Παροξυσμός ή πρελούδιο;

Παροξυσμός ενός καρναβαλικού λαϊκισμού που έχει την προσωπική σφραγίδα του Τραμπ ή πρελούδιο της μετάλλαξης της ακραίας πόλωσης σε εμφυλιοπολεμική αντιπαράθεση;

Ακόμη και ο ίδιος ο Τραμπ μετά τις αιματηρές συγκρούσεις της Τετάρτης στο Καπιτώλιο φαίνεται να φοβάται το ενδεχόμενο να χάσει τον έλεγχο των ακραίων «τραμπιστών» και προσπαθεί με μια αντιφατική ρητορική να συνδυάσει τον σεβασμό της νομιμότητας με το αφήγημά του για εκλογική νοθεία και χαμένη νίκη.

Ο απερχόμενος πρόεδρος κλείνει έτσι το μάτι στο σύστημα, στο οποίο διαμηνύει ότι ο λαϊκισμός του μπορεί να γίνει εργαλείο χειραγώγησης μιας συσσωρευμένης εδώ και δεκαετίες λαϊκής οργής.

Οσοι βαυκαλίζονται με την ψευδαίσθηση ότι αρκεί η αποχώρηση και η πρόωρη αποπομπή του Τραμπ από τον Λευκό Οίκο για να αρχίσει η σταδιακή επιστροφή των ΗΠΑ στην κανονικότητα μάλλον κατοικούν σε άλλο πλανήτη.

Οταν ένας στους δύο Ρεπουμπλικανούς δηλώνει ότι επικροτεί την επίθεση στο Καπιτώλιο από τους Υπερήφανους Πατριώτες, τότε δεν πρόκειται για συγκυριακό εύρημα της στιγμής αλλά για σαφές μήνυμα ότι ένα σημαντικό ποσοστό πολιτών κυριαρχείται από διάθεση μετωπικής σύγκρουσης με τη θεσμική-συνταγματική νομιμότητα και κανονικότητα της χώρας εντός της οποίας κρίνει ότι δεν μπορεί να εκφρασθεί.

Απάντηση στη βίαιη απόσχιση από την πολιτική ορθότητα σχεδόν του μισού πληθυσμού της χώρας δεν μπορεί να υπάρξει με μπαράζ δικαστικών διώξεων κατά του Τραμπ και σκληρή καταστολή της εξεγερσιακής διαμαρτυρίας των ακραίων οπαδών του.

Η απάντηση μπορεί να υπάρξει μόνο στο πεδίο της πραγματικής πολιτικής με μια κυβερνητική ατζέντα που θα δίνει προτεραιότητα στην άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων που δεν παύουν να διευρύνονται από την οκταετία Ρέιγκαν (1980-88) και μετά.

Αυτό που χρειάζονται οι ΗΠΑ μετά την καταστροφική τετραετία του Τραμπ δεν είναι μια επιστροφή στην ούτως ή άλλως ψευδεπίγραφη προ του 2016 κανονικότητα. Αυτό που χρειάζεται στις ΗΠΑ είναι ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, ένα νέο New Deal όπως αυτό του Ρούζβελτ, με το οποίο αποκατέστησε το αμερικάνικο όνειρο που είχε χάσει την αξιοπιστία του στη δίνη της Μεγάλης Υφεσης που ακολούθησε την Κρίση του 1929.

Οι αρχές του New Deal παρέμειναν για περίπου μισό αιώνα αδιαμφισβήτητη συνισταμένη που λειτούργησε ως δικλίδα ασφαλείας για την αποτροπή διεύρυνσης του κοινωνικού αποκλεισμού και των ανισοτήτων. Σήμερα τα σαράντα και πλέον εκατομμύρια Αμερικανοί που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας εμφορούνται από μια διάθεση απόσχισης από το αμερικανικό έθνος. Το αμερικανικό έθνος χωρίς κοινό εθνικοφυλετικό και θρησκευτικό παρονομαστή δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς κοινά αποδεκτούς κανόνες κοινωνικής συνοχής, χωρίς κοινές αξιακές αναφορές. Χωρίς την αξιοπιστία μιας μίνιμουμ κοινωνικής συνοχής που να επιτρέπει την ατομική ευημερία και την αξιοκρατική κοινωνική κινητικότητα, δεν πρόκειται να επουλωθούν οι πληγές που άνοιξε η διάψευση προσδοκιών.

Δύο φορές οι πολίτες των ΗΠΑ, με τον Κλίντον το 1992 και τον Ομπάμα το 2008, φάνηκαν να αναζητούν το χαμένο νήμα του διορθωτικού κρατικού παρεμβατισμού με τον οποίο κυβέρνησαν τη χώρα οι διάδοχοι των Ρούζβελτ, Τρούμαν, Αιζενχάουερ, Κένεντι και Τζόνσον.

Η διάψευση των προσδοκιών τούς έστειλε στο κόμμα της αποχής και διαμόρφωσε το σκηνικό της εφόρμησης του Τραμπ ως αντισυστημικού στην πολιτική σκηνή.