Χορογραφώντας… νούμερα

Χάος και τάξη. Κωδικοποίηση και δημιουργία. Αριθμοί που πάλλονται, νούμερα που λικνίζονται μοναδικά στο μαύρο. Συγχρονισμένες κινήσεις που σε ταξιδεύουν μοναδικά στην ψηφιακή σφαίρα. Βουτιές στις μαγευτικές θάλασσες και να σε τυλίγει η απόλυτη δημοκρατία των Μαθηματικών.

Με δέος στέκεται ο επισκέπτης μπροστά σε τρεις παλλόμενες οθόνες στον δεύτερο όροφο του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη (ΜοΜΑ). Η μαγεία των αριθμών ξετυλίγεται στην εξαιρετικής έμπνευσης εγκατάσταση «The Illusion of Democracy» (Η ψευδαίσθηση της δημοκρατίας) του πρωτοποριακού Τσαρλς Ατλας.

Η γοητεία των Μαθηματικών και τα ψηφιακά εφέ θα ταξιδεύουν το κοινό μέχρι τις 13 Αυγούστου, έπειτα από παράταση ενός μήνα λόγω της αυξημένης επισκεψιμότητας στη βιντεο-εγκατάσταση.

Ο Αμερικανός σκηνοθέτης και καλλιτέχνης βίντεο γεννήθηκε το 1949 και έχει καθιερωθεί στην πρωτοπορία της avant-garde τα τελευταία 40 χρόνια.

Το 1970 σε ηλικία 20 ετών, με όνειρο να γίνει κινηματογραφιστής, συνεργάστηκε με τη θρυλική εταιρεία Dance Merce Cunningham του χορογράφου και χορευτή Μέρσι Κάνινγκχαμ πρώτα ως βοηθός σκηνοθέτη και σχεδιαστής φωτισμού.

Σύντομα όμως το ταλέντο του Ατλας αναδείχθηκε και άρχισε να δημιουργεί «media-dance» με τον Κάνινγκχαμ. Κινηματογραφιστής και χορευτής κινούνται μαζί σε παραστάσεις χορού.

Κύρια εικόνα του έργου του η κίνηση του καλλιτέχνη, με πολλές χορογραφίες να δημιουργούνται ειδικά για την κάμερά του. Η αφήγησή του μοναδική, καταγράφει, πειραματίζεται και γίνεται ο αποκλειστικός του χρονογράφος.

Το 1983 αποχωρεί από την εταιρεία του Κάνινγκχαμ και υλοποιεί τα δικά του έργα. Πλέον με τη χρήση της βιντεοκάμερας που τον διευκόλυνε και του έδωσε επιπλέον δυνατότητες στη δουλειά του, άρχισε να συνεργάζεται και να κινηματογραφεί μέχρι και σήμερα ξεχωριστούς καλλιτέχνες και περφόρμερ όπως τους Αντι Γουόρχολ, Μαρίνα Αμπράμοβιτς, Ναμ Τζουν Πάικ, Μάικλ Κλαρκ, Λι Μπόουερι, Ντάγκλας Νταν, Ιβόν Ράινερ, Antony and the Johnsons και πολλούς άλλους.

Αποκαλύπτει πάντα την ομορφιά της κίνησης αλλά και κάθε οδυνηρή συστροφή στην ερμηνεία του κάθε ξεχωριστού δημιουργού.

Φέρνει στο κοινό την παράξενη ομορφιά της αντοχής και της δεξιοτεχνίας, της ηρεμίας και της αυτοσυγκέντρωσης του καλλιτέχνη. Την αναμέτρηση με τη δημιουργική δοκιμή και τον πειραματισμό.

Οι ταινίες του συγχωνεύουν τη μυθοπλασία με το ντοκιμαντέρ, με ζωντανά στιλιζαρισμένα πορτρέτα.

Με την τριλογία του «The Illusion of Democracy» ο Ατλας έχει απαλείψει τα ανθρώπινα σώματα από τις ταινίες του και τα αντικατέστησε με έξι αριθμητικά ψηφία από το 1 έως το 6.

