«Γράφω για ανθρώπους του καιρού μου»

● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;

Δύσκολη ερώτηση. Εχω την εντύπωση όμως πως συνεχίζω να γράφω ακριβώς επειδή αναζητώ την ιδανικότερη μορφή του μοναδικού βιβλίου που θα ήθελα να γράψω.

● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;

Οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι με τις ρωγμές και τις αντιφάσεις τους. Συχνά με βοηθούν να ξεμαθαίνω όσα λογίζονται ως αντικειμενικές αλήθειες και έτσι να αντιστέκομαι στις βεβαιότητές μου.

● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;

Ας πούμε ότι γράφω περισσότερο από όσο δημοσιεύω. Δεν θυμάμαι να έχω παραδώσει κάτι πριν να είμαι σίγουρος πως έκανα ό,τι ήταν ή μπορούσα να κάνω.

● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου…

Victor Klemperer, «Η γλώσσα του τρίτου Ράιχ» (εκδόσεις ΑΓΡΑ, μετάφραση Μαργαρίτα Ζαχαριάδου). Σέρχιο Πιτόλ, «Η τέχνη της φυγής (εκδόσεις ΔΩΜΑ, μετάφραση Αγγελική Βασιλάκου). Χέρμαν Μπροχ, «Τα μάγια» (εκδόσεις ΕΡΜΑ, μετάφραση Σοφία Αυγερινού).

● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;

Αληθεύει πως παλαιότερα με επηρέαζαν περισσότερο οι κριτικές. Αλλά στην πραγματικότητα αυτό που με ενδιέφερε πάνω απ’ όλα ήταν εκείνες οι αναγνώσεις που με ξάφνιαζαν και φώτιζαν προθέσεις και κίνητρά μου που αγνοούσα. Ωστόσο, όσο ο χρόνος περνάει, σημασία έχει μόνο η εσωτερική φωνή, μέσα μου, αυτή ξέρει καλύτερα από τον καθένα. Καλύτερα και από μένα.

● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;

Για πολύ διαφορετικούς λόγους, παρακολουθώ τη δουλειά του Χρήστου Οικονόμου, του Νίκου Μάντη, του Σπύρου Γιανναρά, του Νίκου Δαββέτα, της Ιωάννας Μπουραζοπούλου. Και υπάρχουν και αρκετοί άλλοι που με ενδιαφέρουν. Από τους παλιούς, αγαπώ τον Φραγκιά και τον Θεοτόκη.

● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;

Ασφαλώς και υπάρχουν. Και όπως συνέβαινε πάντοτε, κάποιες απ’ αυτές επιβάλλονται διά της φασαρίας που προκαλούν και κάποιες δίνουν τον πραγματικό τόνο της εποχής διά του έργου τους.

● Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας εκτός συνόρων είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;

Μάλλον τόση προσοχή μάς αναλογεί. Επειτα φροντίσαμε κι εμείς γι’ αυτό. Βρίσκω εξαιρετικά προβληματικό που δεν υπάρχει ούτε ένας εν ζωή Ελληνας λογοτέχνης με αρκετό ειδικό βάρος.

● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;

Γράφω για ανθρώπους του καιρού μου, θα ήταν αδύνατο να κλείσω τα μάτια μου και τα αυτιά μου σε όσα συμβαίνουν γύρω μου.

● Σας απασχολεί αν μετά θάνατον θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;

Εχω ρωτήσει αρκετές φορές τον εαυτό μου και η απάντηση είναι πάντοτε αρνητική.