Εδώ και δύο χρόνια ζούμε την εποχή της γραβάτας. Τι είδους σύμβολο κι αυτό! Τη φοράς, είσαι καθωσπρέπει, επίσημος, μπορεί και τζιτζιφιόγκος. Δεν τη φοράς, είσαι λαϊκιστής, προκλητικός, μπορεί και γυμνοσάλιαγκας ή και τσιπλάκι, όπως λένε το ξεπουπουλιασμένο πουλάκι στη Θράκη.
Φόρεσε γραβάτα ο Νίκος Παππάς και ξιπάστηκαν όλοι, έγινε το θέμα των ημερών. Ολα ξεκίνησαν από τη στιγμή που πάτησε το πόδι του ο Τσίπρας στα ευρωπαϊκά σαλόνια χωρίς λαιμοδέτη.
Τότε, εκτός από τους δικούς μας στιλίστες, μπήκαν στον χορό εν χορώ και οι ξένοι: άλλος του πρόσφερε δώρο γραβάτα, άλλος έβαζε τη δική του δοκιμαστικά πάνω στο πουκάμισο του Ελληνα πρωθυπουργού για να δει πόσο του πάει και διάφορα αστειάκια του είδους.
Στο «πες μου τι φοράς να σου πω ποιος είσαι» εγκλωβίστηκαν και οι αριστεροί της κυβέρνησης, που χαρακτήρισαν «κίνημα της γραβάτας» τις συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας των δικηγόρων και άλλων ελεύθερων επαγγελματιών για τα ασφυκτικά κυβερνητικά μέτρα.
Τι χαμός για μια λωρίδα πανί που άγνωστη η χρησιμότητά του, εκτός του πνιγμού. Πούθε αυτό το αξεσουάρ; Κάποιοι λένε ότι η καταγωγή της γραβάτας μπορεί να αναζητηθεί στο ρωμαϊκό focale, ένα είδος λαιμοδέτη μάλλινου που το χρησιμοποιούσαν ηλικιωμένα άτομα ή οι άρρωστοι που είχαν τα λαιμά τους.
Αλλοι την αναζητούν, την καταγωγή, στον 17ο αιώνα, στους δαντελένιους γιακάδες. Οταν η μόδα της εποχής, λένε, επέβαλλε τα λυτά μαλλιά, τα χυμένα στους ώμους, αυτά σκέπαζαν τους δαντελένιους γιακάδες.
Κι επειδή του κοντού γιακά τού έφταιγαν οι τρίχες, οι γυναίκες, αγανακτισμένες που δεν μπορούσαν να αναδειχτούν τα σκερτσόζικα, δαντελωτά σχέδια που έφτιαχναν με τα χεράκια τους, αποφάσισαν να προσθέσουν δυο πόντους στα πέτα του γιακά.
Αυτό ακριβώς το σχήμα ήταν που ονομάστηκε γραβάτα, στα γαλλικά cravate, λέξη που προέρχεται με τη σειρά της από το «hrvat», που στα κροατικά σημαίνει Κροάτης. Γιατί;
Ας είν’ καλά οι μισθοφόροι Κροάτες που την εποχή του Λουδοβίκου του ΙΔ’ είχαν κατακλύσει τη Γαλλία για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. «Η στολή αυτών των μισθοφόρων φαίνεται να περιελάμβανε ακριβώς μία φαρδιά λουρίδα από τον λαιμό ώς το πέτο», γράφει η εγκυκλοπαίδεια Δομή.
Η Γαλλική Επανάσταση δεν την κατάργησε, αλλά την έκανε μεταξωτή, αρκετά μακριά για να τυλίγεται περισσότερες φορές γύρω από τον λαιμό. Μάλιστα τη χρησιμοποιούσαν και οι γυναίκες.
Ισως να υπάρχει μια ψυχολογική εξήγηση: επειδή η γκιλοτίνα έκοβε λαιμούς αβέρτα, η μεταξωτή λωρίδα έδινε μια αίσθηση ασφάλειας και προστασίας: «ακόμα ο λαιμός μου υπάρχει και είναι πάνω στους ώμους μου». Λέμε τώρα…
Τον 19ο αιώνα η γραβάτα πέρασε αποκλειστικά στην ανδρική ενδυμασία και ήταν επιτέλους μια μακριά λωρίδα, στενή, που διέφερε μονάχα από τον τρόπο του δεσίματος γύρω από τον λαιμό.
Στο τέλος του αιώνα οι γυναίκες, μαζί με τα δικαιώματά τους, διεκδίκησαν και τη γραβάτα κι έγινε απαραίτητο στόλισμα στα ταγιέρ τους, αλλά με μικρό, κομψό κόμπο. Οι παραλλαγές που ακολούθησαν πολλές: παπιγιόν, πλαστρόν (με τον κόμπο έτοιμο), λαβαλιέρ (οι δύο κόχες γυρισμένες πάνω στο πέτο), μικρή μαύρη για το σμόκιν, άσπρη για το φράκο…
Οι καλλιτεχνικές φύσεις κατέφυγαν στα φουλάρια. Οι γραβάτες, μεταξωτές (πανάκριβες), μάλλινες ή συνθετικές, καταλήγουν σε μια μύτη βέλους. Τυχαίο κι όχι γιατί κάτι θέλει να δείξει, φαντάζομαι, γιατί και η φαντασία ως φαντασία καλπάζει. Οι άλλες γραβάτες που το τελείωμά τους ήταν οριζόντιο με το κορμί δεν μακροημέρευσαν.
Πάντως και για να τελειώνουμε με το θέμα, με ή χωρίς γραβάτα, το σημαντικό είναι να έχει η φορεσιά γεμάτες τσέπες και το βαλιτσάκι λεφτά. Τότε όλες οι δυτικές ενδυματολογικές αποκλίσεις παραβλέπονται. Εχετε συναντήσει Σαουδάραβα με γραβάτα;
