Αγάπησα το φως

«Ο ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ σε ποιητή μέσα απ’ τα βασανιστήρια. Τη λογοτεχνία, που ήταν σ’ αυτόν καθαρά ρητορική, μεταμορφώνουν τα βασανιστήρια σε λογοτεχνία γνήσια, με λειτουργία αυτόνομη, απ’ την ίδια για την ίδια… Φυσικά η μεγάλη ποίηση του Παναγούλη είναι αυτή που εκφράστηκε με τη δράση του ή καλύτερα με το ίδιο του το σώμα. Με όργανο το σώμα του έγραψε ποιήματα όχι απλά τέλεια, μεγαλειώδη. Κάτι τέτοιο βέβαια το λέει η ιστορία, όχι η ιστορία της λογοτεχνίας».

ΞΕΤΡΥΠΩΣΑ ΤΟΝ ΤΟΜΟ με τα ποιήματα του Αλέξανδρου Παναγούλη (εκδ. Παπαζήση), χθες, σε παλαιοπωλείο του κέντρου. Το παραπάνω απόσπασμα από την εισαγωγή του Πιερ Πάολο Παζολίνι αντικατοπτρίζει εναργώς την εμβληματική μορφή της αντίστασης εναντίον της χούντας, που έσβησε τέτοιες μέρες του 1976 σε ένα μυστηριώδες τροχαίο. Στον αγωνιστή Παναγούλη έχω αναφερθεί και άλλοτε. Δίνω και πάλι τον λόγο στον σπουδαίο Ιταλό σκηνοθέτη, ποιητής και ο ίδιος, να κρίνει το λογοτεχνικό του έργο:

«ΣΑΝ ΠΟΙΗΤΗΣ ΝΕΟΦΩΤΙΣΤΟΣ που προέρχεται από μια παράδοση κλασική, συμβολιστική και αντιστασιακή, θεωρεί ταπεινά, ή καλύτερα βραχυλογικά, να μιλήσει για το σώμα και για κάθε τι το σωματικό. Η αέναη προσπάθειά του σαν ποιητής είναι να μεταφράσει σε όρους ολοκληρωμένα μεταφορικούς και αφηρημένους, τις εμπειρίες του σώματος (εμπειρίες που σ’ έναν άλλο εκφραστικό χώρο, δηλαδή στο σωματικό, γίνανε ποίηση). Απ’ όλες αυτές τις εμπειρίες στη γραπτή ποίηση δεν προβάλλεται παρά μια σκιά. Αλλά, όπως συμβαίνει στην ποίηση, αυτή η σκιά μεταμορφώνεται με τη σειρά της σε σώμα». Ιδού πώς:

Η ΜΠΟΓΙΑ Ζωντάνεψα τους τοίχους/ φωνή τους έδωσα/ πιο φιλική να γίνουν συντροφιά/ κι οι δεσμοφύλακες ζητούσαν να μάθουνε/ πού βρήκα τη μπογιά./ Οι τοίχοι του κελιού/ το μυστικό το κράτησαν/ κι οι μισθοφόροι ψάξανε παντού./ Ομως μπογιά δε βρήκαν/ γιατί στιγμή δε σκέφτηκαν/ στις φλέβες μου να ψάξουν.

ΝΑ ΤΟ ΠΟΤΙΣΕΙΣ/ Μη κλαις για μένα/ ας ξέρεις πως πεθαίνω/ να με βοηθήσεις δε μπορείς./ Μα δες εκείνο το λουλούδι/ για κείνο που μαραίνεται σου λέω./ Να το ποτίσεις.

ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΑ ΤΕΤΡΑΣΤΙΧΑ Με μαρμαρόσκονη ζητάς/ να φκιάξεις μάρμαρα/ όμοια μ’ εκείνα που θρυμμάτιζες/ κάποτε παίζοντας… • Εγινε δύσκολ’ η ζωή/ ούτε έναν Χριστό να βρούμε/ δεν είναι μπορετό/ ποιον θα σταυρώσουμε; • Γεννήθηκα χωρίς να ξέρω το γιατί/ κλαίγοντας αντίκρυσα τον κόσμο/ τώρα πεθαίνω ξέροντας γιατί/ χωρίς να κλαίω • Στην αγκαλιά της ζωής/ στην αγκαλιά μιας πόρνης/ μιας πόρνης π’ αγαπήσαμε/ να ξεψυχήσουμε.

ΤΑΞΙΔΙ (…) Και συνεχίζω το ταξίδι/ ακόμα ψάχνοντας/ ας ξέρω πια ποιος είμαι/ στο άπειρο του χρόνου μια στιγμή/ στην άβυσσο του χώρου μια κουκίδα.// Και συνεχίζω το ταξίδι/ ας είμ’ εγώ σκοτάδι/ κι ας είναι γύρω μου σκοτάδι/ και φοβερότερο ας το κάνει η τρικυμία.// Και συνεχίζω το ταξίδι/ και με φτάνει/ που εγώ σκοτάδι/ αγάπησα το φως.