• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.0°C / 29.0°C
    3 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 22.1°C / 25.6°C
    4 BF
    72%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.0°C / 27.7°C
    0 BF
    52%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    1 BF
    61%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    83%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 25.0°C
    2 BF
    86%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.4°C / 21.4°C
    1 BF
    56%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.4°C / 26.5°C
    4 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 24.9°C
    2 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 26.4°C
    4 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    2 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    0 BF
    89%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.7°C / 25.9°C
    3 BF
    50%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 25.6°C
    1 BF
    75%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 25.8°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 28.0°C
    2 BF
    45%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    1 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.3°C / 25.7°C
    1 BF
    81%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.2°C / 18.2°C
    2 BF
    81%

Τοπίο της φαντασίας του Τ.Παπαϊωάννου

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εργα της απληστίας και της απόλυτης φαντασμαγορίας

  • A-
  • A+
Πολλά από τα νεόδμητα κτίρια που αντικρίζουμε μοιάζουν περισσότερο με τούρτες ζαχαροπλαστικής παρά με έργα αρχιτεκτονικής.

Το τελευταίο διάστημα παρατηρούμε, ιδιαίτερα στα νότια προάστια της Αθήνας, να ξεφυτρώνουν το ένα μετά το άλλο νέα κτίρια. Παρ’ όλη την οικονομική κρίση που μαστίζει την ελληνική κοινωνία, καινούργιες πολυκατοικίες ορθώνονται στα ελάχιστα εναπομείναντα άχτιστα οικόπεδα των περιοχών αυτών, περιμένοντας τους νέους τους ενοίκους. Αναρωτιέται, λοιπόν, κανείς, αν τα διαμερίσματα αυτά απευθύνονται σε Ελληνες αγοραστές ή μόνο σε ευκατάστατους ξένους που έρχονται να ζήσουν στη χώρα μας.

Κι αυτό, γιατί μέσα σ’ αυτές τις δύσκολες συνθήκες της οικονομικής ανέχειας χτίζεται, σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς, μια αρχιτεκτονική της απληστίας και της απόλυτης φαντασμαγορίας.

Πολλά από τα νεόδμητα κτίρια που αντικρίζουμε μοιάζουν περισσότερο με τούρτες ζαχαροπλαστικής παρά με έργα αρχιτεκτονικής. Φουσκώνουν παράξενα δίχως λόγο προς διάφορες κατευθύνσεις, γεμάτα ακατανόητες και άχρηστες καμπύλες, τεράστιες δοκούς που δεν επιτελούν καμία στατική λειτουργία, λοξούς τοίχους που διαμορφώνουν αβίωτους τριγωνικούς χώρους, τεράστιες τζαμαρίες και ιδιωτικές πισίνες στους ορόφους, που μοναδικό στόχο έχουν να εντυπωσιάσουν με την αυθάδη παρουσία τους και να πουληθούν όσο το δυνατόν πιο ακριβά στον νεόπλουτο αγοραστή.

Περιτυλίγματα άσχημα και βαριά που καμουφλάρουν μια κατά τα άλλα τρέχουσα και συμβατική κατασκευή. Μια φτηνιάρικη αντιαισθητική κατασκευή που κομπάζει επιδεικτικά, θέλοντας να εκφράσει κάτι άλλο απ’ αυτό που πραγματικά είναι.

Κτίρια που λόγω των προκλητικών και εξεζητημένων μορφών τους από τη μια και μιας δήθεν υψηλής πολυτέλειας που προσφέρουν από την άλλη, προσδοκούν να στρέψουν τα βλέμματα πάνω τους και να διαφοροποιηθούν πάση θυσία από τα γειτονικά τους. Η κραυγαλέα μορφοπλασία και η άκρατη επιδειξιμανία αποτελούν για τους σχεδιαστές τους, ως φαίνεται, εκείνο τον ισχυρό μαγνήτη που θα τραβήξει πάνω του το ενδιαφέρον των φιλόδοξων αγοραστών.

