Μια τέτοια ανεπανάληπτη καταστροφή όπως αυτή στο Μάτι της Ανατολικής Αττικής την περασμένη Δευτέρα θα βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων για πολύ καιρό.
Όλοι, είτε όταν είμαστε μόνοι μας είτε δημοσιολογώντας, θα ψάξουμε να βρούμε τα αίτια, τους πραγματικούς υπεύθυνους, αλλά και το τι θα μπορούσε να γίνει είτε για να αποφευχθεί η ίδια η καταστροφή είτε για να περιοριστεί το μέγεθος των επιπτώσεών της.
Πάντα κατά την προσωπική μας κρίση, παρότι αρκετοί αυτήν την ανάγουν σε επίκεντρο της αντικειμενικής «αλήθειας», στην οποία οφείλουν να υποταχθούν οι υπόλοιποι…
Ο κάθε άνθρωπος (οφείλει να) θα πει την άποψή του. Αυτή η έκφραση άποψης δεν είναι ουδέτερη, ούτε αχρωμάτιστη. «Ούτε άοσμη» «ούτε άγευστη».
Επηρεάζεται κατά πολύ από την οδύνη και την οργή που προκαλεί το είδος (και το μέγεθος) της καταστροφής, δεν μπορεί να μη συμπεριλαμβάνει -στα βασικά συστατικά καθορισμού της- τη γενική πολιτική κοσμοθεώρηση του καθενός από εμάς, δεν μπορεί να μείνει μακριά από ένα εύρος αντιδράσεων που σχετίζονται με διάφορες ειδικές παραμέτρους (ρυμοτομία της περιοχής, αυθαίρετα κτίσματα, υποθετική λειτουργία Λεωφόρου Μαραθώνος ως βασικού μετώπου ανάσχεσης της πυρκαγιάς, ευθύνες θεσμικών οργάνων στο επίπεδο του συντονισμού, εκκένωση περιοχής, κ.ο.κ.).
Όλες αυτές τις μέρες μελετώ με μεγάλη προσοχή τις τοποθετήσεις όσων περισσότερων ανθρώπων μπορώ, είτε στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο είτε στο ίντερνετ και τις εφημερίδες. Πολιτικών, τοπικών αρχόντων, πυροσβεστών, μελών σωστικών συνεργείων, εθελοντών, αστυνομικών, στρατιωτικών, δημοσιογράφων, ιατροδικαστών, διαφόρων ειδών επιστημόνων, απλών ανθρώπων που βρέθηκαν στην περιοχή στο χρονικό διάστημα της κόλασης.
Καταλαβαίνω πολύ εύκολα πως σε τέτοιες καταστάσεις είναι το πιο δύσκολο πράγμα να μιλήσεις και να πεις κάτι που να συνυπολογίζει με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια όλες τις παραμέτρους που καθόρισαν τους όρους που έκριναν την τελική κατάληξη της υπόθεσης.
Ειδικά στην περίπτωση του θανατηφόρου φαινομένου που εκτυλίχθηκε με μεγάλη ταχύτητα στο συγκεκριμένο γεωγραφικό σημείο είναι τα πράγματα τόσο περίπλοκα που το να σταθείς απλοϊκά όχι μόνο δεν βοηθάει, αλλά «μπουρλοτιάζει» τη δημόσια συζήτηση με τέτοιο τρόπο που να έρχονται στην επιφάνεια ακόμα και ατομικά απωθημένα διαφόρων προελεύσεων και αιτιών.
Σπάνιοι «δυτικοί άνεμοι», που «μας έφεραν πιο κοντά στην Ανατολή»…
Καταλήγω πως πραγματικά «πιαστήκαμε στον ύπνο» με (από) τη φωτιά που ξέσπασε το απόγευμα της Δευτέρας στην Πεντέλη. Τόσο πολύ, που πλέον καταγράφηκε μία από τις μεγαλύτερες καταστροφές της νεότερης ιστορίας του ελλαδικού χώρου…
Θεωρώ πως η συγκεκριμένη φωτιά έπρεπε να παρθεί περισσότερο σοβαρά στα πρώτα της βήματα, ως προς την έγκαιρη και ριζική αντιμετώπισή της. Όμως οι λάθος αρχικοί υπολογισμοί, ακόμα και αν οδηγήσουν σε καταστροφικά τελικά αποτελέσματα, είναι κάτι που ενίοτε συμβαίνει. Αλλά δεν πρέπει να επαναληφθούν ποτέ ξανά…
Τα σκοτεινά σημεία του χτες είναι οι φωτοδότες για το αύριό μας. Όταν υπάρχουν τόσοι πολλοί νεκροί πρέπει να είμαστε προσεχτικοί στις κρίσεις μας. Δεν μπορούμε, όμως, να «περάσουμε παρακάτω» αγνοώντας το τι έγινε. Δεν μας το επιτρέπει ούτε η συνείδησή μας ούτε ο φρικτός απολογισμός που έλαβε χώρα σε απώλειες ανθρώπινων ζωών.
