Πρωταθλητισμός ήττας

Η Ελλάδα παρουσιάζει σωρεία θεσμικών, οικονομικών και κοινωνικών υστερήσεων, συγκρινόμενη με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τους ευρωπαϊκούς μέσους όρους. Είμαστε το δεύτερο φτωχότερο κράτος στην Ε.Ε. με όρους αγοραστικής δύναμης, με φθίνουσες τάσεις. Παράλληλα, ενώ «ασθενούμε», η διαρκής προπαγάνδα προσπαθεί να μας πείσει ότι «είμαστε έτοιμοι για πρωταθλητισμό».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταλόγισε πρόστιμο 415.051.036,74 ευρώ, το 78% των συνολικών καταλογισμών στην Ε.Ε., για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, με προοπτική να φτάσει συνολικά το 1 δισεκατομμύριο. Παράλληλα, λίγες ημέρες πριν δημοσιεύτηκε καταδικαστική απόφαση από το δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης γιατί η χώρα δεν έχει υποβάλει επικαιροποιημένα σχέδια διαχείρισης πλημμυρών, παρά τα όσα βίωσε, ειδικότερα στη Θεσσαλία. Την ίδια ώρα, δημοσιεύματα και υπουργικές ανακοινώσεις κάνουν λόγο για κυβερνητικό σχέδιο διαχείρισης νερού με μοντέλο Θεσσαλίας. Αντί της εξυγίανσης και της ανασυγκρότησης, επιλέγεται «αποκεφαλισμός» σχημάτων κοινωνικής οικονομίας όπως οι ΤΟΕΒ, με πρόσχημα τα έργα και την κλιματική κρίση. Σχεδιάζεται να μεταφερθεί το «πείραμα» του ΟΔΥΘ Α.Ε. σε όλη τη χώρα, τις καθυστερήσεις του οποίου παραδέχτηκε μεσούσης της αρδευτικής περιόδου ακόμα και ο ίδιος ο πρωθυπουργός, ενώ ακόμα δεν έχουν καταγραφεί τα αποτελέσματά του. Παρεμφερής λογική προσχεδιάζεται για την ύδρευση. Αναφέρονται μελέτες και προτάσεις για ενιαία υπαγωγή αρμοδιοτήτων των ΤΟΕΒ και των ΔΕΥΑ σε μία ανώνυμη εταιρεία ανά λεκάνη απορροής ποταμών ή ανά γεωγραφική περιοχή.

Παραδείγματα σε όλη την Ευρώπη, από πλουσιότερες χώρες, αποδεικνύουν ότι υπάρχει αποτελεσματική εναλλακτική, με τους πολίτες όχι μόνο συνδιαμορφωτές αλλά συνυπεύθυνους και συνδιαχειριστές των υδάτινων πόρων. Ο συνδυασμός Πολιτείας και Τοπικής Αυτοδιοίκησης ενισχύεται από σχήματα κοινωνικής οικονομίας για την άρδευση αλλά και για την ύδρευση. Περισσότερο από το 10% των Φινλανδών εξυπηρετείται από συνεταιρισμούς νερού, ειδικά σε αγροτικές περιοχές. Οπως όμως χαρίστηκε ο χώρος της ενέργειας σε λίγα και ισχυρά συμφέροντα, παρακάμπτοντας τη λογική της ενεργειακής δημοκρατίας, προετοιμάζεται καθώς φαίνεται παρεμφερές πλαίσιο και για το νερό. Την ίδια ώρα που στη Γερμανία το 40% της ενέργειας παράγεται από συνεργατικά σχήματα όπως οι ενεργειακές κοινότητες, στην Ελλάδα τα κίνητρα για τέτοια σχήματα είναι περιορισμένα ή ανύπαρκτα. Οι ανώνυμες εταιρείες πώς θα καλύψουν άραγε το ενεργειακό κόστος για την άρδευση; Τι θα γίνει σε μια ενδεχόμενη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου των ανώνυμων αυτών εταιρειών;

Το ίδιο περίπου διάστημα ανακοινώθηκε από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία ότι περισσότερα από ένα στα τρία παιδιά στην Ελλάδα στερούνται βασικά αγαθά, ποσοστό υπερδιπλάσιο από το μέσο ευρωπαϊκό, ενώ καταγράφεται το υψηλότερο κόστος στέγασης, περίπου στο 40%, διπλάσιο σχεδόν του ευρωπαϊκού, με τάση αυξητική. Οι πλέον πλούσιες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης παρουσιάζουν σημαντικά ποσοστά κοινωνικής και συνεταιριστικής κατοικίας. Η απάντηση στη μηδενική παρουσία της Ελλάδας στους δείκτες είναι σχέδιο παραχώρησης δημόσιας γης σε κατασκευαστικές, με «ρέστα» τη δημιουργία ενός ευτελούς αποθέματος κοινωνικών κατοικιών, σύμφωνα με άλλα δημοσιεύματα.

Οι πειραματισμοί των κυβερνώντων απαξιώνουν την κοινωνία των πολιτών, εξυπηρετώντας τα ισχυρά συμφέροντα και τη βόλεψη ολίγων ημετέρων. Ελλείψει ισχυρού πυλώνα κοινωνικής οικονομίας, τοποθετούνται «βόμβες στα θεμέλια» του πρωτογενούς τομέα, της εγχώριας επισιτιστικής αυτάρκειας, στο γενικότερο κόστος ζωής όλης της ελληνικής κοινωνίας, είτε στην ύπαιθρο, είτε στα αστικά κέντρα, που είναι ήδη ιδιαίτερα επιβαρημένο.

Μόλις έρθει η ώρα, πρέπει να τελειώνουμε με τους ακριβούς πειραματισμούς της κυβέρνησης που μας έχουν κάνει πρωταθλητές σε μια σειρά από ήττες, οικονομικές, εθνικές, κοινωνικές αλλά πρωτίστως αξιακές.

* Κοινωνικός επιστήμονας – οικονομολόγος, γραμματέας Δικτύου Συνεταιρισμών & Κοινωνικής Οικονομίας ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής