Μνήμη, ιστορία και επέτειοι που σημαίνουν πολλά

Βατά χαρακτήρισαν τα θέματα στη νεοελληνική γλώσσα οι υποψήφιοι κατά τη χθεσινή πρεμιέρα των πανελλαδικών εξετάσεων, καίτοι αναφέρονταν, σύμφωνα με την εκφώνηση, σε τομείς οι οποίοι δεν προσελκύουν το ενδιαφέρον των νέων. Ακολουθούν εύγλωττα αποσπάσματα από τα κείμενα τα οποία κλήθηκαν να επεξεργαστούν. Το πρώτο είναι παρμένο από τον πρόλογο του βιβλίου του Ραϋμόνδου Αλβανού «Ο ελληνικός εμφύλιος» –όχι προφανώς ο γλωσσικός– (Επίκεντρο, 2022). Το δεύτερο περιέχεται στον τόμο «Εκλήθην ομιλήτρια» (Ικαρος, 2022) και πρόκειται για δημόσια τοποθέτηση της Κικής Δημουλά για τις επετείους.

Ιδού: «Γιατί δεν αγαπάνε οι μαθητές την ιστορία; Οι απαντήσεις είναι γνωστές. Γιατί συνήθως πρέπει να τη μάθουν παπαγαλία, γιατί συνήθως μαθαίνουν για προσωπικότητες και όχι για την κοινωνία, γιατί μαθαίνουν κυρίως για την παλαιότερη ιστορία και όχι τη νεότερη. Ο σημαντικότερος όμως λόγος που η ιστορία είναι απωθητική για τους μαθητές, είναι ότι το σχολείο δεν καταφέρνει να συνδέσει τη ζωή των μαθητών με το παρελθόν. Δεν καταλαβαίνουν γιατί να πρέπει να τα μάθουν όλα αυτά. Οπως μου έλεγαν κάποιοι φοιτητές μου: “Γιατί, κύριε, να πρέπει να μαθαίνουμε ιστορία; Εμείς κοιτάμε μπροστά. Κοιτάμε στο μέλλον”».

Ο συγγραφέας καταφεύγει στην αντίπερα όχθη της Στυγός προκειμένου να ξεκαθαρίσει: «Είναι τόσο μεγάλο το βάρος του παρελθόντος πάνω στο παρόν, που ένας ιστορικός έχει ισχυριστεί κάτι που όταν το είχα πρωτοακούσει είχα εντυπωσιαστεί: “Οι νεκροί μάς κυβερνούν”. Βαριά κουβέντα. Δεν συμφωνώ εντελώς, όμως, καθώς και εμείς επιδρούμε στον τρόπο που εξελίσσεται η ιστορία και έχουμε ευθύνη απέναντι στις μελλοντικές γενιές ως μελλοντικοί νεκροί που αναπόφευκτα είμαστε όλοι μας». Η κορυφαία μας ποιήτρια υπογραμμίζει: «Θέλω να αφιερώσω στη μνήμη και στη ζωτική της σημασία κάποιες σκέψεις, αλλά, επειδή έχω μια τόσο στενή σχέση μαζί της και μια ευγνώμονα οικειότητα, φοβάμαι μήπως όσα πω περιπέσουν σε έναν κάπως οικογενειακό τόνο, ατημέλητον, καθισμένον χαλαρά γύρω από την προχειρότητα. Με φοβίζει, ίσως και με καθησυχάζει μαζί, η πεποίθησή μου ότι η μνήμη είναι το δεύτερο εγώ μας. […] Για να δώσω και την πιο εγκόσμια μορφή στην επέτειο, ας πω ότι είναι ένα δωρεάν μεταφορικό μέσον με το οποίο μεταφέρεται το πολυπληθές παρελθόν εδώ στο παρόν».

Μπαίνω κι εγώ στο όχημα της Δημουλά και ικανοποιώ αμφότερους τους εμπνευστές των κειμένων, ταξιδεύοντας στο εντελώς πρόσφατο παρελθόν. Εξαιτίας των υγειονομικών μέτρων, τον χειμώνα του ’20-’21 τα βιβλιοπωλεία ήταν κλειστά. Οι εκδότες είχαν κεσάτια και το αναγνωστικό κοινό στερητικό σύνδρομο. Πέρσι τέτοιες μέρες οργανώθηκε στην Αγορά Κυψέλης το «Books ’n’ Beer Fest», όπου συναντήθηκαν συναμετάξυ τους κι έβγαλαν το άχτι τους με συνοδεία εκλεκτού ζύθου. Το φεστιβάλ λαμβάνει χώρα κι εφέτος στην απλόχωρη πλατεία Πρωτομαγιάς στο Πεδίον του Αρεως. Χθες, σήμερα κι αύριο 63 μικροί και μεγαλύτεροι εκδοτικοί οίκοι, 2 μικροζυθοποιίες, 3 ετικέτες μπίρας και χιλιάδες βιβλιοφάγοι θα πιάσουν πάλι ψιλό κους κους με αφρό.

Εννέα χρόνια πριν οι απλήρωτοι εργαζόμενοι της ΒΙΟΜΕ έκαναν την ουτοπία πραγματικότητα. Το πείραμα της αυτοδιεύθυνσης-αυτοδιαχείρισης, μέσω του οποίου λειτουργούν οι ίδιοι το χρεοκοπημένο εργοστάσιο, αντέχει στον χρόνο αποδεικνύοντας πως μια άλλη κοινωνία είναι εφικτή. Παράγουν οικολογικά, βιοδιασπώμενα, υψηλής ποιότητας και χαμηλής τιμής προϊόντα, κυρίως ατομικού και οικιακού καθαρισμού. Τα προωθούν από το ηλεκτρονικό τους κατάστημα και από ένα αλληλέγγυο δίκτυο που απλώνεται σε όλη τη χώρα. Τα συνιστούμε ανεπιφύλακτα. Αυτό το Σαββατοκύριακο γιορτάζουν τη δική τους επέτειο στον χώρο του εργοστασίου. Οσοι πιστοί…