Αρχαιολογικός χώρος η Μακρόνησος

Ολόκληρη η Μακρόνησος κηρύχτηκε αρχαιολογικός χώρος με ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) στις 2 Ιουλίου, ύστερα από πρόταση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, που διεξάγει στο νησί τα τελευταία χρόνια έρευνες πεδίου.

Πεδίο δραματικών στιγμών της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας, η Μακρόνησος προστατεύεται από την ελληνική Πολιτεία ήδη από το 1989, όταν κηρύχθηκε εξ ολοκλήρου ιστορικός τόπος και τα κατάλοιπα των στρατοπέδων του νησιού διατηρητέα κτίρια. Επιπροσθέτως, για την προστασία των καταλοίπων της σύγχρονης Ιστορίας θεσμοθετήθηκαν από το 1995 ειδικές χρήσεις γης.

Η μέριμνα, ωστόσο, του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού δεν σταμάτησε εκεί. Επειτα από εκτεταμένες έρευνες της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων οριοθετήθηκαν και κηρύχθηκαν το 2015 στην περιοχή της Μακρονήσου πέντε αρχαία ναυάγια που χρονολογούνται από τη μέση ελληνιστική έως και τις αρχές της υστερορωμαϊκής περιόδου.

Τα πρώτα ανθρωπογενή κατάλοιπα στη Μακρόνησο ανάγονται στα τέλη της 4ης χιλιετίας π.Χ. ενώ ο πρώτος εντοπισμένος οικισμός του νησιού ιδρύθηκε στη θέση Προβάτσα, κατά την πρώιμη εποχή του χαλκού. Κατά τους αρχαϊκούς χρόνους ιδρύθηκε στην περιοχή όπου βρίσκεται ο σημερινός Ι.Ν. του Αγίου Γεωργίου ο κύριος οικισμός του νησιού, η χρήση του οποίου μαρτυρείται έως τον 6ο-7ο αι. μ.Χ. ενώ έχει εντοπιστεί και νεκροταφείο της κλασικής περιόδου.

Αξίζει να αναφερθεί η μεγάλη διασπορά αρχαιολογικών θέσεων των ιστορικών χρόνων σε όλη την έκταση του νησιού, τόσο στα παράλια όσο και στην ενδοχώρα, κάτι που πρέπει να συνδεθεί αφενός με τη μεταλλοφορία του νησιού και αφετέρου με την κρίσιμη γεωγραφική του θέση στο Αιγαίο.