Ασπροι λείοι σοβάδες καλύπτουν σαν σαντιγί, έναν αχταρμά από τούβλα, γυψοσανίδες, μπετόν, μεταλλικά δοκάρια που πασχίζουν να κρατήσουν όπως όπως τις βαριές αλλοπρόσαλλες μορφές που δημιούργησαν οι μελετητές των έργων αυτών. Κατά τη φάση της κατασκευής τους, μάλιστα, φανερώνεται όλη η ψευτιά, όλο αυτό το άχρηστο υπόστρωμα που φτιάχνεται, προκειμένου να κρατήσει με άτσαλο και πρόχειρο τρόπο το βαρύγδουπο σκηνικό που τελικά θα τα καλύψει.

Σημασία δίδεται στο φανταχτερό περιτύλιγμα και όχι φυσικά στο περιεχόμενο που κατά τα άλλα δεν προτείνει τίποτε καινούργιο, ακολουθώντας ως προς τη συνθετική και λειτουργική του δομή, κακοσχεδιασμένα στερεότυπα. Μια αρχιτεκτονική του δήθεν, καμωμένη με υλικά που θέλουν να μασκαρέψουν και να κρύψουν επιμελώς αυτό που υπάρχει από κάτω.

Επικρατεί ολοένα και περισσότερο το πομπώδες, το φανταχτερό, αυτό που θα καταφέρει να εντυπωσιάσει ένα ανικανοποίητο και αχόρταγο καταναλωτικό κοινό. Ενα κοινό που αποζητά το καινοφανές, το διαφορετικό, το αλλόκοτο. Ο καταναλωτής αγοράζει αυτό που του υποδεικνύει το ιλουστρασιόν φιγουρίνι που κρέμεται στα περίπτερα, αυτό που διαφημίζεται στις σελίδες του internet, αυτό που τον βομβαρδίζει καθημερινά από παντού και διαμορφώνει το γούστο του. Το μόνο τελικά που μοιάζει να τον ενδιαφέρει, είναι αν η μορφή του σπιτιού που θα κατασκευάσει ή τα υλικά που θα χρησιμοποιήσει του προσφέρουν την κοινωνική ανέλιξη που επιζητά και ονειρεύεται.

Η κατοικία έτσι έχει μετατραπεί σε προϊόν προς κατανάλωση, όπως ακριβώς το καινούργιο iPhone ή το νέο μοντέλο αυτοκινήτου που ο ανικανοποίητος καταναλωτής επιθυμεί διακαώς να αποκτήσει. Δεν είναι πλέον το «δοχείο ζωής», εκεί, δηλαδή, που ο άνθρωπος γεννιέται, ζει και πεθαίνει, με όλη την τραγικότητα που αυτό σημαίνει και εμπεριέχει ως ουσία, αλλά ένα ακόμη στοιχείο κοινωνικής προβολής, φιγούρας και κομπορρημοσύνης.

Οι νέοι ιδιοκτήτες-καταναλωτές επιλέγουν πλέον τα υλικά σε πανάκριβες «εκθέσεις-μπουτίκ» οικοδομικών υλικών, σύμφωνα με τι είναι σήμερα στη μόδα, τι είναι αυτό που «φοριέται» και όχι με βάση το τι κατασκευαστικές απαιτήσεις και οικοδομικές προδιαγραφές πρόκειται να ικανοποιήσει η επιλογή τους αυτή. Από την περιβόητη «αλήθεια της κατασκευής» του μοντέρνου κινήματος, περάσαμε απότομα και αστόχαστα στο άλλο άκρο, στο τέλμα του απόλυτου ψεύδους.

