Το πνεύμα και η γραφή του Πέτρου Μανταίου

Εξομολογούμαι προς τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» ότι κάθε πρωί που αγοράζω από το περίπτερο την εφημερίδα μας, το πρώτο κείμενο που διαβάζω είναι το χρονογράφημα του Πέτρου Μανταίου. Ετσι ξεκινάει η μέρα μου με τον πρωινό καφέ μου. Φαντάζομαι πως αυτή η συνήθεια δεν είναι μόνο δική μου αλλά και πολλών άλλων αναγνωστών.

Πολλές φορές αναρωτήθηκα πώς και γιατί το χρονογράφημα του Μανταίου προσέλκυσε την αναγνωστική προσοχή μου ευθύς εξ αρχής. Θα διατυπώσω μερικές σκέψεις μου και ελπίζω οι αναγνώστες μας να συμμερισθούν τους προβληματισμούς μου. Εάν ανατρέξουμε, λοιπόν, στην εποχή της αστικής έντυπης δημοσιογραφίας θα θυμηθούμε πως δύο σελίδες σε κάθε εφημερίδα είχαν ιδιαίτερη θέση στο καθημερινό φύλλο. Η μία σελίδα (στήλη) είναι το χρονογράφημα και η άλλη η δημοσίευση σε συνέχειες του διηγήματος ή του μυθιστορήματος. Από εκείνη την κλασική εποχή της εφημερίδας, στις μέρες μας επιβιώνει το χρονογράφημα.

Εχουμε να κάνουμε με έναν έντυπο λόγο, στον οποίο θα πρέπει σε αφηγηματική εκδοχή να διατυπωθεί εν συντομία ό,τι εκφράζει την καθημερινότητα, τα επάλληλα και πρισματικά επίπεδά της.

Για τη χρονογραφική καταγραφή δεν ισχύει κανενός τύπου καταμερισμός του πνεύματος και της γραφής. Το χρονογράφημα δεν είναι πολιτικό σχόλιο. Οπως και δεν είναι οικονομική ανάλυση ή κοινωνιολογική μελέτη. Ως πνεύμα και ως γραφή είναι η ύψιστη συμπερίληψη όλων των τύπων γραφής που συμπυκνώνονται στο κοινό αίσθημα του καθημερινού κοινωνικού βιόκοσμου.

Με βάση αυτές τις γενικές παρατηρήσεις μου για τον τύπο γραφής που αντιπροσωπεύει το χρονογράφημα, ας εξετάσουμε τώρα ποια θέση κατέχει το χρονογράφημα του Πέτρου Μανταίου στην ελληνική δημόσια πολιτική σφαίρα. Ο Μανταίος, κατά τη θεωρητικο-πολιτική άποψή μου, με τη γραφή του «ανακατασκευάζει» την παράδοση του ελληνικού χρονογραφήματος. Γράφει και η γραφή του είναι η ίδια η δημιουργική γραφή. Αυτό σημαίνει πως δεν εντάσσεται σε μία σχολή αναπαραστατικής λογικής ανάμεσα στη γραφή και την πραγματικότητα. Η γραφή του ως καθαρή και γυμνή πραγματικότητα «παίρνει από το χέρι» τον αναγνώστη, δηλαδή εμένα και μαζί με τον Μανταίο κάνουμε τη διαδρομή από την Καισαριανή στο Φάληρο. Μαζί του πάμε στο Πήλιο. Η βαθιά συναισθηματική σχέση ανάμεσα στον συγγραφέα και τον αναγνώστη ως η πεμπτουσία του χρονογραφήματος ανάγεται στην περίπτωση του Μανταίου σε ύψιστη αρχή της σχέσης γραφής και πραγματικότητας.

Ο Πέτρος Μανταίος με τη χρονογραφική γραφή του έχει αναγορευθεί σε «γραφιά». Πράγμα που σημαίνει ότι ολόκληρος ο κόσμος μας, σε όλες τις εκδοχές του και στα τρία συστήματα δόμησής του, δηλαδή το πολιτικό, το οικονομικό και το σύστημα του κοινωνικού βιόκοσμου, συγκεφαλαιώνεται στη γραφή του. Κοντολογίς η γραφή του Πέτρου Μανταίου είναι η «πρώτη αρχή» οργάνωσης του κόσμου για εμάς τους αναγνώστες που αγοράζουμε την «Εφημερίδα των Συντακτών» και διαβάζουμε κάθε πρωί το χρονογράφημά του.

*Πολιτικός φιλόσοφος