Το «θερινό Νταβός»

Η Ελλάδα δεν έγινε «Δανία του Νότου», όπως είχε υποσχεθεί ο Γιώργος Παπανδρέου. Ενδεχομένως να γίνει μια μικρή Ελβετία του Νότου εφόσον αποκτήσει το δικό της «θερινό Νταβός», όπως το προτείνει και το προωθεί ο υφυπουργός Εξωτερικών και αρμόδιος για τις Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις, Δημήτρης Μάρδας. Θα είναι το «Νησί της Τέχνης και του Πολιτισμού», ένα διαρκές πολιτιστικό και συνεδριακό φόρουμ με διεθνή και εξωστρεφή χαρακτήρα.

Η ιδέα έχει προταθεί από πέρυσι το καλοκαίρι· το Τεχνικό και το Οικονομικό Επιμελητήριο διέθεσαν στελέχη τους για τη μελέτη και την υλοποίηση του έργου· πρόσφατα ενημερώθηκε επισήμως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ενώ Αμερικανοί επενδυτές από την ελληνική ομογένεια υποστηρίζουν με ενθουσιασμό το σχέδιο.

Το νησί βρέθηκε, αν και το όνομά του δεν έχει ανακοινωθεί, ίσως για να μην ξεσπάσουν τοπικές αντιζηλίες. Το σίγουρο είναι ότι δεν θα βρίσκεται στη γραμμή των περιπολιών του ΝΑΤΟϊκού στόλου ούτε θα υπάρχουν hotspots στο έδαφός του.

Το κόστος δεν θα είναι υπέρογκο, καθώς στο νησί θα δημιουργηθούν «εθνικές εστίες πολιτισμού», δηλαδή ξενώνες για κάθε χώρα που θα εκδηλώσει ενδιαφέρον και θα χρηματοδοτήσει το «σπίτι» της. Μόνο το υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει ακόμα μιλήσει, μόνο των καλλιτεχνών η γνώμη δεν έχει ακόμα ζητηθεί. Πού θα πάει, θα ζητηθεί, και πιθανόν πολλοί να συμφωνήσουν.

Η Ελλάδα λοιπόν αποκτά τη νέα (Πολιτιστική) Μεγάλη Ιδέα της με εμπνευστή έναν οικονομολόγο. Γιατί όχι; Ετσι κι αλλιώς η τέχνη έχει και πάντα είχε και οικονομική διάσταση. Ο πολιτιστικός τουρισμός είναι μια πραγματικότητα, ενώ συχνά ο πολιτισμός χαρακτηρίζεται «βαριά βιομηχανία της Ελλάδας».

Και μια μικρή βουτιά στο παρελθόν. Γύρω στα 1928, ο νεαρός Ανρί Λεφέβρ, ένας σημαντικός Γάλλος μαρξιστής, οραματιζόταν το Νησί της Σοφίας. Σκεφτόταν να αγοράσει ένα μικρό ακατοίκητο νησί στον Ατλαντικό και να το μετατρέψει σε τόπο φιλοσοφικού στοχασμού και θεωρητικής έρευνας: «Σ’ αυτό το ελεύθερο έδαφος θα καλούσαμε τους κατατρεγμένους όλου του κόσμου και πρώτα πρώτα τον Τρότσκι».

Και μόνο αυτό δείχνει το μέτρο της σύγχυσης που επικρατούσε τότε στον χώρο των ιδεών, λέει ο Λεφέβρ, αφού την ίδια εποχή ο ίδιος και οι φίλοι του ετοιμάζονταν να προσχωρήσουν στο ΚΚ Γαλλίας που θεωρούσε τον Τρότσκι προδότη!

Φλογίζουν λοιπόν τα νησιά τη φαντασία και των ποιητών και των επαναστατών και των τεχνοκρατών. Το Νησί των Μακάρων, το μαγεμένο νησί του Πρόσπερου, το Νησί της Σοφίας και τώρα το Νησί του Πολιτισμού, που θα δέχεται επισκέψεις από τις στεριές του φόβου και της βαρβαρότητας. Οχι όμως από τις στεριές της φτώχειας (της ελληνικής συμπεριλαμβανομένης) και των πολέμων.

Προς το παρόν, σε όλη την Ελλάδα δημιουργούνται νησίδες του αποκλεισμού και της απόγνωσης. Κάποιες αχτίδες λαϊκού πολιτισμού και αλληλεγγύης τις διαπερνούν, αλλά δεν αρκούν για να τις φωτίσουν όσο η ευρωπαϊκή ήπειρος μένει σκοτεινή, περίκλειστη, εχθρική.

Ελληνικά νησιά για όλα τα γούστα, όχι όμως για όλα τα βαλάντια. Νησιά των σελέμπριτις, νησιά για ψαγμένους, νησιά για φιλότεχνους και οικολογικά ευαίσθητους. Και νησιά απλησίαστα, που οι πολλοί δεν τα βλέπουν ούτε με το κιάλι.