Κουρδικό σταυρόλεξο

Από τον περασμένο Οκτώβριο και από το μήνυμα του βαθέος κράτους προς τον Οτζαλάν μέσω του ηγέτη του ακροδεξιού εθνικιστικού κόμματος ΜΗΡ Μπαχτσελί, οι εξελίξεις στο Κουρδικό εντός συνόρων θυμίζουν χορογραφημένο σενάριο το οποίο και οι δύο πλευρές υλοποιούν με προσεκτικά βήματα.

Οι δηλώσεις Οτζαλάν θα έχουν απήχηση εντός και εκτός συνόρων;

Θα υπακούσουν οι οπλαρχηγοί του ΡΚΚ στον ιστορικό τους ηγέτη ή αν το επιτρέψουν οι περιφερειακές ισορροπίες και συσχετισμοί θα χαράξουν τον δικό τους δρόμο;

Οταν ο Κεμάλ εξεγέρθηκε κατά του σουλτάνου το 1919 μίλησε για κοινό κράτος Τούρκων και Κούρδων. Στη διάσκεψη της Λωζάννης το 1923 ο Ινονού δεν αποδέχθηκε τα σύνορα της Τουρκίας με τη Συρία και το Ιράκ. Στη συνέχεια η κυβέρνηση της Αγκυρας προσέφυγε στην Κοινωνία των Εθνών διεκδικώντας τις περιοχές της Μοσούλης και του Κιρκούκ με κύριο επιχείρημα ότι οι κάτοικοι της περιοχής ήταν στη συντριπτική τους πλειοψηφία Κούρδοι. Ετσι οι Κούρδοι, παρ’ όλο που η Συνθήκη των Σεβρών προέβλεπε την ίδρυση ανεξάρτητου κουρδικού κράτους, στήριξαν τον Κεμάλ και το όραμα του κοινού τουρκο-κουρδικού κράτους.

Ολα τελείωσαν το 1926 όταν η ΚΤΕ επιδίκασε την περιοχή Μοσούλης-Κιρκούκ στο υπό βρετανική διοίκηση Ιράκ και ο Κεμάλ, με μια στροφή 180 μοιρών, υιοθέτησε το αφήγημα «Ενα έθνος-ένα κράτος».

Το ΑΚΡ του Ερντογάν στην πρώτη του εκλογική νίκη τον Νοέμβριο του 2002 θριάμβευσε στις κουρδικές περιοχές της νοτιοανατολικής Τουρκίας με ποσοστά σοβιετικού τύπου άνω του 90%.

Το 2011 ο τότε επικεφαλής της ΜΙΤ και νυν υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν άρχισε να επισκέπτεται τον έγκλειστο στο Ιμραλί Οτζαλάν σε αναζήτηση πολιτικής λύσης στο Κουρδικό. Το 2013 οι δύο άνδρες κατέληξαν σε συμφωνία βάσει της οποίας ο Οτζαλάν θα καλούσε τους άνδρες του ΡΚΚ να αποχωρήσουν μαζί με τα όπλα τους από την Τουρκία, με τον Ερντογάν να προχωρά στη χορήγηση διευρυμένης αυτονομίας σε επίπεδο διευρυμένων δήμων. Η συμφωνία Οτζαλάν-Φιντάν και το πλαίσιο εφαρμογής της είχαν ολοκληρωθεί στις αρχές του 2015.

Στις εκλογές της άνοιξης του 2015 ο διάδοχος του Ερντογάν στην πρωθυπουργία Νταβούτογλου έχασε την κοινοβουλευτική αυτοδυναμία όταν το κουρδικό κόμμα ΗDP συγκέντρωσε το 10% και μπήκε στη Βουλή. Μέσα σε ένα βράδυ ο Οτζαλάν από συνομιλητής ξαναέγινε τρομοκράτης, ενώ για πρώτη φορά οι αντάρτες του ΡΚΚ έγιναν στόχος του τουρκικού στρατού στις σκληρές οδομαχίες στο Ντιγιαρμπακίρ.

Ετσι η πρώτη απόπειρα πολιτικής προσέγγισης του Κουρδικού είχε άδοξο τέλος και στις επαναληπτικές εκλογές του Νοεμβρίου το ΑΚΡ ξαναβρήκε τη χαμένη κοινοβουλευτική αυτοδυναμία του.

Η ιδέα μιας συμβιβαστικής λύσης στο Κουρδικό αργά αλλά σταθερά κερδίζει έδαφος στην Τουρκία. Ο επικεφαλής της χούντας του 1980, στρατηγός Εβρέν, είχε φτάσει στο σημείο να προτείνει τη μετατροπή της χώρας σε ομοσπονδία.

Ενα είναι βέβαιο: ότι η Τουρκία δύσκολα θα αναδειχθεί σε περιφερειακή δύναμη εάν δεν λυθεί το Κουρδικό.