Απλά μαθηματικά

Θα χάσει τον λογαριασμό αν κάποιος επιχειρήσει να καταμετρήσει σε πόσους από τους πάσης φύσεως δείκτες, με βάση τους οποίους αποτιμάται η θέση μιας χώρας στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, η δική μας χώρα κατατάσσεται στις χαμηλότερες θέσεις. Αυτή η αβελτηρία διατρέχει οριζόντια δείκτες οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτικούς, θεσμικούς: τον μέσο μισθό, την αγοραστική δύναμη, τη σχέση έμμεσων και άμεσων φόρων, το ισοζύγιο εισαγωγών – εξαγωγών, την αίσθηση ευτυχίας και ευημερίας, την αισιοδοξία για το μέλλον, την κοινωνική ανασφάλεια, την εργασιακή επισφάλεια, τη δημογραφική εξέλιξη, την έλλειψη υποδομών στην παιδεία, στην υγεία, στο οδικό και στο σιδηροδρομικό δίκτυο.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, οφείλουμε να προσθέσουμε την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τα πολιτικά κόμματα και την κυβέρνηση, την έντονη επιφυλακτικότητα έναντι κορυφαίων θεσμών –όπως είναι η δικαστική εξουσία (της οποίας η ανεξαρτησία αμφισβητείται εντόνως) και η κρατική μηχανή (λόγω αδιαφάνειας, διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας)– την αφερεγγυότητα και τη χωλή εγκυρότητα των μέσων ενημέρωσης.

Η δυσμενής εικόνα επιτείνεται λόγω του διχασμού της ελληνικής κοινωνίας, όπως φαίνεται με το (άνευ λόγου) ανακύψαν ζήτημα της στρατιωτικοποίησης του μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, καθώς και από την εν γένει απαξιωτική προς τους πολίτες στάση τής «δεν γνωρίζω» ελληνικής κυβέρνησης. Δυστυχώς, στα προαναφερθέντα έρχονται να προστεθούν οι χαμηλότατες επιδόσεις μας στην απόκτηση βασικών δεξιοτήτων μέσω της εκπαίδευσης. Στη φετινή έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, η Ελλάδα καταγράφει μεγάλες αδυναμίες, διοικητική ανεπάρκεια, έλλειψη μεταρρυθμίσεων, βαθιές ανισότητες. Αποκαρδιωτική η κατάσταση στα μαθηματικά: περίπου το 50% των μαθητών δεν επιτυγχάνουν το ελάχιστο επίπεδο επάρκειας.

Στον χώρο που ζούμε, δημιουργήθηκε από αρχαιοτάτων χρόνων μια ισχυρή και πρωτοπόρα μαθηματική παράδοση που, αν όχι νωρίτερα, ξεκινά από την εποχή του Θαλή και του Πυθαγόρα, οι οποίοι πρωτοστάτησαν, και οι δύο, στην ανάπτυξη του ιστορικά πρώτου πλήρους μαθηματικού συστήματος, της ευκλείδειας γεωμετρίας. Στο πλαίσιο αυτό, όχι μόνο αναπτύχθηκε η θεωρητική γνώση, αλλά υλοποιήθηκαν και αξιοθαύμαστα τεχνουργήματα, όπως ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων.

Ολοι οι μαθητές του πλανήτη ξεκινούν τη μύησή τους στον μαγικό κόσμο των μαθηματικών μαθαίνοντας τα δύο βασικά θεωρήματα της γεωμετρίας που φέρουν τα ονόματα των δύο μεγάλων προαναφερθέντων φιλοσόφων. Διόλου τυχαία, το υπέρθυρο της πλατωνικής ακαδημίας κοσμούσε η ρήση «Μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω». Τα μαθηματικά δεν είναι απλά μια γλώσσα επιστημονικής έκφρασης· είναι ο κατ’ εξοχήν κλάδος των ανθρωπιστικών επιστημών, ο πυρήνας τους. Οταν σκεπτόμαστε, όταν συνομιλούμε, όταν επιλύουμε οποιασδήποτε φύσης πρόβλημα, κατ’ ουσίαν μαθηματικά κάνουμε.

Η υστέρηση που παρουσιάζει η κοινωνία μας στην ανάπτυξη της μαθηματικής παιδείας είναι κι αυτή ενδεικτική του εκπαιδευτικού αδιεξόδου της χώρας, εν μέσω της γενικότερης σήψης.

*(Ph.D)2, καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης