Το φουλάρι

Θεμιστοπόλος φίλος υπήρξε ο Θοδωρής Σταυρόπουλος, παρά τη διαφορά ηλικίας που μας χώριζε. Οχι τόσο επειδή με υπερασπίστηκε σε μια ζόρικη δίκη, όσο για τη σχέση που αναπτύχθηκε μεταξύ μας κατόπιν. Εικοσάχρονος πιτσιρικάς έδειχνα τον σεβασμό μου μιλώντας του στον πληθυντικό. Μου το ξέκοψε αυθωρεί και παραχρήμα. Είμαστε ίσοι, μου ‘λεγε, θα με αποκαλείς ρε. Ηταν διανοούμενος με «δέλτα» κεφαλαίο. Γαλουχημένος με τον Διαφωτισμό και την Επανάσταση του ’21. Σπουδαίος νομικός, διδάκτωρ Δικαίου στη Γαλλία, αιρετικός τροτσκιστής, πολίτης της Ευρώπης, βαθύς μελετητής των θεωρητικών και των φιλοσόφων της.

Η γκλάβα του φτερούγιζε ψηλά κι ας κούτσαινε απ’ το ‘να ποδάρι. Διάνθιζε τις αγορεύσεις του, και στα πιο ανώδυνα πλημμελήματα, με αποστροφές του Μαξ Βέμπερ, του Λυσία, του Χέρμπερτ Μαρκούζε, του Ισοκράτη και του Φελίξ Γκουαταρί. Συγκαταλεγόταν στους ελάχιστους Ελληνες που πρωτοστάτησαν στον Μάη του ’68 στο Παρίσι. Τον συνόδευε ο θρύλος της αθώωσης συμπατριώτη μας φοιτητή, κατηγορούμενου για βίαια επεισόδια στο Καρτιέ Λατέν. Καταδικάστηκε μόνον ο μαχητικός συνήγορος για εξύβριση δικαστηρίου. Αποσυντόνιζε με τέχνη την έδρα, στην οποία, πριν και λίγο μετά το ’80, κάθονταν αρτηριοσκληρωτικοί γέροντες συνοδοιπόροι της χούντας και υπερσυντηρητικοί, καθότι φοβισμένοι, πρωτοδίκες.

Λαλίστατος στο βήμα και περιζήτητος στα πηγαδάκια των διαδρόμων. Χλεύαζε τον ιματισμολογικό κανονισμό, που επιβάλλει «λαιμοδέτη» στους παράγοντες της δίκης, στολίζοντας τον γιακά του πουκαμίσου του με πολύχρωμα, φανταχτερά φουλάρια. Οι υπόλοιποι αντισυμβατικοί δικηγόροι έκρυβαν τις γραβάτες στη μεσότσεπη του σακακιού και τις φορούσαν τσαλακωμένες, λίγο προτού μπουν στην αίθουσα. Αρέσκονταν, βλέπεις, να λογίζονται ξεκαπίστρωτοι.

Ιδιαζόντως υποκριτικός ο αστικός καθωσπρεπισμός κρατά σε εγρήγορση, σφίγγοντάς τους το κολάρο, πωλητές τραπεζικών προϊόντων, λοιπά στελέχη επιχειρήσεων, ιατρικούς επισκέπτες και ασφαλώς τους πολιτικούς. Οσοι παρουσιαστές της τιβί επιμένουν ακόμη στο περιλαίμιο, απ’ τη μέση και κάτω που δεν τους πιάνει η κάμερα συναγωνίζονται επάξια σε παρδαλή περιβολή τα παγόνια. Ισως γι’ αυτό κορδώνονται τόσο. Στη γενιά του Τσίπρα γραβάτες φορούν οι παθολογικά βιαστικοί και οι καθυστερημένοι. Ορμητικό στέλεχος αριστερής Νεολαίας και μηχανικός δεν το ‘λπιζε πως θα του λάχει να βάλει χαλινάρι. Πιθανότατα δεν ξέρει καν να δένει τον κόμπο.

Αργότερα βουλευτής και αρχηγός της αντιπολίτευσης ο Αλέξης ήθελε να διαφέρει στην αμφίεση, όπως και στην πολιτική του· ένδειξη ότι δεν συμβιβάζεται. Ντύθηκε μεν με κοστούμι αρνήθηκε, ωστόσο, τα γκέμια. Τις ίδιες ενδυματολογικές προτιμήσεις εκδηλώνει και σαν πρωθυπουργός. Επιμελημένο πλην αμήχανο ντύσιμο. Απορούν οι ξένοι ηγέτες. Εκλαμβάνουν τη συμπεριφορά του ως καπρίτσιο και του δωρίζουν γραβάτες αφειδώς. Εκείνος κερδίζει χρόνο υποσχόμενος πως θα τυλίξει τη θηλιά στον τράχηλο, όταν απαλλάξει τους εντολείς του από τον βρόχο του χρέους. Ακούγεται αντιφατικό. Σαν τάμα εθελοθυσίας, αυταπάρνησης και μαζοχισμού. Αν θέλει να πρωτοτυπήσει, ας ακολουθήσει τη συνταγή του Σταυρόπουλου που, παρεμπιπτόντως, σπανίως έχανε δίκη. Θα του μιλήσουν γι’ αυτόν υπουργοί, οι οποίοι υπήρξαν εγκάρδιοι φίλοι του και σύντροφοι.