«Ο κόσμος χειροκροτεί τα πυροτεχνήματα, αλλά ποτέ την ανατολή του ηλίου»
(θυμόσοφη ρήση)
Άλλαξε το έτος, λοιπόν, όπως ήταν αναμενόμενο. Τελικά, μπορέσαμε να αλλάξουμε πορεία στο τρένο της ιστορικής εξέλιξης; Μάλλον, όχι. Όχι γιατί δεν θέλουμε. Νομίζω πως το θέλουμε διακαώς όλοι.
Στην κατάσταση που έχει βρεθεί η χώρα τα τελευταία χρόνια το μόνο σίγουρο ναι σε ενδεχόμενη δημοσκόπηση είναι αυτό στο ερώτημα αν θέλετε βελτίωση των συνθηκών (γενικών και πιο εξειδικευμένων)…
Είτε την ερώτηση την κάνεις στην Κηφισιά, είτε στο Παγκράτι, είτε στα Καμίνια, είτε στην Αιξωνή Γλυφάδας, είτε στο Κορωπί, είτε στο Περιστέρι…
Από εκεί και πέρα, το πραγματικό πρόβλημα είναι στην ερώτηση αν πιστεύετε πως τα πράγματα θα πάνε καλύτερα μέσα στο 2017.
Εκεί, είτε θα επιστρατεύσει ο καθένας τα μεγαλύτερα αποθέματα αισιοδοξίας που κρατάει καλά προφυλαγμένα μέσα του για «λόγους ασφαλείας», είτε θα επικρατήσει μια στείρα λογική συνυπολογισμού των δεδομένων και το πρόσημο θα είναι αβέβαιο…
Είναι και αυτός ο οικονομισμός που στο σήμερα δείχνει να έχει μεγάλο προβάδισμα, όχι ως προς την αφθονία, αλλά ως προς το σφιγμένο ζωνάρι…
2017, λοιπόν.
Σε πολλούς ανθρώπους, δεν είναι ανάγκη να είναι φίλα προσκείμενος κάποιος σε μια συγκεκριμένη κοσμοθεωρία, ο νους πάει στο γεγονός της συμπλήρωσης 100 χρόνων από την πραγματοποίηση ενός από τα σημαντικότερα κοινωνικά στοιχήματα στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Ένα, να το πούμε ατύπως, «Κόκκινο Ιωβηλαίο». Γιατί στη ρωσική επικράτεια το 1917 συνέβη κάτι με παγκόσμιες διαστάσεις, και αυτό το παραδέχεται και η «Διεθνής των Αστών» και ο πιο ένθερμος εχθρός του κομμουνισμού…
Θα πει κάποιος, ίσως και εύλογα: έχουμε καιρό για αυτά μέχρι το Νοέμβρη… Πρωτοχρονιάτικα με αυτά θα ασχολούμαστε;
Ναι, υπάρχει και αυτή η στάση. Όμως, δεν ξέρω γιατί, είδα πολλούς να σκέφτονται για τα 100 χρόνια από τώρα. Και όχι μόνο στο ΚΚΕ.
Τέλος πάντων, σημασία έχει ποια στάμπα ουσίας άφησε το συγκεκριμένο εγχείρημα και τι διδάγματα μπορεί να προκαλέσει στο σήμερα για το αύριο. Θα το διερευνήσουμε εξω-πολιτικά, με ιστορική διάθεση.
Οι πολιτικές φόρμες που θα το αγκαλιάσουν είναι υπόθεση κομμάτων, οργανώσεων, ομάδων, αλλά και ατόμων που θέλουν ακόμα να θυμούνται πως είναι άνθρωποι…
Γιατί αναδείχθηκε περίτρανα πως η ταξική πάλη δεν τελειώνει ακόμα και μετά από κάποια νικηφόρα επαναστατική διαδικασία, πως ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός έχει τόσα περίπλοκα οικονομικά στοιχεία που δεν είναι δύσκολο να μπερδευτούν πολλοί (ακόμα και μέσα στις κομματικές νομενκλατούρες), πως η λογική της ανάθεσης και της λαϊκής-κοινωνικής απάθειας είναι ικανές συνθήκες για να μετατρέψουν τα λαϊκά καθεστώτα σε αποστειρωμένες επιβολές δίχως ζώσες δημοκρατικές κινητικότητες, πως το εθνικό και το θρησκευτικό στοιχείο μεγάλων αριθμητικά κοινωνικών ομάδων δεν εξοβελίζεται, πως ο πόλεμος μεταξύ των ανταγωνιστικών μεγάλων δυνάμεων συνεχίζεται με άλλα μέσα (π.χ., κατασκοπευτικά, τεχνολογικά, επιστημονικά, οικονομικά) και σε «καιρούς ειρήνης».
