Πλαστικοποίηση

Από τις τηλεοπτικές διαφημίσεις του καλοκαιριού, εκείνη που έχει προκαλέσει περισσότερο το αισθητήριό μου είναι το σποτ μεγάλης αλυσίδας που εμπορεύεται, μεταξύ άλλων, πλαστικά εποχικά είδη.

Το σκηνικό, σε μορφή animation, εμπνευσμένο από την παραλία «Ναυάγιο» της Ζακύνθου, μόνο που στη θέση του διάσημου σκουριασμένου πλοίου έχει τοποθετηθεί ένα πλαστικό καραβάκι. Πρωταγωνιστούν τέσσερις πλαστικές σακούλες με την επωνυμία της επιχείρησης, σε ρόλο οικογένειας.

Κάποια στιγμή η σακούλα – μπαμπάς, καθώς ψαρεύει, ανασύρει έναν τεράστιο (πλαστικό, εννοείται) καρχαρία που στην κοιλιά του κρύβει κάθε λογής πλαστικούρα: σωσίβια, σαμπρέλες, παιχνίδια, κουβαδάκια και λοιπά είδη θαλάσσης βομβαρδίζουν την παραλία, καθώς οι σακούλες-πρωταγωνίστριες πανηγυρίζουν ευτυχισμένες για την ανέλπιστη τύχη τους. Στο τέλος, ένα πλαστικό ψαράκι «απελευθερώνεται» μέσα στη θάλασσα, ζωντανεύει και αρχίζει να απομακρύνεται χαρούμενο, κολυμπώντας προς τα βαθιά.

Σε πρώτο επίπεδο, το μήνυμα είναι ότι το πλαστικό φέρνει την ευτυχία. Η σακουλο-οικογένεια ξεκίνησε να το γλεντάει, μονάχα αφότου πλημμύρισε την ακτή με την από μηχανής πλαστικούρα της· μέχρι τότε, κάθονταν σχεδόν βαριεστημένοι στην αδειανή αμμουδιά. Αρα, για να περάσουμε καλά, ικανή και αναγκαία συνθήκη είναι το πλαστικό προϊόν· η φύση από μόνη της δεν αρκεί. Σε δεύτερη ανάλυση, το πλαστικό σκηνικό μπορεί να εξομοιώσει τη φυσική ομορφιά. Καμία ύβρις δε διαπράττεται, αν πλαστικοποιήσουμε ένα από τα πιο ανόθευτα τοπία της ελληνικής ακτογραμμής: η παραλία του Ναυαγίου –και οποιαδήποτε παραλία- μπορεί να είναι εξίσου όμορφη, ακόμα και με πλαστικό καραβάκι στη θέση του πρωτότυπου.

Η πιο ισχυρή υποσυνείδητη εγγραφή, παρ’ όλα αυτά, είναι ότι το πλαστικό όχι απλώς έχει δικαιωματικά θέση στην παρθένα φύση, αλλά επιπλέον ζωντανεύει αν το πετάξεις μέσα στη θάλασσα. Το πλαστικό ψαράκι κινείται μες στο νερό σαν να βρίσκεται στον φυσικό του χώρο και κολυμπά με λαχτάρα προς τα βαθιά. Η σακουλο-οικογένεια βουτάει ανέμελη, γεμάτη ενθουσιασμό που πλατσουρίζει στο πέλαγος. Το πλαστικό έρχεται από τη θάλασσα (ο πλαστικός καρχαρίας με τα δεκάδες πλαστικά παιχνίδια στην κοιλιά του) και επιστρέφει στη θάλασσα (το ψαράκι, οι σακούλες-κολυμβητές). Εν ολίγοις, το πλαστικό στην ακτή και μέσα στον βυθό δεν είναι απλώς μια αυτονόητη εικόνα, αλλά μάλιστα βρίσκεται και μέσα στο φυσικό του περιβάλλον.

Με τη συνδρομή και της διαφήμισης, έχουμε εθιστεί στην κατανάλωση αχρείαστων -εν πολλοίς πλαστικών- ειδών και είμαστε πια εξοικειωμένοι με το σκουπιδαριό που προκαλούμε. Απόδειξη, ότι παρατάμε τα πλαστικά μας απορρίμματα όπου βρούμε, ακόμα και σε μέρη που οργιάζει το ανόθευτο φυσικό κάλλος και το πλαστικό δεν θα έπρεπε να έχει καμιά θέση. Ποιος ξέρει· ενδεχομένως να πιστεύουμε πια ότι όντως… απελευθερώνουμε την πλαστικούρα μας κι ότι αυτή θα βγάλει πτερύγια και θα κολυμπήσει ευτυχισμένη μες στα πατρογονικά της πελάγη.