Τα χρώματα της οδύνης και της γαλήνης

Μια εξαιρετική έκθεση παρουσιάζει το παρισινό Μουσείο Ορσέ, με ένα εντυπωσιακό αφιέρωμα στα έργα που δημιούργησε στις αρχές του 20ού αιώνα ο Πικάσο. Η έκθεση (μέχρι τις 6 Ιανουαρίου) περιλαμβάνει έναν μεγάλο αριθμό έργων που ο καλλιτέχνης εκπόνησε στη νεανική του ηλικία.

Τα έργα της περιόδου αυτής, που βλέπουμε σπάνια, συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά χάρη στη συνεργασία του παρισινού Μουσείου Πικάσο με το Μουσείο Πικάσο της Βαρκελώνης και άλλα μεγάλα μουσεία. Περισσότερα από 300 έργα παρουσιάζονται σε 16 αίθουσες, μεταξύ αυτών 80 πίνακες, 150 σχέδια, 15 γλυπτά, 20 εκτυπώσεις. Ντοκουμέντα από αρχεία, φωτογραφίες, χειρόγραφα της αλληλογραφίας του Πικάσο, εμπλουτίζουν την κατανόηση της συναρπαστικής καλλιτεχνικής διαδρομής του ζωγράφου.

Η έκθεση «Πικάσο μπλε και ροζ» στο Musée d’ Orsay εκφράζει την επιθυμία να ενταχθεί η δημιουργία της νεανικής περιόδου του Πικάσο στο εικαστικό ρεύμα της εποχής. Ο καλλιτέχνης ξεκίνησε την εικαστική διαδρομή του με κλασική ζωγραφική. Αναγνωρίστηκε πολύ νωρίς για το ταλέντο του και στη συνέχεια στράφηκε προς τον κυβισμό.

Το 1900, σε ηλικία δεκαοχτώ ετών, ο Πάμπλο ήταν διχασμένος ως προς το ύφος έκφρασής του. Δημιούργησε κλασικούς πίνακες για να ικανοποιήσει τον πατέρα του, καθηγητή ζωγραφικής ο οποίος ονειρευόταν ακαδημαϊκή σταδιοδρομία για τον γιο του. Παράλληλα, εκφράστηκε και με πιο προσωπικά έργα που του ενέπνευσε η συναναστροφή του με την εικαστική πρωτοπορία της Βαρκελώνης.

Ο Πικάσο δέχτηκε την πρόσκληση της παρισινής Διεθνούς Εκθεσης του 1900 για να εκπροσωπήσει τη χώρα του στο ισπανικό περίπτερο. Με την άφιξή του στη γαλλική πρωτεύουσα για πρώτη φορά, ξεκινάει μια περίοδο έντονης και καρποφόρας δημιουργίας που σηματοδοτεί τη γέννηση της καλλιτεχνικής του ταυτότητας.

Το 1904 εγκαθίσταται πλέον στο Παρίσι. Την περίοδο 1900-1906, όταν ο Πάμπλο ήταν σε ηλικία 19 έως 25 ετών, η δημιουργία του χαρακτηριζόταν από μεγάλη ποικιλία και από τα έργα του «μπλε» και «ροζ». Στη σύντομη αυτή περίοδο ψάχνεται, αναζητά το στιλ του. Δημιουργεί πολυάριθμα αριστουργήματα, που εμπνέονται από τα έργα μεγάλων κλασικών ζωγράφων, ενώ οι προσωπικές του αναζητήσεις τον οδηγούν προς την πρωτοπορία.

Η ζωή και ο θάνατος, το σεξ, σκηνές της παρισινής ζωής, οι παριζιάνικες νύχτες, η φιγούρα του μελαγχολικού Αρλεκίνου είναι τα θέματα που κυριαρχούν στη ζωγραφική του Πικάσο. Η «μπλε περίοδος» ανταποκρίνεται σε μια εποχή όπου ο ζωγράφος προσεγγίζει σκοτεινά και οδυνηρά θέματα. Το μπλε είναι το χρώμα που εκφράζει τις υπαρξιακές αναζητήσεις του μετά το δράμα του θανάτου το 1901 του αχώριστου συντρόφου του, Κάρλος Κασαχέμας, με τον οποίο είχε μοιραστεί το εργαστήριό του.

Ο φίλος του αυτοκτόνησε σε ένα καφενείο βιώνοντας έναν δυστυχισμένο έρωτα. Ο Πικάσο ομολόγησε στον βιογράφο του: «Με τον θάνατο του Κασαχέμας άρχισα να ζωγραφίζω σε μπλε χρώμα». Ο θάνατος του φίλου του τον συγκλόνισε και εισέβαλε στη ζωγραφική του. Το αποκορύφωμα της «μπλε περιόδου» είναι ο μνημειώδης πίνακάς του «Η ζωή», που εκφράζει την αλληγορία του κύκλου της ζωής.

Ομως, στη μέση της «μπλε περιόδου», προβάλλει σιγά σιγά λίγο ροζ. Το 1904, το μπλε σταδιακά θα εξαφανιστεί για να αφήσει χώρο στο ροζ, στο μπεζ, στην ώχρα. Το 1905, ο Πικάσο φαίνεται να γαληνεύει. Είναι ερωτευμένος με τη Φερνάντα Ολιβιέ, συζεί μαζί της. Οι αποχρώσεις ροζ και μπεζ έχουν αντικαταστήσει το μπλε και κυριαρχούν στον νέο κύκλο «Ακροβάτες». Ο πόνος είχε φύγει, αλλά η ατμόσφαιρα είναι πάντα μελαγχολική και σιωπηλή.

Το σώμα γίνεται γλυπτό, εύρωστο, όπως η σιλουέτα του άνδρα που δεσπόζει στον πίνακα «Ακροβάτης με την μπάλα». Το 1906 ζωγραφίζει τον πίνακα «Αγόρι που οδηγεί ένα άλογο», αριστουργηματικό και μυστηριώδες έργο. Ο Πικάσο δοκίμασε στην αρχή της καριέρας του διάφορες εικαστικές τάσεις μέχρι να βρει το δικό του στιλ που τον οδήγησε στην επανάσταση του κυβισμού.