Σχεδόν ένα χρόνο πριν, στις 2 Σεπτεμβρίου 2015, η ανθρωπότητα έγινε μάρτυρας ενός δράματος. Η τουρκική αστυνομία βρήκε ξεβρασμένο το σώμα ενός τρίχρονου Σύρου πρόσφυγα, του Aylan Kurdi, που είχε πνιγεί μαζί με τον πεντάχρονο αδελφό του και τη μητέρα τους, ενώ προσπαθούσαν να ξεφύγουν από την κόλαση της Συρίας. Οι εικόνες του άψυχου κορμιού του μικρού παιδιού, έδειξαν με όλη τη μεγαλοπρέπεια τον κίνδυνο που διέτρεχαν και την απελπιστική κατάσταση των προσφύγων της Συρίας, και ενέπνευσαν μεγάλο αριθμό καλλιτεχνών, με δημιουργίες συναισθηματικά φορτισμένες, αρκετές από τις οποίες γνωρίσαμε. Παράλληλα ήρθε στην επιφάνεια, με τον καλύτερο τρόπο, η αντίδραση αρκετών πολιτών και φυσικά ηγετών και κυβερνήσεων στο δράμα των προσφύγων, προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση, κάτι που όμως συνεχίζεται ακάθεκτα και στις μέρες μας.
Σκίτσα, φωτογραφίες και πίνακες πλημμύρισαν τις εφημερίδες, περιοδικά και διαδίκτυο, τόσο στη δική μας ήπειρο, όσο και στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού. Κι αν οι εικαστικοί καλλιτέχνες είχαν τα πρωτεία, κι οι άλλοι δεν έμειναν πίσω! Τραγουδιστές επώνυμοι και συγκροτήματα βγήκαν μπροστά στις δικές τους επάλξεις. Με δηλώσεις συμπαράστασης σε τύπο και τηλεόραση. Και το σπουδαιότερο, εκεί πάνω στη σκηνή, τα κατατόπια της οποίας γνωρίζουν πολύ καλά!
Πρόσφατα οι Κηθ Ρίτσαρντς, Ρόμπερτ Πλαντ, Ρίνγκο Σταρ, Έλβις Κοστέλο, Πίτερ Γκάμπριελ και πάνω από 175 περισσότεροι καλλιτέχνες έδωσαν την υποστήριξή τους στην “We Are Not Afraid”, μια παγκόσμια εκστρατεία με στόχο να συγκεντρωθούν χρήματα για την κρίση των προσφύγων και των θυμάτων της θρησκευτικής και πολιτικής βίας. Κι’ ακόμα, μαζί τους οι Γιόκο Όνο, Ίγκι Ποπ, Μπράιαν Γουίλσον, Ντέμπι Χάρι, Τζεφ Τουέντι, Τσάκ Ντ, Νάιλ Ρότζερς, Μπάντυ Γκάυ, το συγκρότημα My Morning Jacket, ενώ πολλοί περισσότεροι έχουν επίσης ενταχθεί στην εκστρατεία, η οποία επικεντρώνεται γύρω από το τραγούδι ‘Δεν φοβόμαστε’ (We Are Not Afraid) του νιγηριανού τραγουδιστή Majek Fashek.
Δεν φοβόμαστε!
Δώσε μου άλλη μια μέρα και το πρόβλημά μου θα τελειώσει.
Ακόμα κι αν περπατάμε μέσα απ’ την κοιλάδα του θανάτου, δεν φοβόμαστε
Ακόμα κι αν περπατάμε μέσα απ’ την κοιλάδα της αμαρτίας, δεν φοβόμαστε
Ακόμα και όταν προσπαθούν να μας βάλουν κάτω, δεν φοβόμαστε
Όταν ο εχθρός προσπαθεί να καλύψει το φως μας, δεν φοβόμαστε…
Έχω δει πολλά πράγματα στη ζωή μου, ναι
Έχω δει πολλά πράγματα στη ζωή μου
Όλες οι ημέρες της ζωής μου, είμαι γεμάτες θλίψη.
Κοιτάζω προς τα πάνω στο Θεό, κοιτάζω προς τα πάνω στο Θεό….
