Οι σταθερές των πολέμων

Μία από τις σταθερές των πολέμων στους οποίους επιδίδονται οι ΗΠΑ είναι η άγνοιά μας περί των βαθύτερων κινήτρων τους. Για το Ισραήλ ξέρουμε τα βασικά: υπάρχουν χώρες όπως το Ιράν, που κατά καιρούς έχουν διακηρύξει βούληση πλήρους εξαφάνισης του Ισραήλ -εξ ου και το χτύπημα στον σκληροπυρηνικό Αχμαντινετζάντ- οπότε το ζήτημα είναι υπαρξιακό, και υπάρχουν εντός του Ισραήλ σκληροπυρηνικοί ακροδεξιοί πολιτικοί που ονειρεύονται ένα κατά πολύ μεγαλύτερο Ισραήλ, σε βάρος όλων των γειτόνων του και βέβαια και των Παλαιστινίων. Υπάρχουν βέβαια και λιγότερο φανεροί λόγοι. Είναι ο ρόλος που καλείται να παίζει το Ισραήλ στα γεωστρατηγικά σχέδια των ΗΠΑ και της Ευρώπης, ως επιτηρητής στη Μέση Ανατολή, ως προκεχωρημένο φυλάκιο και χωροφύλακας της Δύσης.

Οι ΗΠΑ ωστόσο δεν έχουν προφανή λόγο να πολεμούν στα πέρατα της οικουμένης. Πολλοί από εμάς τους κοινούς θνητούς, έχοντας έλλειμμα κρίσιμης πληροφόρησης και μη μπορώντας να διακρίνουμε το βαθύτερο σχέδιο, όταν υπάρχει, ξεμπερδεύουμε με απλοϊκές γενικεύσεις: «Ο πόλεμος γίνεται για συμφέροντα» ή «για το πετρέλαιο».

Στην πραγματικότητα δεν εξηγήθηκε ποτέ ακριβώς γιατί έγινε ο πόλεμος στο Ιράκ το 2003. Θα γραφτεί κάποτε σε βιβλία που θα διαβάσουν οι μακρινοί μας απόγονοι, όταν πάψουν τα πρακτικά διαφόρων συνεδριάσεων να είναι διαβαθμισμένα.

Υπάρχει βέβαια ένα σταθερό μοτίβο και στους δύο πολέμους: Οπως και τότε με τα υποτιθέμενα όπλα μαζικής καταστροφής, έτσι και τώρα με το πυρηνικό πρόγραμμα, προβάλλονται σαθρά επιχειρήματα ως προφάσεις για τις επιθέσεις. Οπως και τότε, έτσι και τώρα, οι πόλεμοι είναι παράνομοι από την άποψη του διεθνούς δικαίου. Οπως και τότε, έτσι και τώρα, οι ηγέτες εξοντώθηκαν. Ο Σαντάμ αναζητήθηκε μέχρι τέλους, ανακαλύφθηκε από τους Αμερικανούς σε μια τρύπα, δικάστηκε και απαγχονίστηκε. Τώρα για τον Χαμενεΐ δεν τέθηκε καν θέμα δίκης, απλώς εξαερώθηκε από πύραυλο.

Αυτό μας οδηγεί σε μια δεύτερη σταθερά: στα ψέματα των ηγεσιών που κρύβουν μακροπρόθεσμες στοχεύσεις. Ο Τραμπ είχε πει μετά τα χτυπήματα του Ιουνίου 2025 ότι εξουδετερώθηκε πλήρως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το Ισραήλ είπε ότι εξολόθρευσε 11 κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες. Το συμπέρασμα αβίαστο: ή αυτό ήταν ψέμα και το πρόγραμμα δεν εξουδετερώθηκε ή τώρα ο πόλεμος δεν γίνεται για το πρόγραμμα αυτό. Και κατά συνεκδοχή: η συμπεριφορά του Τραμπ που τη μια μέρα λέει κάτι και την επομένη το αντίθετό της δεν είναι παρά θέατρο απευθυνόμενο σε χαμηλού πνευματικού επιπέδου ψηφοφόρους, που κρύβει μακρόπνοα σχέδια. Ενας πόλεμος σαν τον σημερινό θέλει πολύμηνη προετοιμασία. Ισως γι’ αυτό βιαζόταν και για το Νόμπελ Ειρήνης, πριν ξεκινήσει η φονικότερη του Ιουνίου, δεύτερη πράξη.

Οι τομείς των υπουργείων Εξωτερικών και Αμυνας είναι κατ’ εξοχήν οι μεγαλύτερες τρύπες στη διαφάνεια και τη δημοκρατία. Εμείς πάλι ας παραδεχθούμε ότι μπορούμε να κάνουμε μόνο υποθέσεις, άλλοτε ευφάνταστες, άλλοτε κάπως πιο τεκμηριωμένες. Αυτό θα είναι ένα πρώτο βήμα μέχρι να μάθουμε να απαιτούμε ουσιαστική πληροφόρηση για το πεπρωμένο μας.