«ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙΟ» τιτλοφορείται το ολοκαίνουργιο πόνημα που κυκλοφορεί ζεστό ζεστό από τις «Εκδόσεις των Συναδέλφων», με την αστέγνωτη μελάνη να σκανδαλίζει τα ρουθούνια υποψιασμένων αναγνωστών. «Μη χρηστικός οδηγός της καταποντισμένης “μυθικής πολιτείας” και των όμορων συνοικισμών» εξηγεί ο υπότιτλος. Πρόκειται για επίτομη, πλην ενδελεχή, καταγραφή της ταραχώδους ιστορίας της πολυθρύλητης περιοχής από το 1840, οπότε πρωτοκατοίκησαν σε αυθαίρετους οικίσκους «στα πέριξ» Ανδριώτες και Τήνιοι μαστόροι, που διέπλευσαν το πέλαγος προκειμένου να συμβάλουν στην ανοικοδόμηση της νεότευκτης πρωτεύουσας. Για ευνόητους λόγους η εξιστόρηση σταματά επί του παρόντος στο 1975.
ΜΕΤΕΡΧΟΜΕΝΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΙΛΗ του φόρμα της λεξικογραφίας ο συγγραφέας Γιάννης Φούντας μάς προσφέρει ακόμα μία μνημειώδη αφήγηση μέσω της παράθεσης λημμάτων, βασισμένων σε πληθώρα στοιχείων, που ξεδιπλώνονται σε γλώσσα ρέουσα και παιγνιώδη, όπως ακριβώς στο κλασικό πια «Αναρχικό Λεξικό» του. Οιονεί συνένοχος της συνωμοσίας του, σταχυολογώ ορισμένα σημαδιακά λήμματά του:
ΕΞΑΡΧΕΙΑ (κατ.) Το όνομα του συγκροτήματος «μαγαζείων» του Ηπειρώτη Βασίλειου Εξαρχου, στην αιχμή του τρίστρατου Θεμιστοκλέους, Σολωμού και Σπυρίδωνος Τρικούπη, που χάρισε το όνομά του στη νυν… αντιεμπορευματική συνοικία. Το πρώτο ίσως πολυκατάστημα της πρωτεύουσας στην τελευταία εικοσαετία του 19ου αιώνα, οικοδομήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1880, με μαγιά το παντοπωλείο εις «εν οικόπεδον», σύμφωνα με τη διαθήκη του γλωσσοπλάστη παντοπώλη, «κείμενον εις θέσιν Πινακωτά της συνοικίας Νεαπόλεως της Πόλεως των Αθηνών…».
ΛΟΦΟΣ ΣΤΡΕΦΗ (τοπ.) Ο πνεύμονας, κατά την τετριμμένη έκφραση, των Εξαρχείων. Ο,τι απέμεινε, τέλος πάντων, από τον Αγχεσμό της αρχαιότητας και τον Λόφο των Πινακωτών της Οθωμανοκρατίας από την κατακρεουργό σκαπάνη του τελευταίου ιδιοκτήτη του και νονού του, Πλάτωνα Στρέφη, και των εκρηκτικών που χρησιμοποιούσε στο νταμάρι του…
ΠΙΝΑΚΩΤΑ (συν.) Η εκτεταμένη περιοχή ανάμεσα στους λόφους Λυκαβηττού και Στρέφη όπου από τα μέσα του 19ου αιώνα επεκτάθηκε δειλά δειλά, εκκινώντας από τις οδούς Θεμιστοκλέους, Προαστείου [μετέπειτα Εμμ. Μπενάκη] και Σόλωνος η Νεάπολη.
ΠΙΝΑΚΩΤΩΝ (δρομ.) Η οδός που οδηγούσε από τα μέσα του 19ου αιώνα στα Πινακωτά, η γνωστή, από το 1906, ως Χαριλάου Τρικούπη, προς τιμήν του εκσυγχρονιστή πρωθυπουργού που διέμενε για δεκατρία χρόνια Μαυρομιχάλη και Ακαδημίας γωνία και εις ανάμνησιν του «δυστυχώς επτωχεύσαμεν». […] Στον αριθμό 15 της εν λόγω οδού κατοικούσε ο Γεώργιος Σουρής, ο οποίος θα ήταν αφύσικο να μην υμνήσει τα κλέη της: «Ω δρόμε των Πινακωτών, που φθάνεις έως πέρα/ και τρέφουν τα σκουπίδια σου πεινώντων σκύλων σμήνη,/ αγήρως κι’ αλησμόνητος η βρώμα σου κι’ η λέρα/ ’στην μνήμη την ευγνώμονα του Φασουλή θα μείνη».
ΦΑΝΟΣΤΑΤΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ (καλ. τέχ.) Οι αποκαλούμενοι «Τρεις Ερωτες», γλυπτό του 1909 αγνώστου καλλιτέχνη – το τελευταίο «σήμα κατατεθέν» των παλιών Εξαρχείων, μαζί με την περίφημη «Μπλε Πολυκατοικία». Το σύμπλεγμα του φανοστάτη συγκροτούν τρεις στεφανωμένες παιδικές μορφές που κρατούν ένα αγγείο, ένα έγχορδο μουσικό όργανο και ένα κοχύλι, με ένα πολύπτυχο διάφανο ύφασμα να σκεπάζει τη γύμνια τους. Το «τρίκλωνο αγγελουδωτό λαμπιόνι», κατά τον γλωσσοπλάστη Λεωνίδα Χρηστάκη, κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, στο περίφημο χυτήριο του Durenne στο Παρίσι για να κοσμήσει, μαζί με τον δίδυμό του (της πλατείας Αγίου Γεωργίου) της Κυψέλης το προαύλιο του Δημοτικού Θεάτρου Αθηνών που κατεδαφίστηκε το 1940. Ο φανοστάτης παρέμεινε στις αποθήκες του Δήμου Αθηναίων για κάμποσα χρόνια και τοποθετήθηκε, ευκαιρίας δοθείσης, στην πλατεία στη δεύτερη ανάπλασή της το 1965.
