Καθώς πλέον γίνεται σε όλους φανερός ο πόλεμος, οικονομικός προς το παρόν, που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ εναντίον της Κίνας, εκείνο το οποίο μπορεί να οδηγήσει στην κατανόησή του είναι τα πραγματικά δεδομένα στον τομέα της οικονομίας αλλά και της επιστήμης και της τεχνολογίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, η προστιθέμενη αξία στη βιομηχανία της Κίνας ανήλθε το 2023 στα 4,66 τρισεκατομμύρια δολάρια. Το αντίστοιχο ποσό στις ΗΠΑ ήταν 2,5 τρισεκατομμύρια (το 2021), στη Γερμανία στα 839 δισεκατομμύρια, και στην ευρωζώνη στα 2,29 τρισεκατομμύρια. Η αξία επομένως της βιομηχανικής παραγωγής της Κίνας ήταν όση ήταν μαζί των ΗΠΑ και της ευρωζώνης. Εκείνο που είναι εξαιρετικά εντυπωσιακό είναι οι ρυθμοί μεταβολής της Κίνας. Το 2005 τα μεγέθη ήταν: Κίνα 625 δισεκατομμύρια, ΗΠΑ 1,69 τρισεκατομμύρια, Γερμανία 564,5 και ευρωζώνη 1,65 τρισεκατομμύρια. Το 2005 η Κίνα είχε μια βιομηχανική παραγωγή λίγο μεγαλύτερη από αυτή της Γερμανίας και το ένα τρίτο αυτής των ΗΠΑ και της ευρωζώνης. Μέσα σε λιγότερο από μια εικοσαετία η αξία της βιομηχανικής παραγωγής της Κίνας εκτοξεύτηκε με αποτέλεσμα να είναι ίση με το άθροισμα της βιομηχανικής παραγωγής ΗΠΑ και ευρωζώνης μαζί. (1)
Το 2024 η Κίνα κατείχε το 31,6% της παγκόσμιας βιομηχανικής παραγωγής ακολουθούμενες από τις ΗΠΑ με 15,9%, την Ιαπωνία με 6,5%, τη Γερμανία με 4,8% και την Ινδία με 2,9%. (2)
Αλλά η Κίνα δεν είναι μόνο ο μεγάλος βιομηχανικός παραγωγός. Σύμφωνα με τη Morgan Stanley Capital International, «η Κίνα ελέγχει επίσης ένα σημαντικό μερίδιο των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού σε αρκετά κρίσιμα ακατέργαστα ορυκτά, είτε στο στάδιο της εξόρυξης είτε της επεξεργασίας. Πολλά από αυτά τα ορυκτά αποτελούν βασικές εισροές σε βιομηχανίες, όπως η καθαρή ενέργεια και η τεχνολογία, η προηγμένη ηλεκτρονική και η υγειονομική περίθαλψη. Αυτές οι βιομηχανίες ενδέχεται να έχουν μικρότερη ευελιξία για να αναδιαρθρώσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους σε τοποθεσίες εκτός Κίνας βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα σε σύγκριση με άλλους κλάδους που εξαρτώνται από τις εξαγωγές». (3)
Κρίσιμος είναι ο ρόλος της Κίνας στην τροφοδοσία της παγκόσμιας αγοράς ορυκτών. Στοιχεία που δημοσιεύτηκαν το 2024 από τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη δείχνουν ότι η Κίνα αντιπροσωπεύει περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας ικανότητας επεξεργασίας/διύλισης κρίσιμων ορυκτών. Ενώ η εξόρυξη αυτών των υλικών λαμβάνει χώρα σε όλο τον κόσμο, η Κίνα ευθύνεται επί του παρόντος για το 57% της παγκόσμιας επεξεργασίας αλουμινίου, το 35% του νικελίου, το 58% του λιθίου και 65% του κοβαλτίου, περίπου το 90% των μετάλλων σπάνιων γαιών και του μαγγανίου και το 100% του φυσικού γραφίτη. Επιπλέον περισσότερο από το 38% της παγκόσμιας επεξεργασίας χαλκού πραγματοποιείται στην Κίνα. (4)
Ωστόσο η αυξανόμενη κυριαρχία της στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού οφείλεται κατά κύριο λόγο στις μεγάλες της δυνατότητες διύλισης και επεξεργασίας. Σύμφωνα με το mining-technology, «η σημασία των κρίσιμων ορυκτών για την Κίνα έχει οδηγήσει σε επιτάχυνση των κινεζικών επενδύσεων στον τομέα εξόρυξης τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο». Οι κινεζικές επενδύσεις στον τομέα μετάλλων και εξόρυξης που σχετίζονται με την πρωτοβουλία Belt and Road έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο της δεκαετίας το 2023, στα 19,4 δισ. δολάρια, αντιπροσωπεύοντας αύξηση 1.260%.
