Δύο δημοσιεύματα της χθεσινής «Εφ.Συν.» σχετικά με ένα πανευρωπαϊκού ενδιαφέροντος θέμα -τα αποτελέσματα των εκλογικών αποτελεσμάτων στη Βαυαρία- και με ένα υποτίθεται συγκριτικά εσωτερικού ενδιαφέροντος -σχετικά με την εφιαλτική κατάσταση στη Μόρια- είναι η αφετηρία αυτού του άρθρου. Φυσικά δεν ανήκω σε αυτούς που θα θεωρούσαν ότι ο βιασμός είτε η απόπειρα αυτοκτονίας ενός και μόνο παιδιού -και εδώ δεν μιλάμε για ένα και δύο- είναι περιορισμένης εμβέλειας θέμα.
Αντιθέτως, πιστεύω ότι τα δυο φαινόμενα συναρτώνται: και τα δύο είναι παράγωγα της καθολικής κρίσης που χτυπά την Ευρώπη και γενικότερα τον κόσμο. Και τα δύο επίσης έχουν να κάνουν με τα κύματα των προσφύγων και το δράμα που αυτοί βιώνουν.
Οι χώρες που ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ενωση, με πρώτη την Ελλάδα που δεν έχει καταφέρει να χαράξει μια δική της εναλλακτική γραμμή, βρίσκονται στο θέμα αυτό μπροστά σε ένα αδιέξοδο δίλημμα: να κλείσουν τα σύνορά τους στους κυνηγημένους, χρησιμοποιώντας λιγότερη ή περισσότερη βία είτε να τα κρατήσουν σε σημαντικό βαθμό ανοικτά αντιμετωπίζοντας το πολιτικό και οικονομικό κόστος; Εννοείται ότι σχηματοποιώ σε σημαντικό βαθμό και ότι και στις δύο αυτές επιλογές χωρούν παραλλαγές και εξειδικεύσεις. Και οι δύο όμως αφήνουν απ’ έξω την πιο καθοριστική παράμετρο.
Αν οι θεωρούμενοι μετανάστες είναι στην πλειονότητά τους θύματα πολέμων -των οικονομικών, που έχουν γίνει φρικτότεροι με την αναδιανομή του πλούτου που επιβάλλει η παγκοσμιοποίηση- οι πρόσφυγες είναι τα θύματα «κανονικών» πολέμων, αυτών που στερούν ζωές με όλο και πιο τέλεια όπλα θανάτου που αποτελούν το καύχημα του 21ου αιώνα.
Ωστόσο, οι χώρες της Ευρώπης που θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην ανάσχεση αυτών των φαινομένων, όχι μόνον δεν το πράττουν αλλά, συχνά, συμβάλλουν ενεργά στην πολεμική αγριότητα στα σύνορά τους, όπως συνέβη στους πολέμους στο Ιράκ το 2003 και στην Λιβύη το 2011.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση ξεχνά ότι οι χώρες που κυριαρχούν σε αυτήν μετέχουν άμεσα ή έμμεσα στο έγκλημα των πολέμων είτε δεν κάνουν ουσιαστικά τίποτε για να τους σταματήσουν. Και το τίμημα οι χώρες αυτές το πληρώνουν όλο και πιο πολύ σε πολλούς τομείς από τους οποίους ξεχωρίζει ένας: που δεν είναι άλλος από την πανευρωπαϊκή άνοδο της Ακροδεξιάς, που βρίσκει επιχείρημα στο γεγονός ότι μεγάλα τμήματα των κοινωνιών της Ευρώπης νιώθουν να κινδυνεύουν από τους ξένους, τους «άλλους», τους οποίους δαιμονοποιούν χωρίς να μπορούν να συλλάβουν τι τους ξεριζώνει από τα σπίτια τους. Από τα θύματα της κατάστασης αυτής η Ελλάδα έχει έναν ακόμη λόγο να συμβάλει όχι στην εξάπλωση, αλλά στην εξάλειψη των πολέμων.
