Η Θεσσαλονίκη έχει μια άγρια ομορφιά σε όλες τις εκφάνσεις της. Ανθρώπους, συνθήκες που την κάνουν κάθε φορά και πιο ονειρική. Πόλη «στοιχειωμένη», κυρίως στον πολιτικό και ιστορικό χρόνο. Είναι όμως και μια πόλη στην οποία γίνονται όλα τα ωραία. Εχει εκείνους τους ανθρώπους-ήρωες που κυκλοφορούν στα «σκοτεινά» και της δίνουν μια λάμψη εκτυφλωτική. Εάν έχεις την τύχη να πέσεις επάνω τους, να τους ζήσεις σε ρυθμούς Θεσσαλονίκης έστω και για λίγο, τότε έχεις κάνει διάνα. Αν καταφέρεις και να τους μικρο-βιογραφήσεις, έχεις κάνει επίτευγμα (οφειλόμενο γαρ!).
Σπύρος Σακκέτας. Βασίλης Δεμουρτζίδης. Δύο άνθρωποι, δύο προσωπικότητες που κοσμούν την ιστορία της «μάνας» Σαλονίκης, έχοντας ζήσει και κουβαλήσει στις αποσκευές τους όλη την ιστορία της Αριστεράς στην πόλη στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. EΔΑ, Νεολαία Λαμπράκη, χούντα, φυλακές και εξορίες. Παράλληλα μια πολύπλευρη πάλη στον χώρο της Αριστεράς μέσα απ’ όλα αυτά τα «στάδια», κάτι που τους καθιστά εξαιρετικούς αν όχι μοναδικούς.
Διηγείται ο Σακκέτας, χωρίς η σειρά να έχει καμία απολύτως σημασία – άλλωστε όπως συνηθίζει να λέει με το δικό του δωρικό ύφος, οι «βιογραφίες και τα ασφαλιστήρια είναι για τους πεθαμένους»: «Μετά τα Δεκεμβριανά ο πατέρας μου πέρασε στον πίνακα Β΄ όπως όλοι οι αξιωματικοί που εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ, με αποτέλεσμα να παίρνει δυσμενείς μεταθέσεις όλο το 1945 και 1946 ανά την Ελλάδα. Αυτό είχε ως συνέπεια να βγάλω την πρώτη και δευτέρα δημοτικού σε δεκαπέντε πόλεις. Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Χρυσούπολη, Αλεξανδρούπολη, Ορεστιάδα. Σε χωριά της Ορεστιάδας, Ζώνη, Κυπρίνο, Χελιδόνα και ξανά από την αρχή. Ξανά Αλεξανδρούπολη, Εδεσσα, Αθήνα, Αμαλιάδα, καταλήγοντας στην Κηφισιά. Ενα οργανωμένο σχέδιο όπου στην Κηφισιά κατέληξε με πολλούς δημοκρατικούς αξιωματικούς ως μια μορφή διαθεσιμότητας. Εμεναν σε μισθωμένα ξενοδοχεία μέχρι τις αρχές του 1947, γι’ αυτό έχω και αθηναϊκή προφορά (χαμογελάει).
Την ίδια πορεία με τον πατέρα μου είχαν και όλοι οι αξιωματικοί που είχαν περάσει από τον ΕΛΑΣ και μπήκαν στον πίνακα Β΄. Στην Κηφισιά έμειναν έγκλειστοι μέχρι το καλοκαίρι του 1947 όπου η κυβέρνηση, με υπουργό Δημόσιας Τάξης τον Ναπολέοντα Ζέρβα του ΕΔΕΣ συλλαμβάνει πέντε-έξι χιλιάδες κομμουνιστές και τους στέλνει στη Μακρόνησο και στα άλλα “ξενοδοχεία” πολυτελείας… O πατέρας μου συλλαμβάνεται από τους πρώτους, ενώ πρέπει να σου πω ότι στην Κηφισιά έμεναν έγκλειστοι χωρίς να τους έχουν αφαιρέσει τα γαλόνια. Το τελευταίο Δημοτικό που πήγα ήταν στην Κηφισιά. Είκοσι δύο σχολεία σε δεκαπέντε πόλεις. Τους είχαν σε μιας μορφής αιχμαλωσία για να τους κάμψουν το ηθικό και τη συνείδηση…».
Συνεχίζει ο Δεμουρτζίδης: «Οταν μας έπιασαν την πρώτη μέρα της δικτατορίας και μας πήγαν στη Γυάρο ήταν μαζί μας και ο Σωτήρης Κωστόπουλος, παλιό στέλεχος της ΕΔΑ, γραμματέας Κεντρικής Μακεδονίας και μετέπειτα καθοδηγητικό στέλεχος του ΚΚΕ. Λίγες μέρες πριν με συλλάβουν για δεύτερη φορά, έρχεται ο Κωστόπουλος και μου λέει: “Είναι ένας παράνομος εδώ, που θέλει να σε δει”. Δεν ήξερα ποιος ήταν, πού έμενε και γιατί ήθελε να με δει. Είπα στον Σωτήρη να κανονίσει να συναντηθούμε όταν και όπου ήθελε. Δεν πρόλαβα όμως γιατί μας συλλάβανε λίγο μετά. Ξέρεις, όμως, στην Ασφάλεια τι με ρωτάγανε ανάμεσα στο πολύ ξύλο; Πού είναι ο παράνομος; Δεν ξέρω τι λέτε, τους απαντούσα. Και χτυπάγανε ακόμη περισσότερο…»
Ιστορίες Θεσσαλονίκης. Γιατί όλα τα ωραία γίνονται στη Σαλονίκη και κατά κύριο λόγο τους Δεκέμβρηδες. Αλλωστε όπως είχε γράψει και ο Λουντέμης για κάποιο Δεκέμβρη, όποιος «είχε ζήσει στις 3 του Δεκέμβρη μπορούσε να πεθάνει στις 4».
* Δημοσιογράφος-συγγραφέας