Η Κίνα έχει επίσης επενδύσει σημαντικά και αποκτά ορυχεία στο εξωτερικό, ιδιαίτερα στην Αφρική, με 10 δισεκατομμύρια δολάρια που επενδύθηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2023.
Σήμερα η Κίνα παράγει τα δύο τρίτα των παγκόσμιων ηλεκτρικών οχημάτων, το 85% των παραγωγών κυψελών μπαταρίας και το 90% της παραγωγικής ικανότητας υλικού καθόδου και 98% της ανόδου παγκοσμίως, ενώ παράλληλα πρωτοστατεί στην παραγωγή ηλιακών συλλεκτών, ανεμογεννητριών και ηλεκτρολύσεων υδρογόνου. […] Ενώ η Κίνα σπάνια χρησιμοποίησε τη δεσπόζουσα θέση της στην αλυσίδα εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών για γεωπολιτικούς σκοπούς, από το 2017 «ενίσχυσε σταδιακά τον έλεγχό της στις σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά, επιβάλλοντας αδειοδοτήσεις και ρυθμιστικές απαιτήσεις και περιορίζοντας την πρόσβαση ξένων εταιρειών στην εξόρυξη και τεχνολογία». (5)
Αλλά πέρα από τα παραπάνω υπάρχει κάτι που είναι εξαιρετικά ανησυχητικό για τη λεγόμενη Δύση: η Κίνα δεν είναι πλέον μόνο το εργοστάσιο του κόσμου. Είναι και το επιστημονικό και τεχνολογικό εργαστήριό του. Η aspi.org, ένα αυστραλέζικο think tank που ειδικεύεται στη μελέτη της κατάταξης των χωρών στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας σημειώνει: Η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ουσιαστικά αλλάξει θέσεις ως ο συντριπτικός ηγέτης στην έρευνα σε μόλις δύο δεκαετίες. Τα τελευταία ευρήματα δείχνουν την εντυπωσιακή αλλαγή της ηγετικής θέσης στην έρευνα τα τελευταία 21 χρόνια προς τις μεγάλες οικονομίες στον Ινδο-Ειρηνικό, με επικεφαλής τα εξαιρετικά κέρδη της Κίνας. Η Κίνα ηγείτο μόλις σε τρεις από τις 64 τεχνολογίες τα έτη 2003 έως 2007, αλλά είναι η πρώτη χώρα σε 57 από τις 64 τεχνολογίες την τελευταία πενταετία από το 2019 έως το 2023. (6)
«Οι δυτικές δημοκρατίες χάνουν τον παγκόσμιο τεχνολογικό ανταγωνισμό, συμπεριλαμβανομένου του αγώνα για επιστημονικές και ερευνητικές ανακαλύψεις, και την ικανότητα διατήρησης παγκόσμιων ταλέντων –κρίσιμα συστατικά που στηρίζουν την ανάπτυξη και τον έλεγχο των πιο σημαντικών τεχνολογιών του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων αυτών που δεν υπάρχουν ακόμη. Η έρευνά μας αποκαλύπτει ότι η Κίνα έχει χτίσει τα θεμέλια για να τοποθετηθεί ως η κορυφαία υπερδύναμη της επιστήμης και της τεχνολογίας στον κόσμο, καθιερώνοντας μερικές φορές εκπληκτικό προβάδισμα στην έρευνα υψηλού αντίκτυπου στους περισσότερους κρίσιμους και αναδυόμενους τεχνολογικούς τομείς». (7)
Αν και οι αξιολογήσεις της aspi μπορεί να μην έχουν απόλυτη ισχύ, οι τάσεις είναι σίγουρα αυτές που επισημαίνει. Τα παραπάνω αρκούν για να κάνουν φανερούς τους στόχους των ΗΠΑ. Επιδιώκουν να ανακόψουν την πορεία της Κίνας προς την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία. Θα το πετύχουν; Εξαιρετικά αμφίβολο. Η Ιστορία έχει πάρει τον δρόμο της και δεν γυρίζει πίσω.
*Εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το τελευταίο βιβλίο του «Ουκρανία, πόλεμος για την παγκόσμια ηγεμονία» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Απαρσις
