Η ξακουστή Δήλος με τη λατρευτική παράδοση και την πλούσια κληρονομιά του παρελθόντος μπαίνει στον χάρτη της διεθνούς εικαστικής πρωτοπορίας. Ο Βρετανός Αντονι Γκόρμλεϊ, ο κλασικός και ταυτόχρονα σύγχρονος γλύπτης που προκαλεί δέος και πλήθος συναισθημάτων με τις ανθρωπόμορφες γλυπτικές εγκαταστάσεις του, θα τοποθετήσει 29 ανθρώπινες φιγούρες σε φυσικό μέγεθος στο πλαίσιο της έκθεσης «Sight».
Είναι η πρώτη φορά που ένα εικαστικό έργο μεγάλης κλίμακας φιλοξενείται στον αρχαιολογικό χώρο και μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco. Η πρόταση έγινε από την ΕΦΑ Κυκλάδων και τον δραστήριο προϊστάμενό της, Δημήτρη Αθανασούλη, προς τον Οργανισμό ΝΕΟΝ, που την αγκάλιασε αμέσως και συμπράττει για την υλοποίησή της.
Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα το εγχείρημα που παρουσιάστηκε στην τελευταία συνεδρίαση της περασμένης Τρίτης. Ετσι, το διεθνές κοινό θα βλέπει από τον Μάιο στη Δήλο τα γλυπτά ενός από τους πιο σημαντικούς και διάσημους σύγχρονους καλλιτέχνες.
Οπως είπε μάλιστα ο Δημήτρης Αθανασούλης, ο Γκόρμλεϊ μελέτησε και την παραμικρή λεπτομέρεια, ώστε τα γλυπτά του να «κατοικήσουν» σε απόλυτη αρμονία με τον αρχαιολογικό χώρο, καθώς ο ίδιος αισθάνθηκε δέος όταν πάτησε εκεί το πόδι του, όπως φάνηκε και στο ολιγόλεπτο βίντεο με το οποίο απευθύνθηκε στα μέλη του ΚΑΣ. Οπως είπε μάλιστα, η Δήλος είναι ένα μέρος «όπου ένας άνθρωπος κάποτε στάθηκε και οποιοσδήποτε θα μπορούσε να σταθεί όρθιος».
Οι 29 μορφές του (ανάμεσά τους και 4 νέα έργα που θα δημιουργήσει ειδικά) φιλοδοξούν να «αποκαταστήσουν» την ανθρώπινη παρουσία και να δημιουργήσουν ένα φυσικό μονοπάτι που οδηγεί στη μυθολογία και την ανθρώπινη δραστηριότητα του παρελθόντος της Δήλου.
Τα 29 έργα αναπαριστούν ανθρώπινες φιγούρες σε φυσική κλίμακα σε όρθια, καθιστή ή ξαπλωτή θέση. Η τοποθέτησή τους θα γίνει σε διαφορετικά σημεία, ξεκινώντας από τη βραχώδη ακτή, όπου δύο γλυπτά θα βρίσκονται στα ρηχά. Ο επισκέπτης, με τη βοήθεια έντυπου υλικού, θα τα ανακαλύπτει από την Αγορά των Κομπεταλιαστών, την είσοδο του Σταδίου, τη Σκηνή του Θεάτρου, τον δρόμο προς τον λόφο του Κύνθου, μέχρι τα δωμάτια της Συνοικίας του Θεάτρου.
Τα μέλη του ΚΑΣ, όπως και οι αρμόδιες διευθύνσεις του ΥΠΠΟ, έδωσαν τα εύσημα στο εγχείρημα. Η μόνη ένσταση που διατυπώθηκε ήταν για τα δυο γλυπτά που πρόκειται να τοποθετηθούν στο Αρχαιολογικό Μουσείο (το ένα στην είσοδο) και συγκεκριμένα για εκείνο που θα βρίσκεται μπρούμυτα στο πάτωμα της αίθουσας των αρχαϊκών και των κλασικών εκθεμάτων. Την επιμέλεια της εγκατάστασης έχει η Ελίνα Κουντούρη, διευθύντρια του ΝΕΟΝ, και η Iwona Blazwick, OBE, διευθύντρια της Whitechapel Gallery του Λονδίνου.
Η μεταφορά και η τοποθέτηση των γλυπτών θα ξεκινήσουν τον ερχόμενο μήνα προκειμένου να έχουν ολοκληρωθεί έως τις αρχές Μαΐου, καθώς η εγκατάσταση θα φιλοξενηθεί στη Δήλο από τις 18/5 – 31/10, με τα εγκαίνιά της να συμπίπτουν με τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων.
Ο προϊστάμενος της ΕΦΑ Κυκλάδων, Δημήτρης Αθανασούλης, έχει βάλει στόχο τη σύνδεση της Δήλου με το σύγχρονο γίγνεσθαι και την ανάδειξη του σπουδαίου αρχαιολογικού χώρου που δεν έχει την ενίσχυση των υποδομών που του αξίζουν, όπως είπε κατά τη συνεδρίαση του ΚΑΣ. «Η Δήλος είναι ειδική περίπτωση αρχαιολογικού χώρου.
Ενα νησί με μοναδικό περιβάλλον, αρχαίο και φυσικό, και πάντα μας προβλημάτιζε η δυνατότητα να έχουμε μια σύγχρονη καλλιτεχνική εγκατάσταση. Μετά από αρκετή περίσκεψη, είπαμε ότι αξίζει να δοκιμάσουμε μια παρέμβαση που να είναι αντάξια του χώρου. Ετσι, αντίθετα με τις άλλες περιπτώσεις, δεν ήρθε το ΝΕΟΝ σε εμάς, αλλά εμείς πήγαμε στη ΝΕΟΝ.
Οι εκπρόσωποί του το βρήκαν μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πρόκληση και ζήτησαν να σκεφτούν πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ο χώρος, ώστε να γίνει ένα σύγχρονο εικαστικό γεγονός, το οποίο δεν θα είναι εις βάρος της υπεραξίας του χώρου. Δηλαδή ο τόπος δεν θα χρησιμοποιείται σαν ένα πλαίσιο το οποίο θα προσδίδει υπεραξία στον καλλιτέχνη, αλλά αντίθετα θα ήταν κάτι που θα προσέδιδε στον χώρο μια άλλη διάσταση.
Επειτα από πολλή σκέψη, κατατέθηκε η πρόταση να γίνει έκθεση του Αντονι Γκόρμλεϊ για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ο οποίος είναι ένας από τους κορυφαίους καλλιτέχνες παγκοσμίως». Ο ίδιος ωστόσο ανέφερε ότι φέτος η επισκεψιμότητα στη Δήλο ήταν μειωμένη, κάνοντας το αρνητικό ρεκόρ των 180.000 επισκεπτών.
