Ζει και εργάζεται μεταξύ Βιέννης και Λος Αντζελες ο Γιάννης Βαρελάς, έχει παρουσιάσει τη δουλειά του σε Στοκχόλμη, Ελσίνκι, Παρίσι, Νέα Υόρκη, Νέα Ορλεάνη και αλλού, συνεχίζοντας τα βήματα μιας διεθνούς καριέρας, τώρα όμως επιστρέφει στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς 138 για τη νέα ατομική έκθεσή του με τίτλο «Anima I».
Ο κύκλος των έργων «Anima I» περιλαμβάνει ζωγραφικά έργα, γλυπτά, λευκώματα, αρχειακό υλικό, φωτογραφίες, μια επιλογή καθημερινών αντικειμένων από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, εκδόσεις, βίντεο και ρούχα από την προπαρασκευαστική διαδικασία.
Σε αυτόν τον κύκλο έργων απασχολούν τον καλλιτέχνη θέματα όπως η μοναχικότητα, η ψυχική αγωνία, το ανδρόγυνο, η σεξουαλικότητα, η απόρριψη, η απώλεια, η άξεστη απελευθέρωση, η περιθωριοποίηση, οι συμπλεγματικές ταυτότητες και η μετάβαση από το ιδιωτικό στο δημόσιο.
Ο Γιάννης Βαρελάς επιλέγει για μοντέλα φίλους και γείτονες από τον περίγυρο, τους απεκδύει και τους ενδύει ειδικά για να τους φωτογραφίσει στο ιδιαίτερα διαμορφωμένο περιβάλλον του εργαστηρίου του, συμπεριλαμβάνοντας αντικείμενα καθημερινής χρήσης από τις Ιστορικές Συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, όσο και φαινομενικά ασήμαντα ή τετριμμένα αντικείμενα από τις φευγαλέες περιπλανήσεις της μητροπολιτικής ή οικιακής ζωής. Η φωτογραφική καταγραφή του συμβάντος αποτελεί την πρώτη σημασιοδοτική ύλη.
Στη συνέχεια, η φωτογραφική εικόνα μεταφέρεται στον καμβά, όπου μεταμορφώνεται και διαθλάται από τη ζωγραφική γλώσσα. Το νέο «μετασχηματισμένο υποκείμενο» είναι εκείνο το οποίο την ίδια στιγμή που το παρατηρούμε το συμπληρώνουμε, επενδύοντας δικά μας πολιτισμικά νοήματα.
Η νέα δουλειά του 42χρονου καλλιτέχνη θέτει μια σειρά ερωτήματα για τις έννοιες της ταυτότητας και της ετερότητας, της εικονοφιλίας και της εικονομαχίας του εαυτού, της ομοιότητας και της διαφοράς, της κανονικότητας και της μη κανονικότητας, της ώθησης και της απώθησης, της μελαγχολίας και της έκστασης, του διμερούς και του πολλαπλού φύλου.
Ποια είναι η εικόνα του σώματος που έχει ο καθένας για τον εαυτό του και τον άλλο και ποιες είναι οι μεταμορφώσεις της; Πώς συγκροτείται και πώς επιτελείται ο εαυτός στην εποχή της πληροφορίας και της φρενήρους διαστολής των μέσων κοινωνικής δικτύωσης; Κι ακόμη: πρόκειται για μια αποκλειστικά εσωτερική εμπειρία ή για ένα αξεδιάλυτο πλέγμα σχέσεων, μεταβολών, πολιτισμικών αντιλήψεων και προβολών; Τέλος, ο κύκλος αυτών των έργων θέτει ερωτήματα για την ίδια τη ζωγραφική στις μέρες μας.
Oπως επισημαίνουν οι επιμελητές της έκθεσης Πολύνα Κοσμαδάκη και Γιώργος Τζιρτζιλάκης: «Ο τίτλος “Anima I”, αντλεί από τα αρχέτυπα της αναλυτικής ψυχολογίας του Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ, σηματοδοτώντας τον τρόπο με τον οποίο ο Βαρελάς αντιλαμβάνεται τις αναπαραστάσεις του εαυτού ως φαντασιακή κατασκευή, η οποία συνδέεται με μια σειρά από ασυνείδητα φαινόμενα και τις εκφάνσεις του συλλογικού ασυνείδητου. Η Anima, στην περίπτωση αυτή, διερευνά τις πολλαπλές εικόνες του εαυτού, διαμέσου μύθων και μεταμορφώσεων, οραμάτων και φαντασμάτων.
Τα υποκείμενα αυτής της αναζήτησης είναι κάτοικοι της πόλης που επιστρέφουν στο οικιακό περιβάλλον, ξανακερδίζοντας μια απωθημένη εκδοχή του εαυτού τους, μέσα από φαντάσματα, προβολές, μυθικές εικόνες, εσωτερικούς μονολόγους και διαλόγους. Μέσα από τη διαδικασία της ζωγραφικής επιτέλεσης τα υποκείμενα αυτά αποχαρακτηρίζονται από τις κοινωνικές συμβάσεις και επαναπροσδιορίζονται μέσα από μετασχηματισμούς εικόνων, μοτίβων, χειρονομιών, ένδυσης και αντικειμένων.
Οι ενορμήσεις, τα όνειρα, οι επιθυμίες, τα τραύματα και οι αρχετυπικές μορφές που προκύπτουν παραπέμπουν σε μια αδιαμεσολάβητη ψυχική εμπειρία στις πιο ακατέργαστες και αρχαϊκές επιβιώσεις τους».
Η έκθεση είναι συμπαραγωγή με το Ιδρυμα Ωνάση που για ακόμα μία φορά συμπράττει με το Μουσείο Μπενάκη και έρχεται να προστεθεί στην πολύχρονη συνεργασία τους, με πιο πρόσφατες τις εκθέσεις «Τ(ρ)όποι Λατρείας» του Τάσου Βρεττού (2015), «Οπυ Ζούνη – Τάξη στο Χάος» (2016) κ.ά. Διάρκεια μέχρι 17 Νοεμβρίου.
