Αποφασίζοντας να με συμπεριλάβει στους ομιλητές για το καινούργιο του λεύκωμα με τίτλο «made in europe», στην όμορφη παρουσίαση το περασμένο Σάββατο στου Ζωγράφου, ο συγκάτοικος στο τελευταίο θρανίο της «Εφ.Συν.» Μιχάλης Κουντούρης δεν στάθμισε –καταπώς φαίνεται– όλους τους παράγοντες. Το βιβλίο περιέχει πενήντα πέντε σπουδαία σκίτσα με θέμα το προσφυγικό, δημοσιευμένα στην εφημερίδα μας -τα περισσότερα- και στο καλό περιοδικό δρόμου «Σχεδία». Θαυμαστής ανέκαθεν του έργου του, μ’ έπιασε ο ανάποδος οίστρος, προσπαθώντας να ανταποκριθώ και ιδού τα ολέθρια αποτελέσματα.
Για του λόγου το αληθές παραθέτω ορισμένα χαρακτηριστικά αποσπάσματα: Μικροί, όταν διαβάζαμε κόμικς, Μπλεκ, Λούκι Λουκ -τέτοια είχαμε τότε- οι γιαγιάδες κι οι παππούδες στο χωριό έκφραζαν την απαρέσκειά τους με τη στερεότυπη φράση: «Μα πάλι θωρείς τσ’ Αγίοι». Ο πατέρας μου μας έλεγε συχνά «ανοίξετε και καένα βιβλίο που όλο στ’ αγιάκια τρέχ’ ο νους σας». Πιτσιρικάδες εμείς, τους κοροϊδεύαμε. Δεν έχουν ιδέα από ενάτη τέχνη, σκεφτόμαστε, και μπερδεύουν συλλήβδην τις εικονογραφήσεις με τις εικόνες τις θρησκευτικές, βλέποντας παντού αγίους και αγιάκια. Περνώντας τα χρόνια κατάλαβα πως ήταν πολύ πιο προχωρημένοι απ’ όσο νομίζαμε, καθώς τα σκίτσα βρίσκονται σε διαρκή συνομιλία, σε ανοιχτή ακρόαση μάλιστα, με την αγιογραφία, περιέχουν αυτούσια την ιερότητά της. Ατράνταχτη απόδειξη αποτελεί τούτο το «made in europe».
Ιδεάζεσαι πως οι εικόνες του βγαίνουν απαράλλαχτες μέσα απ’ την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Πρόκειται, δυστυχώς, για σκηνές που εκτυλίσσονται δίπλα μας τα τελευταία χρόνια. Σαν να μη μεσολάβησαν τρεις χιλιετίες πολιτισμού. Ο Γολιάθ, η προηγμένη Δύση -τρομάρα της- σπέρνει τη φτώχεια, την καταστροφή και τον όλεθρο σε όλο τον πλανήτη κι έπειτα χτίζει τείχη, εμποδίζοντας τους ξεριζωμένους λαούς να φτάσουν στη Γη της Επαγγελίας. Η σφαγή του Ηρώδη ωχριά μπροστά στις εκατόμβες των πνιγμένων στη Μεσόγειο.
Ο προηγούμενος αιώνας αποτελεί αδιάκοπο χρονικό προσφυγιάς και μετανάστευσης όσον αφορά τους Ελληνες. Πώς αντέδρασε, λοιπόν, τούτη η χώρα στο νέο προσφυγικό τσουνάμι; Το κράτος έκανε ελάχιστα, κατά κανόνα αρνητικά. Οσοι πολίτες έμειναν μακριά απ’ το πρόβλημα, το αντιμετώπισαν με τη μετριοπάθεια και τη συγκατάβαση του βολεμένου. Μια μεγάλη μερίδα απ’ όσους άγγιξε, έδειξαν το αποτρόπαιο πρόσωπο της ξενοφοβίας, της μισαλλοδοξίας και του ρατσισμού. Και κάποιοι άλλοι, οι λίγοι, μας έβγαλαν ασπροπρόσωπους με περίσσευμα αξιοπρέπειας, έμπρακτης συμπαράστασης, αλληλεγγύης και ανθρωπιάς. Η Ιστορία, μολαταύτα, γράφεται από τις μειοψηφίες, συχνά τις οικτρές μειοψηφίες.
Ιδιοφυώς εύστοχο το βιβλίο του Μιχάλη, αγιογραφεί την προσφυγική κρίση, (κατα)κρίνοντας ενίοτε την αγιογραφία. Με αλληγορικά στοιχεία, όπως το πανταχού παρόν δισάκι, που στέκει κόμπος στον λαιμό, τα χέρια που βυθίζονται στις θαλάσσιες πραιρίες, το νεκρό κορμί του μικρού Αϊλάν που επιπλέει και το επίσης πανταχού παρόν συρματόπλεγμα, που ματώνει τα σπλάχνα, απογυμνώνει τον Δυτικό Κόσμο, αποκαλύπτοντας την υποκρισία, την αλαζονεία και την ύβριν του. Παράλληλα αναδεικνύει το λαμπερό πρόσωπο της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης και ταυτοχρόνως μας συγκινεί, μας συγκλονίζει, μας προβληματίζει. Ενα απλό ξεφύλλισμα του λευκώματος αποδεικνύει, παρεμπιπτόντως, τη σοφία των γερόντων στ’ Απεράθου περί αγιογραφίας, καθώς πολλά σκίτσα του έχουν αναφορές στη Βίβλο. Αλλωστε ο Μιχάλης είναι γιος παπά…