Και το κυριότερο: όταν μια κοινωνική-συστημική δομή εξαιτίας των προθέσεων της ηγέτιδας τάξης στρέφεται όχι στην κάλυψη των αναγκών της πλειοψηφίας του κόσμου, αλλά σε ένα αδυσώπητο κυνήγι αριθμών και μέτρων σύγκρισης με κάποιο αντίπαλο κοινωνικό-πολιτικό-οικονομικό στρατόπεδο/δέος, τότε μπερδεύεται για τα καλά το πράγμα…
Και δεν ξέρουμε αν επιδράει περισσότερο το εποικοδόμημα από τις προσωπικές βλέψεις και επιδιώξεις. Ούτε αν τα λάθη γίνονται όχημα τροχοδρόμησης συνειδητών μεταβολών.
Όταν σηκωθούν οι πλίνθοι, πάντως, είναι δύσκολο να μην καταλάβεις μέσες άκρες τα προφανή…
Σε μια εποχή που είναι επιτακτική ανάγκη να επανακτήσουμε μεν την ιδιοκτησία του εαυτού μας (self-ownership), αλλά και να βγάλουμε τα γυαλιά ηλίου τις βραδινές ώρες επιχειρώντας να δούμε καθαρά και πέρα από τα δικά μας όρια, έχει έρθει η ώρα να βάλουμε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος ζητούμενα συγκεκριμένης υφής.
Που αν επιτευχθούν στην πράξη θα μπορέσουμε να υπερβούμε τις σημερινές δυσκολίες.
Η επιστημονική πρόοδος, η πολιτιστική αναγέννηση, η εργατικότητα, η καθιέρωση καθολικών παραγωγικών στόχων και τακτικών για την επίτευξη τους, η κατανόηση της ανάγκης της σοβαρής συμμετοχής στα κοινά και της ανάπτυξης πρωτοβουλιών που θα λύνουν προβλήματα, είναι για τη σύγχρονη Ελλάδα κούφιες λέξεις.
Ούτε η πρώτη αριστερή διακυβέρνηση δεν άπλωσε προς τα εκεί τις στοχεύσεις και τα πέπλα προστασίας, αφού ξεκάθαρα λειτουργεί ως διαχειρίστρια έκτακτης ανάγκης και όχι ως προπομπός ριζικών ανασκαφών.
Όταν πεθαίνουν άνθρωποι από την πείνα, την ανέχεια, τη φτώχεια, όταν ο κοινωνικός ιστός παραμένει διαλυμένος, όταν η φορολογία μοιάζει με διαφημιστικό φυλλάδιο γραφείου τελετών, όταν οι μισθοί έχουν καταντήσει κουπόνια παροχής χαρτζιλικιού, όταν οι δανειστές είναι άτεγκτοι στο γενικό πλαίσιο των απαιτήσεων τους, είναι δύσκολο να αναζητάς άλλα πράγματα.
Και όμως, ίσως, το ξαναλέω ίσως…, εκεί στην επανάκτηση θετικών πτυχών του ανθρώπινου είδους να κρύβεται το κλειδί που θα ανοίγει τις θύρες του δημιουργικού μέλλοντος και της βελτίωσης δεικτών και -πάνω από όλα- ανθρώπινων συνθηκών…
Κανένα κοινωνικό όραμα δεν μπορεί να αποκλείσει καμία κοινωνική τάξη, καμία συλλογική πρόοδος δεν έχει εκλεκτούς και μιάσματα.
Γι’ αυτό, κατά την προσωπική μου άποψη, σε όποιες κινητικότητες προκύψουν το πάνω χέρι πρέπει να το έχουν οι κοινωνικές δυνάμεις που αποσκοπούν σε συλλογικές κατακτήσεις, και όχι οι λίγοι των ατομικιστικών προνομίων που γεννούν διαχωρισμούς, επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου, πολιτισμική οπισθοχώρηση, και κάθε είδους αποκλεισμούς.
Αρκετά έχουμε ακούσει τα τελευταία κρίσιμα χρόνια που αποσκοπούν στις λοξοδρομήσεις μιας βολικής σύγχυσης. Νέο έτος, λοιπόν. Ίδιες ανάγκες.
Άλλη νοοτροπία; Ίδωμεν. Εξάλλου, «αυτό που φοβάσαι να κάνεις είναι μια σαφής ένδειξη για το επόμενο πράγμα που είναι ανάγκη να κάνεις», αλλά και «οι άνθρωποι μισούν αυτό που κάποτε φοβόντουσαν».
Κάποιες φορές, τα δάκρυα παρότι μαραίνουν τις ψυχές ποτίζουν τη Γη…
