• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.1°C / 27.9°C
    3 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.0°C / 28.6°C
    2 BF
    64%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.3°C / 28.7°C
    3 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 23.1°C / 25.9°C
    2 BF
    38%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.1°C / 22.1°C
    4 BF
    69%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.0°C / 25.4°C
    1 BF
    57%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 21.8°C
    2 BF
    77%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    51%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.7°C / 26.4°C
    5 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 24.9°C
    3 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 25.4°C
    5 BF
    61%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    4 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 27.1°C / 27.1°C
    2 BF
    66%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 25.1°C
    0 BF
    57%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 22.5°C / 28.4°C
    1 BF
    51%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.0°C / 27.8°C
    1 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.3°C / 28.0°C
    3 BF
    46%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.0°C / 26.0°C
    2 BF
    65%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 24.7°C / 27.3°C
    1 BF
    66%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    0 BF
    76%
EUROKINISSI/ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η πλάνη της ηγεσίας

  • A-
  • A+

Πριν από περίπου έξι μήνες («Η πλάνη των εκλογών του Σεπτεμβρίου 2015» - «Εφ.Συν.», 24.8.2021), είχα επισημάνει το γεγονός ότι η μεγάλη καθίζηση της δημοτικότητας του ΣΥΡΙΖΑ συνέβη όταν άρχισε να ΕΦΑΡΜΟΖΕΙ το τρίτο Μνημόνιο – ήτοι κατά τους πρώτους μήνες της κυβερνητικής του θητείας ΜΕΤΑ τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 (στις οποίες είχε ΑΠΛΩΣ ΨΗΦΙΣΕΙ το τρίτο Μνημόνιο). Το πρόσφατο άρθρο του Γεράσιμου Μοσχονά στην «Καθημερινή» («Το αντι-ΣΥΡΙΖΑ ρεύμα» - 14.2.2022) επιβεβαιώνει με ποσοτικά στοιχεία κατά τρόπο αδιαμφισβήτητο τούτη τη διαπίστωση. Πρόκειται για μια πρωτοφανή και τόσο βαθιά καθίζηση, ώστε ακόμη απέχει παρασάγγας από την πλήρη υπέρβασή της – όπως επίσης προκύπτει από το άρθρο του Γ. Μοσχονά.

Οι πολίτες, προτού αποφασίσουν ποιο κόμμα υποστηρίζουν ή θα ψηφίσουν στις επόμενες εκλογές, έχουν ήδη στο μυαλό τους μια εικόνα για την πολιτική φυσιογνωμία του κάθε κόμματος. Τούτη η εικόνα θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελεί την ιδεολογική αναπαράσταση του κομματικού τοπίου. Η οποία προφανώς δεν είναι ίδια στα μυαλά όλων των πολιτών-ψηφοφόρων, αλλά πάντως έχει ορισμένα βασικά κοινά χαρακτηριστικά για τη μεγάλη πλειονότητα. Ενα από αυτά είναι το «κλασικό» πολιτικό φάσμα: Αριστερά-Κέντρο-Δεξιά.

Οπως δεν ισχύει και στην πραγματικότητα ότι τούτο το φάσμα αντανακλά κατά τρόπο στατικό την πολιτική εκπροσώπηση των κατώτερων, των μεσαίων και των ανώτερων τάξεων αντίστοιχα, ούτε στην πρόσληψή του από μέρους των πολιτών ισχύει κάτι τέτοιο. Γι’ αυτό και η προτίμησή τους για κάποιο κόμμα που θεωρούν αριστερό, κεντρώο ή δεξιό δεν είναι σταθερά προσδιορισμένη, ακόμη και αν έχουν σταθερή αντίληψη ως προς την τοποθέτησή τους στην ταξική διαστρωμάτωση. Στη συνείδηση των πολλών, το κριτήριο για τη διάκριση Δεξιά-Αριστερά (με το Κέντρο ως «ενδιάμεση» θέση) είναι: «συντηρητισμός-ριζοσπαστισμός».

Τούτες οι έννοιες αναφέρονται στη στάση απέναντι στο κυρίαρχο σύστημα. Που μπορεί να μην κατονομάζεται πάντα ως αυτό που είναι, δηλαδή ως καπιταλισμός, αλλά κάτι τέτοιο εννοείται: το σύστημα όπου οι πλούσιοι είναι ισχυροί και οι φτωχοί αδύναμοι. Η διάκριση Δεξιάς και Αριστεράς λοιπόν γίνεται αντιληπτή κυρίως ως στάση υπέρ ή κατά του συστήματος των πλουσίων και ισχυρών. (Αφήνω εδώ κατά μέρος την «παραφωνία» ακροδεξιών μορφωμάτων που πείθουν με τη ρητορική τους πως είναι «αντισυστημικά».) Μπορεί λοιπόν κάποιοι να τοποθετούν τον εαυτό τους στις μεσαίες ή και κατώτερες τάξεις, να αυτοπροσδιορίζονται (και να είναι) φτωχοί, αλλά να πιστεύουν πως τα συμφέροντά τους είναι με το σύστημα των πλουσίων και να υποστηρίζουν δεξιά πολιτικά κόμματα.

Η παρουσίαση αυτή της ιδεολογικής αναπαράστασης του κομματικού τοπίου είναι υπερβολικά σχηματική, κατά το ότι εντοπίζει μόνο τα βασικότερά της χαρακτηριστικά. Μας βοηθάει ωστόσο να κατανοήσουμε καλύτερα ως προς το ζήτημα των κομματικών προτιμήσεων την κατάσταση που έχει προκύψει στην Ελλάδα από το 2010 (πρώτο Μνημόνιο) κι έπειτα.

Η κοινωνική πόλωση που επέφεραν τα Μνημόνια είναι τόσο βαθιά, που ίσως για πρώτη φορά, τουλάχιστον μετά τη Μεταπολίτευση, έχει συρρικνωθεί τόσο πολύ η συστημική ψήφος των κατώτερων τάξεων. Για πρώτη φορά έχει περιοριστεί τόσο πολύ η πεποίθηση των φτωχών –περιλαμβανομένων τώρα και των φτωχοποιημένων– κοινωνικών ομάδων ότι μπορεί να είναι προς το συμφέρον τους να ψηφίζουν το κόμμα της Δεξιάς – ή του Κέντρου, καθ’ ότι και αυτό, την κρίσιμη στιγμή της πόλωσης, επέλεξε λάθος στρατόπεδο. Τη μοναδική αυτή ευκαιρία κατανόησε τότε ο ΣΥΡΙΖΑ και γι’ αυτό η δημοτικότητά του εκτινάχτηκε στα ύψη το 2012.

Τη μοναδική αυτή ευκαιρία έχασε ο ΣΥΡΙΖΑ, όταν άρχισε να εφαρμόζει Μνημόνιο. Δεν παίζει ρόλο ότι «δεν έφταιγε αυτός», ότι αναγκάστηκε κοκ. Στην ιδεολογική αναπαράσταση του πολιτικού φάσματος, αυτομάτως, ούτως ειπείν, η εφαρμογή του Μνημονίου τον κατέταξε στα συστημικά κόμματα. Στα κόμματα που είναι υπέρ του συστήματος των πλουσίων και ισχυρών. Τώρα, η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, παγιδευμένη στο δικό της αφήγημα ότι «έβγαλε τη χώρα από τα Μνημόνια», έχει παρασυρθεί στην πλάνη πως η εποχή της πόλωσης πέρασε, οπότε καιρός να αποβάλει το κόμμα τον ριζοσπαστικό του χαρακτήρα, προκειμένου να επικεντρωθεί στον στόχο της απομάκρυνσης της «ακραίας» νεοφιλελεύθερης κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Το ακριβώς αντίθετο ισχύει. Η κοινωνική πόλωση δεν έχει αμβλυνθεί – με την πανδημία μάλλον έχει γίνει εντονότερη. Μπορεί να μην εκδηλώνεται τόσο φανερά όσο τα πρώτα χρόνια – ίσως επειδή ο πολύς κόσμος έχει απελπιστεί κι έχει περιέλθει σε κατάσταση απάθειας, συσσωρεύοντας σιωπηλά την οργή του. Ας είναι το κόμμα της Αριστεράς αυτό που θα την εκφράσει.

* καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η ύστατη «διαπραγμάτευση» του Τσίπρα
Μοναδική διέξοδος για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι να αναγνωρίσει ότι η εκλογική του επιτυχία και ο σχηματισμός της κυβέρνησης δεν υπήρξαν αποτελέσματα ανατροπής πραγματικών συσχετισμών, αλλά προσωρινή απάντηση στα...
Η ύστατη «διαπραγμάτευση» του Τσίπρα
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
ΣΥΡΙΖΑ: ο πρόεδρος, οι τάσεις και οι ισορροπίες
Η ενότητα των κομμάτων, για την προστασία της οποίας ορκίζονται ηγεσίες, στελέχη, ρεύματα, τάσεις και φράξιες, εξαρτάται από τη συμπεριφορά και της πλειοψηφίας και της μειοψηφίας.
ΣΥΡΙΖΑ: ο πρόεδρος, οι τάσεις και οι ισορροπίες
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Ο οδηγός της νταλίκας και ο οδηγός του ΣΥΡΙΖΑ
Ο κ. Τσίπρας επιχειρεί να πείσει ένα ακροατήριο, ευρύτερο απ’ αυτό που παρακολουθεί το κόμμα του, ότι και ο ίδιος και ο ΣΥΡΙΖΑ είναι έτοιμοι να κυβερνήσουν τη χώρα, ότι το σύνθημα «δεύτερη φορά Αριστερά» δεν...
Ο οδηγός της νταλίκας και ο οδηγός του ΣΥΡΙΖΑ
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Οι σκοτεινές πλευρές του 2015
Το 2015 ήταν μια πολύ πυκνή χρονιά. Γεγονότα, διλήμματα, απειλές, απονενοημένα διαβήματα, βολονταρισμοί, ρητορικοί εξτρεμισμοί, δεύτερες σκέψεις, κρυφά σχέδια, παράδοξες συμμαχίες, θεαματικές αναδιπλώσεις,...
Οι σκοτεινές πλευρές του 2015
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Το καθήκον της αντιπολίτευσης
Η πρόταση Τσίπρα ανάγκασε τον πρωθυπουργό να ξυπνήσει από τον ναρκισσιστικό λήθαργο, να κάνει μια έστω δειλή αυτοκριτική και να δεχτεί κάποιες από τις ιδέες του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ. Από κατήγορος έγινε...
Το καθήκον της αντιπολίτευσης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας