Η σκακιέρα του Ερντογάν

Τελικώς η κυβέρνηση δείχνει υποχωρητικότητα απέναντι στην Τουρκία γιατί δεν προβαίνει αμέσως σε κινήσεις που θα απαντούν στην επιθετικότητα της γείτονος, όπως υποστηρίζει ο αρχηγός της Ν.Δ., ή ρίχνει κι αυτή νερό στον μύλο της έντασης με ατυχείς και εμπρηστικές δηλώσεις παραγόντων της, όπως ισχυρίζεται ο υπεύθυνος του κόμματος στον τομέα εξωτερικής πολιτικής; Τι από τα δύο συμβαίνει;

Απλώς έχουμε να κάνουμε με τη διπλή γλώσσα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, που αποκαλύπτει και το έλλειμμα στρατηγικής της στα ελληνοτουρκικά και την προσπάθειά της να ικανοποιήσει όλα τα ακροατήρια: και το πατριωτικό και το μετριοπαθές.

Με την προκήρυξη των εκλογών από τον Ερντογάν ξεκίνησαν οι προβλέψεις και οι εκτιμήσεις. Από πραγματικά ειδικούς, από ειδικούς της συμφοράς οι οποίοι εμφανίζονται ντροπιασμένοι λόγω της πολιτικής κατευνασμού που υποτίθεται πως ακολουθεί συστηματικά εδώ και χρόνια η χώρα, από απόστρατους (έχουμε πολλούς και είναι λαλίστατοι) που δηλώνουν ανήσυχοι γιατί υστερούμε σε επίπεδο εξοπλισμών και πρέπει να καλύψουμε γρήγορα το χαμένο έδαφος (με τις μίζες θα ασχοληθούμε στο μέλλον) και από αναλυτές με πλάκα τα γαλόνια, όλα αποκτημένα στα πεδία των μαχών (τηλεοπτικά πάνελ).

Οι περισσότεροι πανηγυρίζουν γιατί είχαν προβλέψει με απόκλιση λίγων ημερών τον χρόνο των εκλογών. Αφού λοιπόν έπεσαν διάνα στο θέμα των εκλογών, κοκορεύονται ότι ξέρουν και πώς θα συμπεριφερθεί ο Ερντογάν μέχρι να φτάσει στον στόχο του, τον εκλογικό θρίαμβο.

Μπορεί να μην το ξέρει ούτε ο ίδιος ο Ερντογάν ή να μην το έχει ακόμη αποφασίσει, αυτοί όμως είναι σίγουροι ότι το γνωρίζουν. Τόση αυτοπεποίθηση.

Και τώρα τι; Θα χαμηλώσει τους τόνους με την Ελλάδα το τουρκικό καθεστώς επιλέγοντας να ρίξει το βάρος του στα άλλα ανοιχτά μέτωπα γιατί από εκεί προσδοκά να αποκομίσει εκλογικά οφέλη; Κατά μία άποψη αυτό θα γίνει, αν κρίνουμε από το γεγονός ότι η εισβολή στο Αφρίν και η μέχρι τώρα αποτελεσματική διαχείριση έδωσε πόντους στο κόμμα του (δύο με τρεις ποσοστιαίες μονάδες αύξηση των ποσοστών του δείχνουν οι δημοσκοπήσεις).

Αλλωστε το πρόβλημα της Συρίας είναι αυτό που απασχολεί τις τουρκικές ελίτ και όχι οι διαφορές με την Ελλάδα. Και οι Τούρκοι ψηφοφόροι με το ίδιο θέμα ασχολούνται και τα ελεγχόμενα από την κυβέρνηση μέσα ενημέρωσης αυτό αναδεικνύουν καθημερινά. Καραδοκεί η αντίρρηση.

Στη Συρία οι παίκτες είναι πολλοί, μερικοί εκ των οποίων ισχυρότεροι από την Τουρκία, οπότε ο Ερντογάν οφείλει να είναι προσεκτικός και να αποφύγει ενέργειες που ενδεχομένως θα προκαλέσουν προβλήματα στο εσωτερικό της χώρας και θα κλονίσουν τη συνοχή της παράταξής του.

Αρκετά έχει τσιτώσει τη Δύση με τις απερίσκεπτες κατηγορίες ότι αυτή ήταν πίσω από το αποτυχημένο πραξικόπημα, με τις προσβλητικές επιθέσεις σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις (Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία, Γαλλία), με τις ωμές παραβιάσεις των δικαιωμάτων στο εσωτερικό της Τουρκίας, με τη δράση της ΜΙΤ εκτός συνόρων (απαγωγές γκιουλενιστών), με τα ανοίγματα στη Ρωσία (S-400) και με τις στενές σχέσεις που έχει οικοδομήσει με το Ιράν (χώρα μισητή για το σύστημα Τραμπ) και δεν θα θελήσει να τραβήξει κι άλλο το σχοινί.

Θα φροντίσει με συνετή πολιτική να κεφαλαιοποιήσει τις επιτυχίες στον στρατιωτικό τομέα και να εκμεταλλευτεί την αμηχανία της Δύσης στο συριακό. Αντιθέτως, στο Αιγαίο και στην Κύπρο τα πράγματα γι’ αυτόν φαντάζουν πιο εύκολα με δεδομένες την υπεροχή πυρός που διαθέτει, την αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ενωσης να λειτουργήσει αποτρεπτικά και τη στάση ουδετερότητας που έχει επιλέξει το ΝΑΤΟ (τι είχες Γιάννη, τι είχα πάντα).

Οι συσχετισμοί τον ευνοούν, η περιοχή μας προσφέρεται για την επίδειξη μεγαλείου και για την καλλιέργεια της φαντασίωσης ότι η Τουρκία επιστρέφει στο ένδοξο αυτοκρατορικό παρελθόν της, οπότε πρέπει να περιμένουμε κλιμάκωση. Και οι δύο προσεγγίσεις έχουν σοβαρά επιχειρήματα. Ουδείς όμως είναι σε θέση να προβλέψει με ακρίβεια τις κινήσεις του Ερντογάν.

Θα εξαρτηθεί από την πορεία του προεκλογικού αγώνα, τα γκάλοπ, το εκτόπισμα των αντιπάλων του, την κατάσταση που θα επικρατεί στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και από κάποιο τυχαίο περιστατικό. Δεν αποκλείεται, αν τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά γι’ αυτόν, να μπει στον πειρασμό να στήσει μια κρίση στο Αιγαίο. Η Ελλάδα οφείλει να είναι προετοιμασμένη για όλα τα ενδεχόμενα: και για μια ανέφελη διαδρομή μέχρι τις τουρκικές κάλπες και για ένα θερμό επεισόδιο.

Απαιτούνται λοιπόν σοβαρότητα (και από την κυβέρνηση και από την αντιπολίτευση), ενιαία γλώσσα από τους μηχανισμούς που είναι επιφορτισμένοι με την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής και την άμυνα, αξιοποίηση των διεθνών ερεισμάτων της χώρας (χωρίς υπερβολικές προσδοκίες όμως για την εμβέλειά τους).

Οι υπουργοί δεν είναι σχολιαστές. Αν δεν μπορούν να δαμάσουν το θυμικό τους, ας μην πιάνουν στασίδι στα κανάλια. Κι αν δυσκολεύονται οι ίδιοι να το καταλάβουν, ας τους επαναφέρει στην τάξη ο προϊστάμενός τους. Οι συνθήκες δεν προσφέρονται για λιπαρές μεγαλοστομίες και για πόζες καθιστού ηρωισμού.