Δίχως να είναι διόλου αμελητέες συνέπειες η περιβαλλοντική διάσταση και ο χαμός των ζώων που βρίσκονταν εκεί τις κρίσιμες εκείνες ώρες… Αλλά και ο καθένας από εμάς πρέπει να θυμάται πως απλά λέει την άποψή του, δίχως να παίρνει ο ίδιος κρίσιμες αποφάσεις σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Μακάρι όσοι δημοσιολογούσαν να το είχαν αυτό ως βασική προμετωπίδα των αναζητήσεών τους. Στα δύσκολα χρειαζόμαστε τους ικανούς και τους αποτελεσματικούς, στα εύκολα όμως δεν κρίνεται κατά βάση η ικανότητα και η αποτελεσματικότητα. Εκεί κρίνονται πρωτίστως άλλα πράγματα…
Μην ανησυχούμε όμως. Ή μάλλον, να ανησυχούμε γι’ αυτά και εκείνους που πρέπει. Η μικροπολιτική δεν θα επικρατήσει, η μικρότητα δεν θα λάβει ούτε καν το μερίδιο που φιλοδοξούν οι όποιοι εκφραστές της. Η τραγωδία μιλάει από μόνη της.
Όσοι αγνοούν τους όρους της θα εκτεθούν. Πια το παρελθόν έχει μαυρίσει τόσο, που στο παρόν μόνο το μέλλον μπορεί να λειτουργήσει λυτρωτικά και με προοπτική διαφορετικών χρωματισμών. Αν θα τα καταφέρει κι αυτό, θα το δούμε…
Γιατί το ανθρώπινο συναίσθημα στο πέρασμα του χρόνου τείνει να έχει άλλες προτεραιότητες, έτσι ώστε το πεζό του προγραμματισμού και της καθημερινότητας να πάρει ξανά τα ηνία. Το αν θα μπορέσει, πάντως, να περιορίσει αυτή η συνθήκη τις αφορμές για οργή και οδύνη στους καιρούς που θα ακολουθήσουν, δεν μπορούμε να το ξέρουμε στο σήμερα.
Η στατιστική δεν είναι υπέρ μας, όμως σε αυτήν την κοινωνία υπάρχουν κάποια αντανακλαστικά που όταν εμφανίζονται γεννοβολούν αισιοδοξία και χτίζουν αναχώματα ουσίας. Η αυτοοργανωμένη και εθελοντική αλληλεγγύη βοηθάει πολύ στο υλικό κομμάτι, σώζει τα ηθικά προσχήματα, καλύπτει ελλείψεις, λάθη και αδράνειες του κεντρικού συστήματος, διδάσκει την ανθρωπιά σε πολλούς ανθρώπους και ορισμένους μας κάνει ενδόμυχα να ριγούμε από συγκίνηση.
Όμως τις αποφάσεις και τις συστημικές παραμέτρους (που κρίνουν τα γεγονότα και τη γενική εικόνα) δεν τις ορίζει η αλληλέγγυα κοινωνία, αλλά η θεσμική εξουσία. Οι πιέσεις μας προς αυτή την κατεύθυνση για περισσότερη λειτουργικότητα, ισονομία, συλλογική συνείδηση, πραγματική ασφάλεια, οικολογική αντίληψη, και πρακτική αποτελεσματικότητα πρέπει να ενταθούν…
Κάποιες φορές δεν είναι απλό ζήτημα ευρυθμίας ή αξιοπρέπειας, αλλά ζωής ή θανάτου. Πριν φτάνουμε εκεί, έχουμε αρκετά περιθώρια για νοητική εγρήγορση και βαθιές τομές. Αν δεν τα αξιοποιήσουμε αυτά τα περιθώρια, τότε είμαστε άξιοι της όποιας μοίρας μας.
Μπορείς να προσεγγίσεις το τραγικό γεγονός της 23ης Ιουλίου ανθρώπινα. Μπορείς δημοσιογραφικά, πολιτικά, επιστημονικά, εμπειρικά. Κάποιες φορές και τεχνοκρατικά. (Πρέπει να) μπορείς ολιστικά και σε συνδυασμό όλων αυτών των παραμέτρων, η κάθε μία στο μέτρο που της αναλογεί και με γνώμονα τη γενική προσφορά και όχι την εξειδικευμένη κυριάρχηση.
Δεν πρέπει, όμως, να σου επιτρέψουμε οι πολλοί να το δεις μιθριδατικά, σκιτζήδικα, πολιτικάντικα, προπαγανδιστικά, ψευδολογώντας, και με την επίκληση αδύναμων σοφιστειών.
Στις πολύ δύσκολες καταστάσεις το μελλοντικό κοινωνικό πεδίο το ορίζουν ακόμα και οι τρόποι αντιμετώπισης σε επίπεδο εξωτερίκευσης σκέψεων. Όταν «εκπυρσοκροτεί» το όπλο του διπλανού μας, τότε κανείς δεν νοιάζεται αν εμείς έχουμε άδεια οπλοφορίας ή μη…
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως ποτέ δεν θα κληθούμε να δώσουμε κι εμείς λόγο, με πιθανότερη αφορμή κάτι που δεν θα είναι καλό να λάβει χώρα (ούτε για εμάς, ούτε για τους γύρω μας)…