Οι κύριες εικόνες του πλέον χωρίς σάρκα και οστά είναι αφηρημένες. Τυπωμένοι και προβαλλόμενοι αριθμοί κινούνται σε διαρκώς μεταβαλλόμενες διαμορφώσεις.

Διαχέονται προς το μέρος του κοινού από τον τοίχο, σχηματίζουν λαμπερές ταινίες, σπάνε, εξαφανίζονται σε βαθύ χώρο και στη συνέχεια κάνουν ζουμ πάλι προς τα εμπρός.

Σε καθένα από τα τρία ξεχωριστά έργα, η χορογραφία των αριθμών και των εμφανίσεων είναι διαφορετική και δεν σταματά ποτέ. Αέναη χορογραφία στον χρόνο.

Οι «πρωταγωνιστές» σε προσκαλούν στην περίπλοκη κίνησή τους και ωθούν το κοινό στα όρια του μαθηματικού σύμπαντος. Μεγάλη η πρόκληση για τη διεισδυτικότητα των μαθηματικών αλγορίθμων σε όλη την τεχνοκρατούμενη κοινωνία μας.

Η πρώτη οθόνη παρουσιάζει το «Plato’s Alley» (Η δίοδος του Πλάτωνα) (2008) με κάθετες και οριζόντιες γραμμές που πάλλονται και «ζωντανεύουν» ως ένα πλέγμα στο σύνολο.

Στο «Painting by Numbers» (Ζωγραφική με Αριθμούς) (2011), βυθιζόμαστε σε μια θάλασσα ψηφίων που τρέχουν, ανακατεύονται, επικαλύπτονται, διογκώνονται σε έξι συνολικά χορευτικές πράξεις που καταλήγουν σε ένα κλιμακούμενο εντυπωσιακό φινάλε.

Στην τρίτη βιντεοεγκατάσταση παρουσιάζεται το «143652» (2012), όπου ράβδοι χρώματος με βραδύ ρυθμό σαρώνουν αδυσώπητα μπρος και πίσω την οθόνη, διαγράφοντας και μετασχηματίζοντας κάθε σχήμα.

Ο Ατλας δημιούργησε περίπλοκες χορογραφίες θέλοντας με τις βιντεοεγκαταστάσεις του, που καταλαμβάνουν τους τεράστιους τοίχους του μουσείου, να τονίσει την παρουσία των αριθμών που μας κατευθύνουν.

Εγκατέλειψε το ανθρώπινο σώμα για να εξετάσει την επικράτηση των αριθμών μέσα στο κινούμενο και συνεχώς αναπτυσσόμενο σύμπαν που ζούμε και που βασίζεται σε έξι ψηφία (1, 2, 3, 4, 5, 6).

Με τα πολιτικά υπονοούμενα στον τίτλο, η τριλογία του είναι μια ενδοσκοπική μελέτη. Ερχεται να μας θυμίσει τους αόρατους αριθμούς κωδικοποίησης που σαρώνουν τον κόσμο του διαδικτύου και των τηλεπικοινωνιών και οδηγούν τη ζωή μας.

Με την οπτική δημιουργία του αόρατου κόσμου μάς υπογραμμίζει την τυφλή εξάρτηση από στοιχεία που επηρεάζουν συστηματικά την καθημερινότητά μας.

Το αποτέλεσμα μαγευτικό. Οι ακολουθίες των αριθμών μάς λικνίζουν σε καταστάσεις ευδαιμονίας με τις συγχρονισμένες κινήσεις τους που είναι η τέλεια μεταφορά μέσα στην ψηφιακή σφαίρα, κάπου ανάμεσα στην τάξη των αριθμών και την αταξία του χάους.

Inbox: Τσαρλς Ατλας: «The Illusion of Democracy», 2ος όροφος Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης (ΜοΜΑ), Νέα Υόρκη. Μέχρι 13 Αυγούστου (https://www.moma.org/calendar/exhibitions/3849?locale=en)