Είναι η πρώτη φορά που τόσοι καλλιτέχνες κι εργαζόμενοι στον χώρο του πολιτισμού προχωρούν τόσο ενωμένοι και τόσο δυναμικά σε κινητοποιήσεις, κατεβαίνοντας τόσο μαζικά σε 48ωρη απεργία που ξεκίνησε από σήμερα το πρωί (μεγάλη καλλιτεχνική απεργία είχε γίνει ακόμη μία φορά, πριν από το 2012, αλλά όχι σε αυτή την έκταση). Και όλα αυτά, εξαιτίας της ανάλγητης (ίσως και ακατανόητης για μερικούς) στάσης της κυβέρνησης που συνεχίζει να υποβιβάζει και να απαξιώνει τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και υπόσταση.
Ηδη με την υπογραφή του Π.Δ. 85/2022, τα καλλιτεχνικά πτυχία εξισώθηκαν με τα «απολυτήρια Λυκείου», με ό,τι αυτό σημαίνει και για τον διορισμό των καλλιτεχνών σε θέσεις του Δημοσίου και για τη μισθολογική τους αντιμετώπιση αλλά και για τη δυνατότητα μετεκπαίδευσής τους (λήψη μεταπτυχιακού τίτλου κ.λπ.). Οι κινητοποιήσεις των σωματείων συνεχίζονται για ενάμιση μήνα τώρα, οι μαθητές κάποιων καλλιτεχνικών σχολείων και οι σπουδαστές των καλλιτεχνικών σχολών συνεχίζουν τις καταλήψεις τους (προχθές μάλιστα προστέθηκαν και οι σπουδαστές της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης) και η προαναγγελθείσα απεργία για σήμερα Τετάρτη και αύριο Πέμπτη είναι σε πλήρη ισχύ. Κι αυτό παρά τη νομοθετική ρύθμιση που είχε εξαγγείλει ο πρωθυπουργός το Σάββατο από τη σελίδα του στο facebook και η οποία, ενταγμένη σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, κατατέθηκε χθες στη Βουλή μάλλον για να κάνει τα πράγματα χειρότερα (και τον καλλιτεχνικό κλάδο ακόμα πιο συμπαγή και αποφασισμένο).
Τι συνέβη χθες
Χθες, Τρίτη, λοιπόν η κυβέρνηση έφερε την τροπολογία που είχε εξαγγείλει το Σάββατο ο πρωθυπουργός με δημοσίευση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα όμως με τα σωματεία που εξέτασαν προσεκτικά τις νέες αποφάσεις, «η μόνη λέξη που αξίζει στη ρύθμιση αυτή είναι “εμπαιγμός”».
Και να γιατί:
1. «Η τροπολογία αυτή όχι μόνο δεν θεραπεύει τα προβλήματα που δημιουργεί το Π.Δ. 85/2022, αλλά καταργεί και τα εναπομείναντα δικαιώματα των καλλιτεχνών. Αναφέρει ότι οι κάθε είδους αμοιβές των καλλιτεχνών σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου καθορίζονται με κοινές υπουργικές αποφάσεις των υπουργών Οικονομικών, Πολιτισμού και Εσωτερικών και του κατά περίπτωση άλλου συναρμόδιου υπουργού. Αυτό σημαίνει ότι πλέον οι αμοιβές των καλλιτεχνών στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και στα ΝΠΙΔ δεν θα καθορίζονται από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, αλλά από την εκάστοτε κυβέρνηση. Πρόκειται για μια ευθεία επίθεση στα εργασιακά μας δικαιώματα, ενώ ανοίγει ταυτόχρονα την πόρτα ώστε να εφαρμοστεί αυτό το μοντέλο και σε άλλους τομείς».
2. «Η τροπολογία δεν καταργεί το Π.Δ. και οι απόφοιτοι των καλλιτεχνικών σχολών, δραματικών, ωδείων, κινηματογραφικών και χορού, οδηγούνται στην κατάταξη Δ.Ε. Επομένως τα πτυχία των καλλιτεχνικών σχολών εξακολουθούν να θεωρούνται ισότιμα με απολυτήρια Λυκείου και οι απόφοιτοι υποβαθμίζονται πλέον οριστικά. Ακόμα και όσοι σήμερα κατατάσσονται μισθολογικά στην κατηγορία Τ.Ε. κινδυνεύουν να υποβαθμιστούν».
Κι όμως, σε μια τραγική πια διάσταση απόψεων, η απόφαση αυτή χαρακτηρίστηκε «οριστική απάντηση στα ζητήματα για τα καλλιτεχνικά επαγγέλματα» από το ΥΠΠΟΑ, που σε ανακοίνωσή του ανέφερε μάλιστα πως η συγκεκριμένη ρύθμιση του μισθολογικού «κατέστη αναγκαία, προκειμένου να μην καταλείπεται καμία αμφιβολία ότι και στους ΟΤΑ, οι αποδοχές των καλλιτεχνών καθορίζονται με ειδικό τρόπο, ως αναγνώριση της ιδιαίτερης φύσης της εργασίας τους».
Οσο για τη δεύτερη «ρύθμιση», σύμφωνα πάντα με το ΥΠΠΟΑ, «επιβεβαιώνει ότι η εφαρμογή του Π.Δ. δεν συνεπάγεται την οποιαδήποτε μετατροπή υφιστάμενων θέσεων καλλιτεχνών βαθμίδας Τεχνολογικής Εκπαίδευσης σε θέσεις βαθμίδας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (…) Με τη ρύθμιση αυτή αποτυπώνεται και νομοθετικά αυτό το οποίο είχε εξ αρχής διασαφηνιστεί από την κυβέρνηση, ότι δηλαδή η απασχόληση με οποιαδήποτε σχέση εργασίας καλλιτεχνών εξαιρείται από το Π.Δ. 85/2022, εφόσον αφορά σε παροχή αμιγώς καλλιτεχνικού έργου», συνεχίζει η ανακοίνωση. Και καταλήγει: «Με τις ως άνω ρυθμίσεις μπαίνει τέλος σε οποιαδήποτε αμφιβολία είχε δημιουργηθεί στον δημόσιο διάλογο σχετικά με το εάν το Π.Δ. 85/2022 επηρεάζει καθ’ οιονδήποτε τρόπο την πρόσληψη, απασχόληση και αμοιβή καλλιτεχνών στο Δημόσιο, αλλά και ακαδημαϊκά τους ζητήματα. Επιπλέον διασφαλίζεται οριζόντια στο Δημόσιο η δίκαιη αμοιβή τους, ενώ πρόκειται να ακολουθήσει και σχετική εγκύκλιος του υπουργείου Εσωτερικών»…
Αυτά υποστηρίζει το υπουργείο και αυτά προσπαθεί να υποστηρίξει (με έωλα επιχειρήματα και χωρίς να γίνεται πειστικός) ο υφυπουργός Πολιτισμού, αρμόδιος για θέματα σύγχρονου πολιτισμού, Νικόλας Γιατρομανωλάκης, σε κανάλια και ραδιόφωνα όπου βγαίνει για το θέμα. Η αλήθεια ωστόσο είναι, όπως επισημαίνει ένας εκ των προέδρων των μεγάλων καλλιτεχνικών σωματείων, πως «μας επιστρέφουν στις εργασιακές συνθήκες των πρώτων μνημονίων». Αναφέρεται βέβαια και στο πονεμένο θέμα των συλλογικών συμβάσεων για το οποίο έχουν δοθεί αγώνες ετών.
Θυμίζουμε πως οι συλλογικές συμβάσεις των καλλιτεχνών αποτελούν πάγιο αίτημά τους: είχαν καταργηθεί επί μνημονίων και ίσχυαν μόνο για το Εθνικό Θέατρο και το ΚΘΒΕ (Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος). Η κυβέρνηση Σαμαρά είχε προσπαθήσει να τις καταργήσει και αυτές, ωστόσο η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ τις επανέφερε. Για το υπόλοιπο, ελεύθερο θέατρο υπήρχε επιπλέον πρόβλημα στις διαπραγματεύσεις γιατί είχε καταργηθεί το Σωματείο Παραγωγών – μόλις προ ημερών 30 από τους κορυφαίους θεατρικούς επιχειρηματίες ίδρυσαν την Πανελλήνια Ενωση Θεάτρου ξεκαθαρίζοντας ήδη από την ιδρυτική εξαγγελία τους πως «αναγνωρίζοντας ότι ο βασικός κορμός του θεάτρου είναι οι ηθοποιοί, η Ενωση αποσκοπεί σε μια δίκαιη λύση του προβλήματος για τα αιτήματα του κλάδου». Ωστόσο τώρα, με τις νέες αυτές «ρυθμίσεις» καταργούνται οι συλλογικές συμβάσεις και για τους εποπτευόμενους φορείς. Οπότε η νέα κυβερνητική τροπολογία όχι μόνο δεν αναιρεί τις επιπτώσεις του Π.Δ., αλλά καταργεί και τα δικαιώματα όσων αυτό δεν αφορούσε!
