Ιδεώδης κόσμος

Μέρες Μαΐου που είναι, αναρωτιέται κανείς ποια ίχνη έχει αφήσει μέχρι τις μέρες μας ο Μάης του ’68, εκείνος ο εξεγερσιακός Μάης, 57 χρόνια πριν. Δεν ήταν μια επανάσταση για το ψωμί και την πολιτική καταπίεση, όπως η Επανάσταση του 1789, ήταν μια επανάσταση για τα ήθη και την κοινωνική καταπίεση, μια επανάσταση που κατέλυε αυστηρά παραδοσιακά παραδείγματα κοινωνικού ελέγχου.

Αν υπάρχει κάτι στο οποίο οπωσδήποτε συνέβαλε, και που βρίσκει τη συνέχειά του σε αιτήματα των ημερών μας, είναι οι σοβαρές ρωγμές στο πατριαρχικό κοινωνικό μοντέλο, βελτιώνοντας τη θέση των γυναικών και δίνοντας τόπο στα νιάτα.

Ως γνωστόν, βέβαια, δεν σημαίνει σώνει και καλά ότι πλημμυρίζοντας από 40άρηδες πρωθυπουργούς, όπως συμβαίνει σήμερα, ο κόσμος θα πάει καλύτερα, ούτε ότι μια γυναίκα σε θέση ευθύνης είναι νομοτελειακά καλύτερη. Ομως το αντίθετο, ο πλήρης αποκλεισμός τους κατά το παρελθόν ήταν και άδικος, και ανήθικος, και επιζήμιος.

Κατά τα άλλα, η δύναμη της αγοράς είναι τέτοια που καταφέρνει να υιοθετεί και εντέλει να απονευρώνει όλα τα αιτήματα. Η σεξουαλική απελευθέρωση και η ελευθερία γενικότερα έγιναν λιγότερο ένα βίωμα και περισσότερο μια ιδέα. Εχουν όλοι στο κεφάλι τους την ιδέα της ελευθερίας, έχουν όλοι στο κεφάλι τους την ιδέα της σεξουαλικής απελευθέρωσης, για την οποία μπορούν να μιλούν ελεύθερα, ωστόσο τη βιωμένη εμπειρία αυτών των πραγμάτων την έχουν πολύ λιγότεροι. Κοιτάζουμε σε διάφορες οθόνες τι είναι ελευθερία αλλά δεν τη βιώνουμε πραγματικά και βαθιά. Κοιτάζουμε τι είναι έρωτας, τι είναι θάρρος, αλλά δεν τα ξέρουμε, μόνο τα θαυμάζουμε. Είναι σαν κάποιον που έχει διαβάσει πολλά γύρω από ένα βιβλίο, ώστε να είναι ικανός να μιλάει γι’ αυτό σαν να το έχει διαβάσει, παραπλανώντας τον συνομιλητή του.

Ο κόσμος των ιδεών του Πλάτωνα είχε κάτι συγγενές. Για τον Πλάτωνα πραγματικό δεν ήταν το αντικείμενο αλλά η ιδέα του, οι ιδέες ήταν η μόνη πραγματικότητα. Βέβαια στην κορυφή των ιδεών τοποθετούσε την ιδέα του αγαθού, όχι φέρ’ ειπείν την ιδέα του χρήματος που σήμερα κυριαρχεί. Μάλιστα η ιδέα θεωρούσε ότι ήταν η μόνη πραγματικότητα, ότι ήταν το υπόδειγμα ενώ η ασταθής αισθητική πραγματικότητα, ο άνθρωπος των αισθήσεων, ήταν η εικόνα αυτού του υποδείγματος. Σαν να λέμε, η ιδέα είναι ο Θεός και η εικόνα της ο άνθρωπος. Κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση.

Μόνο που σήμερα τα πράγματα έχουν λίγο μπερδευτεί. Η ιδέα των πραγμάτων είναι πράγματι η μόνη πραγματικότητα, μόνο που έχει και μορφή, αυτή που βλέπουμε στα κινητά μας. Την ίδια ώρα, ο άνθρωπος με τις αισθήσεις του μπαίνει σε δεύτερο πλάνο. Εδώ πλέον δεν υπάρχει η ιδέα και η εικόνα της, ο άνθρωπος, υπάρχει μόνο η ιδέα και η εικόνα της ιδέας, μέσω οθόνης. Η -κατά Πλάτωνα- πραγματικότητα της ιδέας ταυτίζεται με την εικόνα της στις οθόνες. Γι’ αυτό ίσως μιλάμε πια για εικονική πραγματικότητα!