• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.5°C / 28.2°C
    2 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 22.3°C / 28.0°C
    1 BF
    42%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 21.0°C / 27.7°C
    1 BF
    37%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    53%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    25°C 24.4°C / 25.7°C
    1 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 21.4°C / 21.8°C
    2 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.2°C / 23.2°C
    2 BF
    34%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.8°C / 26.4°C
    2 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.5°C / 23.5°C
    3 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 27.4°C
    3 BF
    44%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    4 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 25.8°C
    3 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    1 BF
    33%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 21.5°C / 26.7°C
    2 BF
    36%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 24.9°C
    3 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.7°C / 28.0°C
    2 BF
    57%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    37%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 21.7°C / 26.7°C
    2 BF
    48%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    2 BF
    48%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μπορούμε να μάθουμε (από) τον κόσμο;

  • A-
  • A+

Ο ανυποψίαστος αναγνώστης μπορεί εύκολα να θεωρήσει ότι πρόκειται για ένα βιβλίο-ύμνο στον αγνωστικισμό και στην αδυναμία του ανθρώπινου εγκεφάλου να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του, αφού αυτός δεν είναι γνώσιμος και όποιος αποπειραθεί να το κάνει θα καταλήξει τρελός, παρίας και γραφικός.

Ομως το βιβλίο «Οταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ, από τις εξαιρετικές εκδόσεις Δώμα, σε μετάφραση Αγγελικής Βασιλάκου, πραγματεύεται ακριβώς το αντίθετο: είναι μια ωδή στη γνώση, στην προσπάθεια προσέγγισής της και στα εμπόδια στον δρόμο για την κατάκτησή της. Ο Μαρξ έγραφε (το διατυπώνω από μνήμης) ότι η επιστήμη δεν είναι μια πλατιά λεωφόρος, αλλά ένα βουνό, την κορυφή του οποίου κατακτούν μόνον όσοι δεν φοβούνται να σκαρφαλώσουν στα κακοτράχαλα μονοπάτια του.

Οι σπουδαιότεροι επιστήμονες θυσίασαν σχεδόν τα πάντα –οικογένεια, προσωπικές και κοινωνικές σχέσεις, διασκέδαση, ελεύθερο χρόνο κ.λπ.– προκειμένου να χορτάσουν την ακόρεστη πείνα τους για νέα γνώση, η οποία, όμως, προσφέρει εκείνη τη μορφή ικανοποίησης που δεν μπορεί να συγκριθεί με καμία άλλη.

Ιδιόμορφοι, εκκεντρικοί και, πολλές φορές, σχεδόν έξω από την κοινωνία και τις συμβάσεις της, θέλησαν να αγγίξουν τη φλόγα που ήξεραν ότι μπορεί και να τους κάψει, αφού, έχοντας πετάξει ψηλά, όπως ο Δαίδαλος και ο Ικαρος, θα μπορούσαν να δουν με άλλο μάτι όσα συμβαίνουν στη Γη και στην καθημερινότητα.

Αλαν Τιούρινγκ, Καρλ Σβάρτσιλντ, Αλμπερτ Αϊνστάιν, Γιοχάνες Κέπλερ, Σινίτσι Μοτσιζούκι, Αλεξάντερ Γκρότεντικ, Ερβιν Σρέντιγκερ, Βέρνερ Χάιζενμπεργκ, Μαξ Πλανκ και άλλα εξωτικά ονόματα φυσικών και μαθηματικών παρελαύνουν από το παράξενο αυτό υβρίδιο, φτιαγμένο από δοκίμιο και λογοτεχνία. Ανακατεύονται, αιωρούνται, χορεύουν, θαρρείς, σε μια χορογραφία ενορχηστρωμένη από τις έννοιες των σύγχρονων μαθηματικών και της φυσικής. Η κβαντομηχανική φέρνει αντιμέτωπους τον Σρέντιγκερ και τον Χάιζενμπεργκ, οι οποίοι ερίζουν για την πατρότητά της, ικανοί ωστόσο μόνο να ψυχανεμιστούν τα σχεδόν αόρατα μυστήριά της. Το βιβλίο αφορά όμως και την ηθική της επιστήμης, αφού μας μιλά τόσο για εκείνες τις πλευρές που έλυσαν προβλήματα της ανθρωπότητας, όσο και τις σκοτεινές της όψεις, όπως η ανακάλυψη του Zyklon B, του παράγοντα εκείνου που χρησιμοποιήθηκε από τους ναζί στους θαλάμους αερίων για να εξοντώσουν εκατομμύρια Εβραίους. Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος υπήρξε το πειραματικό εργαστήρι για τα χημικά όπλα, με πρώτο διδάξαντα επιστήμονα τον εβραϊκής καταγωγής (τι ειρωνεία) Φριτς Χάμπερ.

