Η Μόνα Λίζα σε virtual reality

Σπάνια μια έκθεση μπορεί να δημιουργήσει διπλωματική κρίση ανάμεσα σε δύο μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες. Αν θες όμως να λέγεσαι εικαστικό blockbuster, πρέπει όλα να τα έχεις, όχι μόνο έργα και ουρές, αλλά και στόρι εντυπωσιακό που να κρατάει στην τσίτα τον διεθνή Τύπο τα δέκα χρόνια της προετοιμασίας σου. Μέχρι την τελευταία στιγμή, μια ανάσα από τα αυριανά εγκαίνιά του. Στο Λούβρο. Πρόκειται βέβαια για την έκθεση «Λεονάρντο ντα Βίντσι» (έτσι σκέτο και κοφτό, χωρίς τζιριτζάτζουλες), γαλλική συμμετοχή στα 500 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου καλλιτέχνη-επιστήμονα-μηχανικού-εφευρέτη.

Οι Γάλλοι δεν ξεχνάνε ότι στα δικά τους χώματα, στην αυλή του βασιλιά Φραγκίσκου του Α’, πέθανε τον Μάιο του 1519 η ιδιοφυΐα από την Τοσκάνη. Και βέβαια έχουν και να περηφανεύονται ότι δικό τους είναι, στο Λούβρο βρίσκεται, το πιο διάσημο έργο του, η «Μόνα Λίζα».

Εκθεση Λεονάρντο ντα Βίντσι στο Λούβρο

Το οποίο μουσείο επιπλέον διαθέτει τους πέντε από τους δεκαπέντε σωζόμενους πίνακες ζωγραφικής του Ντα Βίντσι. Επειδή όμως η έκθεση που θα φιλοξενήσει το Λούβρο δεν ήταν απλή υπόθεση, έπρεπε κάτι παραπάνω να προσφέρει στο μυαλό και στα μάτια του κοινού που παθιάζεται με τη ζωή, την τέχνη και τα επιστημονικά οράματα του Λεονάρντο -δεν πάει και πολύς καιρός από τη μεγάλη έκθεση του 2011 στη National Gallery του Λονδίνου.

Εξ ου και χρειάζονταν πίνακες, σχέδια και ντοκουμέντα δανεικά από όλο τον κόσμο και δη την Ιταλία, που όμως τον τελευταίο καιρό (όχι πια) είχε στην κυβέρνηση την ακροδεξιά Λέγκα του Σαλβίνι. Εξ ου και η δημόσια σύγκρουσή του με τον Μακρόν και η απειλή ότι η Ιταλία θα πάρει πίσω τη δέσμευσή της για συνεργασία, αφού το παρατραβάνε οι Γάλλοι. Γιατί, όπως είπε ακροδεξιός βουλευτής, «ο Λεονάρντο είναι Ιταλός, στη Γαλλία πέθανε μόνο».

Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως μόλις την περασμένη εβδομάδα ιταλικό δικαστήριο επέτρεψε την έξοδο από τη χώρα του περίφημου σχεδίου του Ντα Βίντσι «Ανθρωπος του Βιτρούβιου», που φυλάσσεται σε ειδικά κλιματισμένο χώρο της Academia Gallery στη Βενετία. H οργάνωση Italia Nostra είχε προσφύγει στη Δικαιοσύνη εναντίον του δανεισμού του στο Λούβρο με τα επιχειρήματα ότι είναι πολύ ευαίσθητο για να ταξιδέψει, αλλά και για να εκτεθεί στον φωτισμό της έκθεσης. Δεν έπιασαν. Η θέση του Βιτρούβιου στο Λούβρο δεν έμεινε κενή, κάτι που δεν συνέβη με μία άλλη, η πλήρωση της οποίας είχε προκαλέσει τεράστιο σασπένς.

Τελικά οι άγνωστοι ιδιοκτήτες του αμφιλεγόμενου ως προς την αυθεντικότητά του «Salvador Mundi» («Ο Σωτήρας του Κόσμου») δεν το παραχώρησαν στην έκθεση, όπως οι διοργανωτές ανέμεναν. Ο πίνακας, που έγινε το 2017 ο πιο ακριβός στην Ιστορία -πουλήθηκε για 450 εκατ. δολάρια-, αγνοείται. Κανείς δεν ξέρει πού βρίσκεται, πότε από δω (στα Αραβικά Εμιράτα), πότε από εκεί (σε κάποιο γιοτ σε ευρωπαϊκό κοσμικό θέρετρο) εντοπίζεται. Πολλοί πιστεύουν ότι καλύτερα που δεν εκτίθεται ανάμεσα στους συνολικά εννέα πίνακες του Ντα Βίντσι που εξασφάλισε το Λούβρο. Αλλοι πάνε ακόμα πιο πέρα, βλέπουν στην άρνηση του αγοραστή τους μια επιβεβαίωση ότι ο πίνακας δεν είναι και τόσο σόι.

Με δεδομένο πόσο λίγους πίνακες άφησε πίσω του, πόσα χρόνια τού έπαιρνε ένα έργο και πόσα πολλά αριστουργηματικά σχέδια είναι η κυρίως κληρονομιά του, το Λούβρο δεν γινόταν να μην αναδείξει τον μοναδικό συνδυασμό και μανία του Ντα Βίντσι: τέχνη και επιστήμη. Είναι κοινός τόπος, αλλά και συγχρόνως αστείρευτος θησαυρός τα σχέδια και μοντέλα του για τα πάντα, από πτητικές μηχανές μέχρι τεθωρακισμένα οχήματα, αυτού του κορυφαίου καλλιτέχνη που μετατράπηκε σε πολυμαθή οραματιστή.

Ετσι η επιμελητική ομάδα της έκθεσης, υπερήφανη για τα ντοκουμέντα της όπως το περίφημο Manuscript B, για πολλούς σπουδαιότερο ακόμα και από τη «Μόνα Λίζα» έργο του Ντα Βίντσι που ανήκει στο Λούβρο, δηλώνει: «Το ενδιαφέρον του για την επιστήμη, ειδικά την αστρονομία, τη βοτανική και τα μαθηματικά, δεν ήταν απόκλιση και απομάκρυνση από την τέχνη, είχε κεντρική θέση στην αναζήτησή του για ομορφιά στη ζωγραφική. Είχε την ικανότητα όχι μόνο να αναπαριστά το εξωτερικό των πραγμάτων, αλλά και να δείχνει το μέσα τους, την κίνηση και τον παλμό της ζωής, τα εσώτερα αισθήματά της».

Το Λούβρο έχει τεράστιο πρόβλημα με τη διαχείριση των εκατομμυρίων επισκεπτών του, για παράδειγμα μπροστά στη «Μόνα Λίζα» δεν επιτρέπεται να μείνεις πια πάνω από 30 δευτερόλεπτα! Γι’ αυτό για την έκθεση Ντα Βιντσι, που θα διαρκέσει ώς τις 24 Φεβρουαρίου, δεν θα δέχεται πάνω από εφτά χιλιάδες τη μέρα και μόνο με ηλεκτρονική κράτηση. Οσο για τη «Μόνα Λίζα», αμετακίνητη στη γνωστή της αίθουσα, απέκτησε μια virtual reality εκδοχή, με μια ηθοποιό να μεταμορφώνεται ψηφιακά στην «πραγματική Μόνα Λίζα», τη Λίζα ντελ Τζιοκόντο, συζυγο Φλωρεντίνου εμπόρου.