Τώρα που ξέρω, δεν φοβάμαι
Τώρα που ξέρουμε, δεν φοβόμαστε…
Από τις 29 Σεπτεμβρίου, ένα βίντεο με το συγκεκριμένο κομμάτι, σε σκηνοθεσία του Κέβιν Κόνλεϋ θα διαθέτει φωτογραφίες όλων των καλλιτεχνών που συμμετέχουν στην εκστρατεία δηλώνοντας ότι κι αυτοί ‘‘δεν φοβούνται’’! Όλα τα έσοδα που θα προέλθουν από την προσπάθεια, θα διατεθούν στην οργάνωση ‘Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων’ (Human Rights Watch, HRW) και τη ‘Διεθνή Επιτροπή Διάσωσης’ (International Rescue Committee, IRC). ‘‘Η ιδέα για το ‘Δεν φοβόμαστε’ προέκυψε από την αύξηση της παράλογης βίας που βιώνουν οι πολίτες αυτού του κόσμου και την επιθυμία να προσπαθήσουμε και να κάνουμε τη διαφορά, με την ευαισθητοποίηση όλων για τα θέματα και τις οργανώσεις που αφιερώνονται στη βοήθεια των θυμάτων’’, λένε οι διοργανωτές της εκστρατείας. Το παράλογο μίσος είναι ένας καρκίνος του σκοπού της ανθρωπότητας, είπε ο Κέβιν Κόνλεϋ, προσθέτοντας ότι εάν υποκύψουμε, θα σήμαινε την αποτυχία του είδους μας.
Ο κατάλογος φυσικά δεν τελειώνει εδώ, αφού κι άλλοι πολλοί βρίσκονται εκεί μέσα. Αχμίρ Καλίμπ Τόμπσον (Questlove), η γνωστή ρωσική φεμινιστική ομάδα διαμαρτυρίας Pussy Riot, Τζωρτζ Κλίντον, Σούζαν Σαράντον, Θέρστον Μουρ, Φιόνα Απλ, Φρεντ Άρμισεν, Φιλ Λες, Ρόμπι Κρίγκερ, Τζων Ντένσμορ, μερικά ακόμα ονόματα.
Άλλη μια προσπάθεια τώρα, εξίσου σοβαρή, προς αυτή την κατεύθυνση, έρχεται από την άλλη όχθη του Ατλαντικού. Η ‘Λαμπεντούζα Τουρ’! Δεν πρόκειται φυσικά για περιοδεία στο μικρό ιταλικό νησάκι της Λαμπεντούζα που βρίσκεται μεταξύ της Σικελίας και της Τυνησίας, οι κάτοικοι του οποίου είδαν και βίωσαν πολλά με το οξύ πρόβλημα των προσφύγων! Πρόκειται για μια σειρά συναυλιών που θα αρχίσουν στις 12η Οκτωβρίου, 2016, στο Μιλγουόκι, θα συνεχιστούν στο Σικάγο, Τορόντο, Βοστώνη, Νέα Υόρκη, Φιλαδέλφεια και θα τελειώσουν στις 21η Οκτωβρίου, στην Ουάσιγκτον. Ο Ρόμπερτ Πλαντ των θρυλικών Led Zeppelin, έχει επίσης ενταχθεί στον κατάλογο για την ‘περιοδεία για την Λαμπεντούζα’, μια σειρά εμφανίσεων για τους πρόσφυγες. Μαζί στη βορειοαμερικανική αυτή διαδρομή, οι Έμιλου Χάρις, Στηβ Ερλ, Πάτι Γκρίφιν, Μπάντι Μίλερ, οι Milk Carton Kids, και κάποιοι άλλοι. Πόσοι και ποιοι θα βρίσκονται κάθε φορά στη σκηνή, θα ανακοινώνεται λίγες μέρες πριν, από τους διοργανωτές. Τα χρήματα που θα συγκεντρωθούν από τις συναυλίες θα υποστηρίξουν εκπαιδευτικά προγράμματα για τους πρόσφυγες σε όλο τον κόσμο. ‘Είναι ανθρωπιστικό κι όχι πολιτικό το θέμα’ λέει η Πάτι Γκρίφιν. ‘Είναι κι αυτοί πραγματικοί άνθρωποι με πραγματικές ανάγκες… και θα πρέπει να ασχοληθούμε με τα θέματα αυτά με ρεαλιστικό τρόπο, και ο ρεαλισμός έχει να κάνει με τη συμπόνια’, συνεχίζει.
Κι ο Ρόμπερτ Πλαντ, με τη σειρά του, ‘ … Όταν βλέπω τις ειδήσεις και αυτούς τους ανθρώπους που έχουν εκτοπιστεί από τα μέρη τους από το μίσος και την άγνοια, ξέρω ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι ακριβώς όπως εσείς και εγώ. Το μόνο που θέλουν είναι να ζήσουν ειρηνικά και να μεγαλώσουν τα παιδιά τους αγαπημένα, με φαγητό και μόρφωση…’.
Εξήγησε, επίσης, στη συνέντευξή του, ότι πολλοί πρόσφυγες ζουν σε στρατόπεδα, σε συνθήκες που είναι πολύ κάτω από τις στοιχειώδεις, κι ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να απέχει από μια τέτοια προσπάθεια και συγκέντρωση κεφαλαίων ώστε να βοηθήσουν όλοι στην αντιμετώπιση των βασικών αναγκών τους για τροφή, στέγη και ιατρική περίθαλψη. Τόνισε κι αυτός με έμφαση, ταυτόχρονα, ότι δεν κάνει κάποια πολιτική δήλωση, ούτε υπαινίσσεται κάτι άλλο με τη συμμετοχή του σε αυτές τις συναυλίες!
Πρόσφατα πρέπει να πούμε πως ενώθηκε η θρυλική Τζόαν Μπαέζ και κάποιοι άλλοι καλλιτέχνες σε αυτή την προσπάθεια των προαναφερόμενων, ενώ αυξήθηκε κι ο αριθμός των προγραμματισμένων συναυλιών σε περισσότερες πόλεις και Πολιτείες.
Στις 2 Οκτωβρίου, τώρα, στη δική μας ήπειρο, στην Ουγγαρία συγκεκριμένα, έγινε το από καιρό προγραμματισμένο δημοψήφισμα για το ευρωπαϊκό σχέδιο κατανομής των προσφύγων στις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο οποίο ως γνωστόν αντιτίθετο ο πρωθυπουργός τους με το αιτιολογικό ότι παραβιάζεται η κυριαρχία της χώρας τους, και με το γνωστό αποτέλεσμα το οποίο αναμφίβολα αποτελεί ακόμα ένα βαρύγδουπο σημάδι της ευρωπαϊκής παρακμής.
‘… Είναι αλήθεια, ότι η ιδέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διαμορφώθηκε από τον δυτικό πολιτισμό, καθώς και οι έννοιες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ατομικής ελευθερίας. Ακριβώς εκεί, όμως, έχει τις ρίζες της και η ιδέα του ολοκληρωτικού κράτους και αποτελούσε συστατικό στοιχείο των δικτατορικών συστημάτων του εικοστού αιώνα, να καταλύουν το άτομο και να στριμώχνουν τους ανθρώπους πίσω από τεράστιους καγκελωτούς φράχτες…’, είπε σε μια ομιλία του ο Ούγγρος συγγραφέας Ίμρε Κέρτις, το 2002, κατά τον ετήσιο εορτασμό της επανένωσης των δύο Γερμανιών.
Γεννημένος στη Βουδαπέστη το 1929, εκτοπίστηκε, αν και μικρός σε ηλικία, στα στρατόπεδα του Άουσβιτς και του Μπούχενβαλντ. Τιμημένος με τη μεγαλύτερη διάκριση της Σουηδικής Ακαδημίας, μας εγκατέλειψε πρόσφατα, αφήνοντας πίσω ως παρακαταθήκη κάποιες σκέψεις-διαμάντια στο θέμα που αναφερθήκαμε τελευταία. ‘… Ένα από τα χαρακτηριστικά του εικοστού αιώνα’, έλεγε, ‘είναι ότι η πολιτική και η κουλτούρα, δεν είναι απλώς αντίθετες έννοιες, είναι εχθρικές. Μια πολιτική που έχει αποσπαστεί από την κουλτούρα, μια πολιτική που με τη βία έχει φτάσει στην ανεξέλεγκτη απολυταρχία, μπορεί να επιφέρει φοβερές καταστροφές, αν όχι σε ανθρώπινες ζωές και υλικά αγαθά, σίγουρα στις ψυχές των ανθρώπων…’.
Κι αν όλα αυτά ίσχυαν τον εικοστό αιώνα, όπως έλεγε ο Ίμρε Κέρτις, εκείνον τον τρομερό αιώνα της απώλειας των αξιών, γιατί, μήπως άραγε αποτέλεσαν παρελθόν και τον εικοστό πρώτο που από καιρό ανέτειλε;