Τα ερωτήματα που αφήνει αναπάντητα (ίσως ηθελημένα) ο συγγραφέας αφορούν τη γνωσιμότητα του υλικού κόσμου, αφού όλο του το βιβλίο είναι ένα κρυφτούλι ανάμεσα στους άλυτους γρίφους της επιστήμης και στην αέναη προσπάθεια των επιστημόνων να αποκρυπτογραφήσουν τους κώδικες της φύσης. Η επιστημονική γνώση μόνο κατά προσέγγιση μπορεί να παρακολουθήσει μια αενάως εξελισσόμενη πραγματικότητα και πάντα με μια χρονική καθυστέρηση, καθώς το οικοδόμημα της επιστήμης χτίζεται τουβλάκι τουβλάκι και χωρίς ποτέ να ξέρουμε εκ των προτέρων ποια θα είναι η τελική του μορφή.

Το ζητούμενο, όπως λέει ο Γκρότεντικ, είναι ένα: «Οσο πιο πλούσια και περίπλοκη είναι η πραγματικότητα που επιθυμούμε να γνωρίσουμε, τόσο πιο σημαντικό είναι να διαθέτουμε περισσότερα μάτια ώστε οι δέσμες φωτός να συγκλίνουν και να μπορέσουμε να δούμε το Ενα διαμέσου των πολλών». Που πάει να πει, να μπορέσουμε με όποιο τρόπο να δούμε την ενότητα του κόσμου, μέσα και παρά την πολυπλοκότητα, την ποικιλομορφία και την πολλαπλότητά του.

Επιστήμη και φιλοσοφία, εξειδίκευση και γενίκευση, πείραμα και θεωρία είναι τα αχώριστα ζευγάρια-γεννήτορες ερωτημάτων, αποριών, γρίφων, μυστηρίου, ενόρασης και έμπνευσης που συνέχουν τη ζωή μας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Μαθήματα μιας ζωής
Για τον Εντγκάρ Μορέν σας έχω ξαναμιλήσει. Τον θεωρώ έναν φιλόσοφο-ζώσα ιστορία στη μετάβαση των τελευταίων εκατό χρόνων. Το νέο του βιβλίο συνέπεσε με τα εκατοστά του γενέθλια.
Μαθήματα μιας ζωής
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
It’s the end of the world as we know it
Η κλιματική αλλαγή είναι ένας πραγματικός game changer, ένας παράγοντας που αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού, όπως μπορούμε πλέον να δούμε όλοι μας.
It’s the end of the world as we know it
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Τι γυρεύει ο Μαρξ στο «Ουφάδικο»;
Ενα σημαντικό κομμάτι της νεολαίας -και όχι μόνο- αφιερώνει μεγάλο μέρος του χρόνου του στα βιντεοπαιχνίδια και στο διαδικτυακό παίξιμο. Αυτό από μόνο του καθιστά το φαινόμενο άξιο προσοχής, ανάλυσης και...
Τι γυρεύει ο Μαρξ στο «Ουφάδικο»;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Τεχνολογία και φιλοσοφία (πρέπει να) βαδίζουν χέρι χέρι
Σε μια συνέντευξη-ποταμό στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κυπριακής καταγωγής ομότιμος πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, Χρυσόστομος Νικίας, λέει ότι οι τεχνολογικές επιστήμες αποχωρισμένες από τις ανθρωπιστικές...
Τεχνολογία και φιλοσοφία (πρέπει να) βαδίζουν χέρι χέρι
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Πολιτισμός, βαρβαρότητα και Αριστερά
Οπως δείχνει η Ιστορία, ο πολιτισμός πάντα συνυπάρχει με τη βαρβαρότητα. Αυτά τα δύο δεν είναι απολύτως διαχωρισμένα. Διαπλέκονται μεταξύ τους και υπάρχουν παράλληλα, τόσο χρονικά όσο, πιθανώς, και χωρικά.
Πολιτισμός, βαρβαρότητα και Αριστερά
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Εκπαίδευση, φιλοσοφία, πόλεμος
Ενα δομικό πρόβλημα της σημερινής παιδείας στην Ελλάδα και όχι μόνο είναι ότι επιχειρεί να χώσει στο κεφάλι των παιδιών και των νέων ανθρώπων «απαντήσεις» και μάλιστα παπαγαλιστί.
Εκπαίδευση, φιλοσοφία, πόλεμος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας