Η γενιά που μεγαλώνει μέσα στον θόρυβο

Κάπου απόψε, σε ένα παιδικό δωμάτιο που έμεινε ξαφνικά σιωπηλό, μια οθόνη εξακολουθεί να φωτίζεται. Ειδοποιήσεις φτάνουν ακόμη. Μηνύματα. Ψηφιακά ίχνη μιας ζωής που σταμάτησε πρόωρα, ενώ ο κόσμος συνεχίζει να κινείται με την ίδια αδυσώπητη ταχύτητα.

Μια δεκαεπτάχρονη έφηβη έδωσε τέλος στη ζωή της έπειτα από τρία χρόνια κατάθλιψης. Η είδηση πέρασε για λίγο από τις οθόνες μας, έγινε τίτλος κι έπειτα θα χαθεί μέσα στον αδιάκοπο θόρυβο της επικαιρότητας. Οπως χάνονται σχεδόν όλα στην εποχή μας: γρήγορα, βιαστικά, επιφανειακά.

Μόνο που ο θάνατος ενός παιδιού δεν είναι ποτέ μια απλή είδηση. Είναι κοινωνικό σύμπτωμα. Και ίσως το πιο ανησυχητικό να μην είναι η ίδια η τραγωδία, αλλά η εξοικείωσή μας με αυτήν. Σαν να συνηθίσαμε πλέον την ψυχική κόπωση των νέων. Σαν να θεωρούμε φυσιολογικό το άγχος, τη θλίψη και τη βαθιά εξάντληση παιδιών που δεν έχουν ακόμη προλάβει να γνωρίσουν πραγματικά τη ζωή.

Την ίδια στιγμή, στη σκηνή της Eurovision, το «Ferto» του Akylas μοιάζει να αποτυπώνει τον κορεσμό και την υπερδιέγερση μιας ολόκληρης γενιάς. Μιας γενιάς που μεγαλώνει μέσα σε έναν κόσμο αδιάκοπης πίεσης: περισσότερη επιτυχία, περισσότερη εικόνα, περισσότερη αντοχή. Οι σημερινοί έφηβοι μεγαλώνουν μέσα σε έναν ασταμάτητο θόρυβο. Θόρυβο πληροφοριών. Θόρυβο προσδοκιών. Θόρυβο σύγκρισης. Θόρυβο ψηφιακής έκθεσης. Ζουν σε έναν κόσμο όπου η αξία μοιάζει να μετριέται με αριθμούς: βαθμούς, ακολούθους, επιτεύγματα. Οπου ακόμη και η ευτυχία παρουσιάζεται όχι ως ανάγκη, αλλά ως υποχρέωση.

Κάποτε οι έφηβοι φοβούνταν μήπως απορριφθούν από μια μικρή παρέα. Σήμερα φοβούνται μήπως αποτύχουν μπροστά σε ολόκληρο τον κόσμο. Γιατί η σύγχρονη εφηβεία δεν βιώνεται πια ιδιωτικά. Βιώνεται δημόσια. Κάθε αδυναμία μπορεί να εκτεθεί, κάθε ανασφάλεια να συγκριθεί, κάθε στιγμή μοναξιάς να μοιάζει βαρύτερη μπροστά στις επιμελώς φωτισμένες ζωές των άλλων.

Οι έφηβοι της εποχής μας κοιμούνται με το κινητό δίπλα στο μαξιλάρι τους και ξυπνούν μέσα σε μια πραγματικότητα που απαιτεί από το πρώτο λεπτό να αποδείξουν ότι αξίζουν. Να είναι όμορφοι, επιτυχημένοι, κοινωνικοί, ψυχικά ανθεκτικοί. Και κάπου ανάμεσα σε ειδοποιήσεις, stories και αλγόριθμους, χάνεται αθόρυβα το δικαίωμα να είναι απλώς παιδιά.

Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες και στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης στους εφήβους αυξάνονται σταθερά τα τελευταία χρόνια. Πίσω όμως από τους αριθμούς υπάρχουν παιδιά που χαμογελούν δημόσια και καταρρέουν σιωπηλά.

Κι εμείς οι ενήλικες συνεχίζουμε συχνά να ακούμε χωρίς πραγματικά να αφουγκραζόμαστε. «Είναι η ηλικία», «Θα περάσει», «Κι εμείς δύσκολα μεγαλώσαμε». Ναι. Αλλά όχι έτσι. Οχι μέσα σε μια αδιάκοπη ψηφιακή έκθεση. Οχι σε μια κοινωνία που μιλά ασταμάτητα για επιτυχία και ελάχιστα για ψυχική αντοχή.

Οι νέοι δεν ζητούν τελειότητα. Ζητούν ανάσα. Ζητούν έναν κόσμο λιγότερο θορυβώδη και περισσότερο ανθρώπινο. Ενα σχολείο που να διακρίνει τη σιωπηλή κόπωση πίσω από την αδιαφορία. Γονείς που να ακούν χωρίς να ανακρίνουν. Μια κοινωνία που να πάψει να αντιμετωπίζει την ψυχική υγεία ως ταμπού ή ως «μόδα» της εποχής.

Και ίσως τελικά η πιο ανησυχητική εικόνα της εποχής μας να μην είναι οι έφηβοι που κουράστηκαν τόσο νωρίς. Ισως να είναι οι ενήλικες που συνήθισαν να τους βλέπουν κουρασμένους.

*Φιλόλογος και συγγραφέας