Ενα εξαιρετικά επίκαιρο βιβλίο σχετικά με τη λεγόμενη woke ατζέντα κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Επίκεντρο». Ο τίτλος του είναι «Η Αριστερά δεν είναι woke» και συγγραφέας, η φιλόσοφος Susan Neiman (Σούζαν Νάιμαν), με πρόλογο του Κώστα Αναγνωστόπουλου.
Σε αυτό πραγματεύεται την έννοια του woke, η οποία, όπως μας ενημερώνει, προέρχεται από τον Διαφωτισμό και την έννοια της οικουμενικότητας. Οπως λέει, «η woke κοσμοαντίληψη υποσκάπτει τη σημαντικότερη διαφορά μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς, την ιδέα ότι η πρόοδος είναι δυνατή, όχι ως αναπόφευκτη ιστορική διεργασία, όπως θέλει η χεγκελιανή ή μια παλιομοδίτικη μαρξιστική εκδοχή της, αλλά την πεποίθηση ότι η πρόοδος εξαρτάται από εμάς εάν μπορούμε να συνεργαστούμε, και φυσικά αν μπλέξουμε σε αντιπαλότητες αναπότρεπτα θα οδηγηθούμε σε στασιμότητα και οπισθοδρόμηση».
Η συγγραφέας μάς ενημερώνει ότι η πρώτη καταγεγραμμένη χρήση του stay woke -που σημαίνει να μένεις σε εγρήγορση για την αδικία, να είσαι σε επιφυλακή για σημάδια διακρίσεων- είναι στο τραγούδι του μεγάλου μπλουζίστα Lead Belly, με τίτλο «Scottsoboro Boys» το 1938, αφιερωμένο σε εννέα μαύρους εφήβους που κατηγορήθηκαν για βιασμούς που δεν διέπραξαν ποτέ και των οποίων η εκτέλεση αποτράπηκε ύστερα από πολυετείς διεθνείς διαμαρτυρίες.
Τώρα, εάν η Ακροδεξιά «έκλεψε» αυτόν τον όρο από την Αριστερά, γι’ αυτό δεν ευθύνεται μόνο η Ακροδεξιά. Βασική ευθύνη φέρει και η Αριστερά, η οποία, όπως μας λέει η Νάιμαν, απεμπόλησε τις αξίες της: «Αυτό που με απασχολεί εδώ είναι οι τρόποι με τους οποίους οι σύγχρονες φωνές που θεωρούνται αριστερές έχουν εγκαταλείψει τις φιλοσοφικές ιδέες που είναι βασικές για κάθε αριστερή θέση: δέσμευση στην οικουμενικότητα έναντι του φυλετισμού, διάκριση μεταξύ δικαιοσύνης και εξουσίας και πίστη στη δυνατότητα προόδου. Ολες αυτές οι ιδέες συνδέονται μεταξύ τους».
Συμπληρώνει ότι από τον Ρον ντε Σάντις (αντίπαλος του Τραμπ στην προεδρική κούρσα, με αντίστοιχες ακραίες θέσεις) μέχρι τον Ρίσι Σούνακ (πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, πακιστανικής καταγωγής) και τον Ερίκ Ζεμούρ (Γάλλος ακροδεξιός πολιτικός, χειρότερος από τη Λεπέν) το woke έγινε μια πολεμική κραυγή για να επιτεθούν σε οποιονδήποτε στέκεται ενάντια στον ρατσισμό, όπως ακριβώς η φράση identity politics (πολιτική των ταυτοτήτων) είχε διαστραφεί λίγα χρόνια νωρίτερα.
Στον πρόλογό του ο Κώστας Αναγνωστόπουλος αναφέρει: «Η Νάιμαν γνωρίζει ότι το αντίθετο της οικουμενικότητας ονομάζεται “ταυτοτισμός”, αλλά προτιμά τη λέξη “φυλετισμός”, η οποία παραπέμπει στη βαρβαρότητα. Με άλλα λόγια κάθε παραλλαγή του woke βιώνει πλέον τη δική της καταπιεσμένη μειονότητα σαν ξεχωριστή “φυλή”».
Η συγγραφέας μάς τονίζει κατηγορηματικά ότι η στροφή της Αριστεράς στον φυλετισμό είναι ιδιαίτερα τραγική, επειδή τα πρώτα κινήματα για τα πολιτικά δικαιώματα και τα αντιαποικιοκρατικά κινήματα αντιτάχθηκαν αποφασιστικά στη φυλετική σκέψη σε όλες τις μορφές της. Ο φυλετισμός είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι, όπως συνειδητοποίησε από πολύ νωρίς η Δεξιά. Αν τα αιτήματα των μειονοτήτων δεν θεωρούνται ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά δικαιώματα συγκεκριμένων ομάδων, τι εμποδίζει την πλειοψηφία να επιμείνει στα δικά της;
Φτάσαμε, λοιπόν, στο σημείο οι αποικιοκράτες λευκοί Ευρωπαίοι να θεωρούν τους εαυτούς τους καταπιεζόμενους και απειλούμενους από τη «θεωρία της Μεγάλης Αντικατάστασης». Στις ΗΠΑ δε, μετά την εκλογή Τραμπ, οι λευκοί, κατά προτίμηση άνδρες, δημιούργησαν την αμερικανική Alt Right, η οποία πρόσφατα μετακομίζει και στην Ευρώπη.
Η Νάιμαν παραθέτει και τον Αμερικανό φιλόσοφο Ρίτσαρντ Ρόρτι, που αναφέρει: «Αυτό είναι ακριβώς το είδος της Αριστεράς που ονειρεύεται η ολιγαρχία: μια Αριστερά της οποίας τα μέλη είναι απασχολημένα με την αποκάλυψη της σημερινής πραγματικότητας, που δεν έχουν χρόνο να συζητήσουν ποιοι νόμοι πρέπει να ψηφιστούν για τη δημιουργία ενός καλύτερου μέλλοντος». Και αυτό βλέπουμε σήμερα όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και παγκόσμια.