Ιστορική συμμαχία
Σε μια ιστορική πρωτοτυπία η κυβέρνηση, προσπαθώντας να ελιχθεί με τακτικισμούς αλλά όχι και να αντιμετωπίσει σοβαρά το πρόβλημα, κατόρθωσε να συσπειρώσει περισσότερο από ποτέ καλλιτέχνες, όλα τα καλλιτεχνικά σωματεία, εργαζομένους στον χώρο του πολιτισμού (ακόμα και όσους δεν εμπλέκονται άμεσα, όπως το Σωματείο Εργαζομένων στο ΕΜΣΤ που με ανακοίνωσή του δηλώνει πως «στέκεται αλληλέγγυο στα σωματεία των καλλιτεχνών και στους μαθητές των καλλιτεχνικών σχολών…), σπουδαστές, μαθητές, παραγωγούς, ακόμα και ομάδες ερασιτεχνικού θεάτρου (π.χ. Ομάδα Ερασιτεχνικού Θεάτρου Αιγαίου). Μαζί τους είναι όλοι οι τεχνικοί, καθώς και τα σωματεία χορού, οι μουσικοί αλλά και το Σωματείο Εργασίας στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Την ίδια ώρα παραγωγοί 15 τηλεοπτικών σειρών (παρότι η απεργία σημαίνει οικονομική απώλεια για τους ίδιους) συντάσσονται ανοιχτά με τον σκοπό της απεργίας.
Κι όλα αυτά σημαίνουν ότι το 48ωρο που διανύουμε σταματούν θέατρα, εργαστήρια, πρόβες και γυρίσματα, όπως ανακοίνωσαν και αρκετοί ηθοποιοί μέσω των προσωπικών τους λογαριασμών στα social media – σχετικές αναρτήσεις έκαναν οι Βασίλης Μπισμπίκης, Γιάννης Στάνκογλου («Αυτή η νύχτα μένει»), Μιχάλης Οικονόμου («Τα καλύτερά μας χρόνια»), Ομηρος Πουλάκης («Το κόκκινο ποτάμι») κ.ά. Το γεγονός ότι με τους απεργούς συντάσσονται και όλοι οι τεχνικοί (φωτιστές, ηχολήπτες, κατασκευαστές σκηνικών κ.λπ.) έγινε αιτία να αναβληθούν και πολυδιαφημισμένες παραγωγές, όπως η πολυαναμενόμενη πρεμιέρα της μουσικής παράστασης «Πέρα από τη θάλασσα» του Παύλου Παυλίδη στη Στέγη. Κι ακόμα: μουσικά σχήματα ακυρώνουν εδώ και καιρό προγραμματισμένες εμφανίσεις τους για να απεργήσουν. Εργαζόμενοι σε δημοτικά ωδεία εκδηλώνουν για πρώτη φορά την πρόθεση να απεργήσουν – με χαρακτηριστικό παράδειγμα τους εργαζόμενους καθηγητές του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας.
Οι μόνοι απεργοσπάστες
Η μόνη παράσταση/διπλή σημερινή πρεμιέρα που δεν αναβλήθηκε είναι αυτή της «Στρέλλας» στη Λυρική Σκηνή – επιλογή τουλάχιστον άκομψη εκ μέρους της διοίκησης του φορέα, όταν μάλιστα στη 48ωρη απεργία δόθηκε κάλυψη με απόφαση της ΠΟΕ-ΟΤΑ (της αντιπροσωπευτικότερης και μεγαλύτερης Ομοσπονδίας των εργαζομένων στους ΟΤΑ). «Προκλητική εξαίρεση» χαρακτηρίζει ο Πανελλήνιος Μουσικός Σύλλογος την «προσπάθεια της διοίκησης της ΕΛΣ η οποία προσπαθεί να γίνει το μόνο κρατικό θέατρο το οποίο θα κάνει παραστάσεις». Γι’ αυτό και καλεί σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας απόψε στις 18.30 έξω από τις αίθουσες της Λυρικής στο ΚΠΙΣΝ.
Τι λένε σωματεία και σπουδαστές
Πανελλήνια Ομοσπονδία Θεάματος Ακροάματος
Παρ’ όλη την έντονη κινητοποίηση, παρ’ όλες τις προαναγγελίες του πρωθυπουργού πως όλα θα ρυθμιστούν και την «οριστική λύση» που «είδε» το ΥΠΠΟΑ, η αλήθεια δεν μπορεί να κρυφτεί σε όσους έστω κατανοούν την ελληνική γλώσσα και διάβασαν τη συγκεκριμένη «τροπολογία». «Αυτό δεν είναι τροπολογία – είναι φάρσα!», μας λέει ο πρόεδρος της ΠΟΘΑ, Κ. Κεχαγιόγλου, που συνυπογράφει την ανακοίνωση της Ομοσπονδίας: «Η μόνη λέξη που αξίζει στη ρύθμιση αυτή είναι “εμπαιγμός”. Αν ύστερα από 45 μέρες η κυβέρνηση πιστεύει ότι θα της επιτρέψουμε να μας στερήσει και τα ελάχιστα που μας έχουν απομείνει, είναι γελασμένη. Η τροπολογία αυτή μας δίνει και μια σαφή εικόνα τι ακριβώς εννοεί ο κ. Μητσοτάκης ότι θα σχεδιάσει μέχρι το 2025 για την πλήρη ανασυγκρότηση του κλάδου μας. Δεν θα εξηγήσουμε ξανά ότι οι καλλιτεχνικές σπουδές απαιτούν πολύχρονη εκπαίδευση, αφοσίωση και τεράστιους οικονομικούς πόρους. Η κοινωνία στέκεται στο πλευρό μας και η αποδοχή των αιτημάτων μας είναι συγκινητική. Συγκινητικό είναι και το γεγονός ότι συγκροτείται ένα μέτωπο παν-καλλιτεχνικό και με τη στήριξη των σωματείων τεχνικών».
Σπουδαστές Δραματικής Σχολής ΚΘΒΕ
«Στις 17/12/22 υπεγράφη προεδρικό διάταγμα (85/2022), βάσει του οποίου το πτυχίο όλων των δημόσιων, ημιδημόσιων και ιδιωτικών καλλιτεχνικών σχολών εξισώνεται με το απολυτήριο του Λυκείου, ενώ αναφέρεται ξεκάθαρα στο ΦΕΚ ως “μεταλυκειακή φοίτηση”!», αναφέρουν οι σπουδαστές της Δραματικής Σχολής του ΚΘΒΕ, που τελεί υπό κατάληψη: «Η απόφαση αυτή καθιστά το πτυχίο μας διακοσμητικό, ένα “απολυτήριο Λυκείου” πάνω στο απολυτήριο Λυκείου, πάει ακόμα πιο πίσω τη συζήτηση που προϋπήρχε για την παροχή βασικής μέριμνας στους σπουδαστές των δραματικών σχολών (μειωμένο κόμιστρο, σίτιση, στέγαση) και μας στερεί τη δυνατότητα μετεκπαίδευσης. Επιπλέον, ανοίγει τις πόρτες για ενδεχόμενη υποβάθμιση των επαγγελματικών απολαβών μας με την πρόφαση του “ανειδίκευτου εργάτη”, σε μια περίοδο μάλιστα που το κόστος ζωής ολοένα και αυξάνεται και η φτωχοποίηση των κατώτερων στρωμάτων ολοένα και εντείνεται. Γι’ αυτό και απαιτούμε:
● Την άμεση απόσυρση του προεδρικού διατάγματος 85/2022 για τις ειδικότητες των καλλιτεχνών και των εργαζομένων στην τέχνη και στον πολιτισμό.
● Την αναβάθμιση των πτυχίων μας. Δημιουργία ειδικής βαθμίδας (Τ.Ε.) καλλιτεχνών για την κατοχύρωση των επαγγελματικών μας δικαιωμάτων.
● Την παροχή σίτισης, στέγασης, μειωμένου κομίστρου και λοιπών φοιτητικών δικαιωμάτων.
● Την άμεση ίδρυση Δημόσιου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Παραστατικών Τεχνών στα πρότυπα της Σχολής Καλών Τεχνών».
Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών
Ανοιχτή επιστολή έστειλε χθες στον πρωθυπουργό και η Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών, στηρίζοντας όλους τους καλλιτέχνες και καταγγέλλοντας πως ενώ ο πρωθυπουργός μιλά για το θέατρο, τον χορό και τη μουσική, έχει ξεχάσει τον κινηματογράφο! Επιπλέον αναφέρουν πως, ενώ ο πρωθυπουργός έχει κάνει λόγο για «προστασία και διασφάλιση ακαδημαϊκών, επαγγελματικών και μισθολογικών δικαιωμάτων των καλλιτεχνών», ωστόσο η ΕΕΣ αναρωτιέται: «Για ποια ακαδημαϊκά δικαιώματα των νέων γενιών του ελληνικού κινηματογράφου που είναι έρμαια ιδιωτικών σχολών χωρίς κατάλληλες υποδομές για να μορφώσουν σύγχρονους σκηνοθέτες, δραματουργούς, διευθυντές φωτογραφίας, στελέχη της παραγωγής κ.λπ.;».
Επίσης, επισημαίνουν κάτι εξαιρετικά σημαντικό: «Στις συνθέσεις των ομάδων εργασίας συμπεριλαμβάνονται διορισμένοι διευθυντές οργανισμών και περιορίζονται σε συμβουλευτικό ρόλο οι μαζικοί φορείς των καλλιτεχνών. Μα οι φορείς γνωρίζουν σε εύρος και βάθος τα θέματα, διαθέτουν την ευρωπαϊκή και διεθνή εμπειρία και έχουν διαμορφώσει σύγχρονες θέσεις, μέσα από συνέδρια και ημερίδες για τα ζητήματα της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης».
Πράγματι, χαρακτηριστικό παράδειγμα της τελευταίας αυτής επισήμανσης της ΕΕΣ είναι η τοποθέτηση στην Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων και «ανθρώπων εγνωσμένου κύρους που θα μελετήσουν τα ζητήματα των καλλιτεχνών» (όπως είχε πει την προηγούμενη εβδομάδα ο κ. Συρίγος) της διευθύντριας της Σχολής του Εθνικού Θεάτρου! Αλήθεια, σε πόσο δύσκολη θέση θα βρεθεί η Δηώ Καγγελάρη, ούσα μέλος αυτής της επιτροπής, τη στιγμή που οι σπουδαστές της σχολής συνεχίζουν την κατάληψη και τα δρώμενα ενημέρωσης του κόσμου για το θέμα, αλλά και οι ίδιοι οι καθηγητές της σχολής έχουν δώσει «τελεσίγραφο» στην κυβέρνηση πως αν δεν κάνει βήματα προς τη λύση, θα παραιτηθούν όλοι; Αλήθεια, οι εν λόγω «κυβερνητικές ρυθμίσεις» ικανοποιούν τους καθηγητές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού;
Συγκεντρώσεις:
Συγκέντρωση αύριο Πέμπτη 2/2 στις 12.00 στο Σύνταγμα στην Αθήνα και την ίδια ώρα στο άγαλμα του Ελευθέριου Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη. Ανακοίνωση στήριξης της απεργίας των καλλιτεχνών έχει εκδώσει και η ΑΔΕΔΥ με τρίωρη στάση εργασίας την Πέμπτη, από τις 11.00 έως τις 14.00. Το ίδιο ισχύει και για την Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης, η οποία θα συμμετάσχει με 3ωρες στάσεις εργασίας (11.00-14.00) για τις δύο ημέρες της απεργίας.
