Οι πυρκαγιές στη Μεσόγειο είναι γνωστό φαινόμενο, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες όπου η έντονη ξηρασία, σε συνδυασμό με τους ισχυρούς ανέμους, δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για την εξάπλωση τους. Δυστυχώς η οικονομική κρίση των τελευταίων ετών δυσχεραίνει την διαχείριση τέτοιων φαινομένων λόγω της έλλειψης χρημάτων για δομικά έργα προετοιμασίας (Structural preparedness plans) καθώς και απαραιτήτου εξοπλισμού σε περιοχές που πιθανόν απειλούνται από φυσικές και βιομηχανικές καταστροφές.
Πώς θα μπορούσε λοιπόν ένα κράτος χωρίς επάρκεια οικονομικών πόρων, ν’ αντιμετωπίσει μια τέτοια καταστροφή;
Η ευρωπαϊκή βάση δεδομένων σε σχέση με τις πυρκαγιές, χωρίζεται παραδοσιακά σε 2 εθνικές διοικητικές κλίμακες: η πρώτη σε περιφερειακό επίπεδο, ακολουθώντας τον διαχωρισμό NUTS-3 (Ευρωπαϊκές περιφέρειες), η δε δεύτερη στο επίπεδο εκάστου δήμου.
Τρία είναι τα χρονικά σημεία στα οποία πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία για την αποφυγή τέτοιων καταστροφών στις κλίμακες αυτές και είναι τα εξής:
Α) Το επίπεδο προετοιμασίας: όπου θα πρέπει σε συνεργασία περιφέρειας-δήμου να υλοποιηθεί η χαρτογράφηση των περιοχών με τον μεγαλύτερο κίνδυνο συνδυάζοντας : χάρτες ανέμων, ξηρασίας (με τη βοήθεια μεθόδων τηλεπισκόπησης) και πληθυσμού.
Β) Η άμεση αντίδραση, όπου κάθε δήμος και κάθε σχολείο που βρίσκεται σε περιοχή υψηλού κινδύνου θα πρέπει να οργανώσει ημερίδες επικοινωνίας σε σχέση με της πυρκαγιές αλλά και ομάδες εθελοντών ανά δήμο (η ενδεχομένως περισσότερων δήμων μαζί) οι οποίοι να γνωρίζουν καλά την περιοχή και να ενημερώνουν τους κατοίκους ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Θα πρέπει επίσης να εκπονηθούν μελέτες για την τοποθέτηση εξοπλισμού στα σημεία των δήμων που έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να βρεθούν μέσα στο πύρινο μέτωπο.
Γ) Η περίοδος …ανάνηψης από την κρίση, όπου θα πρέπει να ακολουθείται πιστά το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο με αναλυτικές πληροφορίες για:
1) το χρονικό της πυρκαγιάς, 2) την καταγραφή των περιοχών που έχουν πληγεί και τη λήψη συντεταγμένων, 3) το μέγεθος της πυρκαγιάς και 4) τα αίτια της πυρκαγιάς.
Δυστυχώς όμως το ελληνικό κράτος ενώ έως τώρα αγνοούσε πλήρως τα δύο πρώτα απαραίτητα βήματα στη διαχείριση κινδύνων, επιδιώκει σήμερα, εκ των υστέρων, να δημιουργήσει τις απαραίτητες βάσεις δεδομένων. Τα δύο αυτά βήματα, θα μπορούσαν να βελτιώσουν την κατάσταση και να μειώσουν τον κίνδυνο τοπικά, ενώ τα ελληνικά πανεπιστήμια θα μπορούσαν να συμβάλουν στην έρευνα μέσω χρηματοδοτήσεων από την ευρωπαϊκή ένωση. Τέλος, όπως συνήθως συμβαίνει με την ελληνική διοίκηση, η κρίση οξύνεται λόγω της κακής διαχείρισης της επικοινωνίας κατά την περίοδο έξαρσης του φαινομένου, όπου η έλλειψη εκπαίδευσης στο συγκεκριμένο τομέα (βλ. Επικοινωνία βουλευτή Καβάλας Δ. Εμμανουηλίδη με υπουργό Δημόσιας Τάξης Ν. Τόσκα) αυξάνει την αβεβαιότητα του πληθυσμού εν σχέσει με τη σταθερότητα των κρατικών μηχανισμών σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.
Στην περίπτωση της Θάσου ο πρωθυπουργός υποσχέθηκε: “άμεσα τις επόμενες ημέρες, αμέσως μετά την κατάσβεση, θα έρθει ειδικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) για να καταγράψει από ψηλά και για να χαρτογραφήσει τις πληγείσες περιοχές, θα έχουμε άμεση καταγραφή από κλιμάκια του δήμου.”
Εφόσον η δέσμευση αυτή τηρηθεί, μπορούμε να ελπίζουμε στην πρόβλεψη, άρα στον περιορισμό ανάλογων καταστροφών.
*Υποψήφιος διδάκτωρ -Μητροπολιτικό Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ
Γεωγράφος – ειδικευμένος στη διαχείριση κινδύνων και την επιχειρησιακή έρευνα
