Ο πόνος της ειρήνης

Στο θεατρικό έργο του «Murder in the Cathedral», αισθαντικά μεταφρασμένο από τον Γιώργο Σεφέρη ως «Φονικό στην εκκλησιά», και ανεβασμένο πρόσφατα στο Θέατρο Τέχνης, ο Ελιοτ παρουσιάζει τον Αγιο Θωμά Μπέκετ να εκφωνεί, τις ημέρες των Χριστουγέννων, στις 29 Δεκεμβρίου του 1164, το τελευταίο του κήρυγμα στον ναό της Καντερβουρίας. Εκεί όπου πρόκειται σε λίγο να δολοφονηθεί από τους τέσσερις ιππότες του βασιλιά Ερρίκου, πληρώνοντας την τόλμη του να αντισταθεί στην εγκόσμια εξουσία. Απευθυνόμενος στο εκκλησίασμα από γυναίκες που αποτελούν και τον χορό της μοντέρνας αυτής τραγωδίας, ο Θωμάς μιλά για το δραματικό νόημα που κρύβουν τα λόγια του Χριστού: «Ειρήνη υμίν. Την ειρήνην την εμήν δίδωμι ημίν».

Η ειρήνη που παραδίδει σαν αποστολή στους μαθητές του ο Χριστός δεν είναι, μας λέει ο Ελιοτ μέσα από το επιθανάτιο κήρυγμα του Θωμά, εγγύηση ηρεμίας και απόστασης από τα πάθη και τους καημούς του κόσμου. Είναι πόνος και αγωνία. Δεν πρόκειται να κάνω εδώ κάποια ανάλυση του έξοχου έργου του Αγγλου ποιητή και δραματουργού. Αλλά καθώς παρακολουθώ τις ειδήσεις των τελευταίων ημερών, νιώθω ότι αυτή η σύνδεση της ειρήνης με τον πόνο επιβεβαιώνεται όλο και πιο πολύ.

Διαβάζω ότι αυτές τις ώρες το Ισραήλ, σύμφωνα με τις αρχές της Συρίας, βομβαρδίζει το λιμάνι της Λαττάκειας. Συγχρόνως μαθαίνουμε ότι δοκιμάζεται σκληρά από τον κορονοϊό, παρόλο που ο πληθυσμός του έχει πετύχει ένα από το πιο υψηλά ποσοστά εμβολιασμού. Και αναρωτιέμαι αν δεν θα μπορούσε να στρέψει τα επιστημονικά και τεχνολογικά του «όπλα» εναντίον της πανδημίας, που μπορεί να ξεκάνει πολύ περισσότερους πολίτες της, από όσους οι ρουκέτες των εχθρών του. Γνωρίζω ποια είναι η αυτονόητη απάντηση στα αφελή λόγια μου. «Κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο από τη στιγμή που η εξωτερική απειλή παραμένει». Απάντηση που είναι βέβαιο ότι θα μου έδιναν και οι άλλοι –οι τόσο πολλοί δυστυχώς– εμπόλεμοι σε έναν κόσμο όπου η ειρήνη γίνεται όλο και πιο πολύ ο απαραίτητος όρος για να μην καταλήξουμε σε πλανητική καταστροφή.

Εσωτερικές ειδήσεις έρχονται να συμπληρώσουν την εικόνα. Κάποιοι πολίτες που αντλούν επιχειρήματα από το Σύνταγμα της Ελλάδας διάλεξαν τις μέρες των εορτών για να απειλήσουν με βίαιες ενέργειες ή και με θάνατο τον δήμαρχο του Κιλκίς, αν δεν εξαφανίσει τους ξένους πρόσφυγες από την περιοχή τους. Και ένας παράγων του δημόσιου βίου μας, γνωστός από τις παρεμβάσεις του περί Covid-19, βρήκε την ώρα να κάνει κακόγουστο χιούμορ για την Παναγία. Ξαναφέρνοντας στον νου τους τέσσερις επισκέπτες του Θωμά Μπέκετ, αναρωτιέμαι: Μήπως η ειρήνη έχει κάτι που τρομοκρατεί και εξαγριώνει; Μήπως ο άνθρωπος δεν αντέχει να φέρει τον πόνο της;