Μορφές του ρεμπέτικου, όπως ο Τσιτσάνης, ο Βαμβακάρης, η Νίνου, πάλκο με καρέκλες στη σειρά, δάκτυλα που παίζουν νότες στο μπουζούκι, τραγούδια – «άσματα των πληγωμένων, απλών, αγνών και αισθαντικών ψυχών της Ελλάδος», σύμφωνα με τον Ηλία Πετρόπουλο… Μια έκθεση σύγχρονης τέχνης, γεμάτη μουσικές μνήμες, μια έκθεση «για την αγάπη, τη φυγή», το «χαροποιό πένθος», έρχεται να εικονοποιήσει την εποχή του ρεμπέτικου και τη μυθολογία του. Εχει τον απλό τίτλο «Ρεμπέτικο», περιλαμβάνει συνολικά 125 έργα 50 καλλιτεχνών και διοργανώνεται από σήμερα έως τις 3 Απριλίου σε τρεις χώρους του δήμου Αθηναίων: στη Δημοτική Πινακοθήκη, στο Κέντρο Τεχνών και στο Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας».
Ασφαλώς από το αφιέρωμα δεν θα μπορούσαν να απουσιάζουν τα σχέδια του Αλέκου Φασιανού́ για τα βιβλία του Ηλία Πετρόπουλου, τα χαρακτικά του Τάσσου για τα εξώφυλλα δίσκων της Μπέλλου, οι χορευτές του ζεϊμπέκικου του Τσαρούχη. «Ομως εκείνο που μας ενδιέφερε κυρίως να εξετάσουμε είναι πώς συνομιλεί με το ρεμπέτικο η σύγχρονη τέχνη, με ποιον τρόπο οι σύγχρονοι Ελληνες καλλιτέχνες το προσεγγίζουν και το ερμηνεύουν. Γι’ αυτό και τα περισσότερα έργα είναι αναθέσεις και πραγματοποιήθηκαν ειδικά για την έκθεση», σημειώνει στον κατάλογο ο επιμελητής εκθέσεων του ΟΠΑΝΔΑ, Χριστόφορος Μαρίνος.
Σ’ αυτόν τον ύμνο στο ρεμπέτικο, το οποίο έχει απήχηση ακόμα και στη νέα γενιά των καλλιτεχνών και των ακροατών, η ζωγραφική έχει την τιμητική της, δεν λείπουν όμως και η φωτογραφία, η χαρακτική, το βίντεο, οι εγκαταστάσεις. «Για πολλούς από τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες, η έκθεση στάθηκε αφορμή για να εξερευνήσουν τις ρίζες τους. Λόγου χάρη, το έργο του Γιάννη Θεοδωρόπουλου αναφέρεται στον Πίκινο, ο οποίος ήταν συγγενής του και μαχαιρώθηκε μπαμπέσικα το 1931, στην οδό Ακάμαντος, στο Θησείο. Η Μαρία Τσάγκαρη, από την άλλη, μελέτησε την ιστορία του ρεμπέτη προπάππου της, του βιολιστή Νίκου Συρίγου, του περίφημου “Σαντορινιού” ή “Σαντορινάκη”. Η Κατερίνα Ζαχαροπούλου, με το έργο “Ο μπουφές της Ρόζας”, εξετάζει την περίπτωση της Εσκενάζυ, ανασύροντας προσωπικές οικογενειακές ιστορίες και αναμνήσεις», συνεχίζει ο ίδιος.
Πέρα από τα ίδια τα έργα, δύο σημεία της έκθεσης παρουσιάζουν ξεχωριστό ενδιαφέρον. Το πρώτο είναι η παρουσίαση μιας σειράς γελοιογραφιών από τη συλλογή της Δημοτικής Πινακοθήκης, του αινιγματικού ρεμπέτη Κώστα Μπέζου (1905-1943), ο οποίος ηχογραφούσε με το ψευδώνυμο Α. Κωστής και, εκτός από τραγουδοποιός, ήταν και σκιτσογράφος. Επίσης, στο φουαγιέ του Θεάτρου Ολύμπια, όπου τα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται φωτογραφίες και προσωπικά αντικείμενα της Μαρίας Κάλλας, μεταφέρθηκε -από το Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα»- μια προθήκη με δίσκους και προσωπικά αντικείμενα της Σωτηρίας Μπέλλου.
«Η χειρονομία είναι απλή», επισημαίνει ο Χρ. Μαρίνος, «οδηγεί όμως στη συνεύρεση δύο μεγάλων προσωπικοτήτων του 20ού αιώνα. Βάζοντας την Μπέλλου δίπλα στην Κάλλας, ζωντανεύει το γνωστό τσιτάτο του Τσαρούχη: “Αγαπώ την Κάλλας και τη Σωτηρία Μπέλλου. Και δεν αισθάνομαι διχασμένος. Ας κοπιάσουν όσοι σκανδαλίζονται γι’ αυτό, να καταλάβουν τι μου συμβαίνει”».
Στο «Ρεμπέτικο» συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Γιάννης Βαρελάς, Αντώνης Βολανάκης, Βασίλης Γεροδήμος, Φοίβη Γιαννίση, Γιώργος Ιωάννου (1926-2017), Γιώργος Κόντης, Αλέξανδρος Κορογιαννάκης (1906-1966), Πάνος Κουτρουμπούσης (1936-2019), Εσθήρ Λέμη, Ανδρέας Λόλης, Μαρία Λουίζου, Δημήτρης Μεράντζας, Χρόνης Μπότσογλου, Μυρτώ Ξανθοπούλου, Αγγελος Παπαδημητρίου, Νίκος Παπαδόπουλος, Ηλίας Παπαηλιάκης, Ρένα Παπασπύρου, Τάσος Παυλόπουλος, Γιώργος Σικελιώτης(1917-1984), Σπύρος Στάβερης, Ασπα Στασινοπούλου (1935-2017), Πέτρος Τουλούδης, Νίκος Τρανός, Κώστας Τσώλης, Πάνος Χαραλάμπους, Μάριος Χατζηπροκοπίου σε συνεργασία με τον Μιχάλη Αλεξανδράτο, Θάλεια Χιώτη, Κώστας Χριστόπουλος, Αλέξανδρος Ψυχούλης, Cacao Rocks, The Callas, κ.ά.
Η έκθεση συνοδεύεται από κείμενα προσκεκλημένων συγγραφέων (Νίκη Γιάνναρη, Χρήστος Δερμεντζόπουλος, Μάκης Μαλαφέκας, Γιώργος – Ικαρος Μπαμπασάκης, Γιώργος Τζιρτζιλάκης, Θεόφιλος Τραμπούλης), καθώς και μελετητών του ρεμπέτικου, όπως ο Κώστας Βλησίδης, η Gail Holst-Warhaft, ο Tony Klein, ο Γιώργος Κοντογιάννης και η Gaia Zaccagni.