Η αρχιτεκτονική με τον έναν ή τον άλλο τρόπο εκφράζει στον χώρο τη ζωή μας. Τις ιδέες μας, τις αξίες μας, τον πολιτισμό μας. Το κτισμένο περιβάλλον αναδεικνύει με αλάνθαστο τρόπο, το πως ζούμε και συμπεριφερόμαστε, την κουλτούρα μας, τα πρότυπά μας ως κοινωνίας. Η αρχιτεκτονική δεν μπορεί να μασκαρέψει, αφού η πολιτισμική και κοινωνική της λειτουργία είναι ακριβώς να φανερώνει αυτό που τη δημιούργησε και την έκανε να υπάρξει στον χώρο και τον χρόνο. Πόσο δίκιο είχε ο Αρης Κωνσταντινίδης όταν έλεγε: «Πες μου ποιος είσαι να σου πω πώς κτίζεις, πες μου πώς κτίζεις να σου πω ποιος είσαι».

Χτίζουμε, λοιπόν, αυτό που πραγματικά είμαστε, όσο κι αν πασχίζουμε να δείξουμε κάτι άλλο, όσο κι αν φαντασιωνόμαστε κάτι διαφορετικό απ’ αυτό. Στο τέλος, θέλουμε δεν θέλουμε, με το πέρασμα του χρόνου όλα θα αποκαλυφθούν. Και το γεγονός αυτό, ας το έχουμε πάντα κατά νου οι αρχιτέκτονες, προτού τραβήξουμε την οποιαδήποτε γραμμή πάνω στο χαρτί, προτού μας συνεπάρει η μέθη της ανούσιας και ψευδεπίγραφης πρωτοτυπίας.

*Αρχιτέκτων-ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΕΧΝΕΣ
Η αρχιτεκτονική της ανέχειας
Η λειτουργική οργάνωση του χώρου των Ρομά αναδύεται αυτούσια από τη στοιχειώδη εξυπηρέτηση των αναγκών και του τρόπου ζωής τους
Η αρχιτεκτονική της ανέχειας
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η δημόσια αρχιτεκτονική σε διωγμό
Η δημόσια περιουσία και κατ’ επέκταση η δημόσια αρχιτεκτονική μοιάζουν απροστάτευτες μπροστά στην επέλαση του ιδιωτικού, το οποίο εποφθαλμιά ακόμη και υπαίθριους δημόσιους χώρους, πάρκα, λόφους, αρχαιολογικούς...
Η δημόσια αρχιτεκτονική σε διωγμό
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η κρυφή συνομιλία των υλικών
Βρίσκεσαι μέσα στο γιαπί -η πιο κρίσιμη στιγμή για έναν αρχιτέκτονα, μα και η ωραιότερη, η πιο μαγική. Η στιγμή που κάθε αρχιτέκτονας περιμένει με τόση προσμονή και λαχτάρα. Ο «άγνωστος χώρος» που πριν από...
Η κρυφή συνομιλία των υλικών
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η αρχιτεκτονική μιας στεγνής εποχής
Δεκαετίες τώρα, δημιουργούμε ένα αλλοπρόσαλλο περιβάλλον, που μοιάζει με κακόγουστο σκηνικό χολιγουντιανής σαπουνόπερας. Χτίζουμε, δυστυχώς, μια αρχιτεκτονική του περιττού και όχι του αναγκαίου και του...
Η αρχιτεκτονική μιας στεγνής εποχής
ART - ΝΕΑ
Οι κατοικίες του μέλλοντός μας
Συνολικά 139 ομάδες νέων αρχιτεκτόνων, έως 45 ετών, πολλοί με μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς τίτλους και βραβεία, ανταποκρίθηκαν στον θεσμό, αποδεικνύοντας ότι η έμπνευση δεν πτοείται από την πτώση της...
Οι κατοικίες του μέλλοντός μας
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η επανακατοίκηση της πόλης
Ενας ασυνήθιστος, έντονος θόρυβος που διαρκεί για λίγα μόνο δευτερόλεπτα. Συνειδητοποιείς ότι είναι τα υλικά από μια παρακείμενη πολυκατοικία που κατρακυλούν στιγμιαία, από ψηλά, μέσα στον πλαστικό σωλήνα...
Η επανακατοίκηση της πόλης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας