Η Μονή της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη

Τα ωραιότερα ψηφιδωτά της Βυζαντινής Τέχνης

Σημειώσεις.

– Βυζάντιο είναι η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη, που εκχριστιανίστηκε και εξελληνίστηκε πλήρως.

-Η πρώτη φάση της Μονής της Χώρας πραγματοποιείται επί Ιουστινιανού που με την πολιτική του ανασύνταξε το  Imperium Romanum. Έχοντας σαν πρότυπο τον Μεγάλο Κωνσταντίνο και τον Μεγάλο Θεοδόσιο αύξησε κατακόρυφα το γόητρο της αυτοκρατορίας. Ανήγειρε περίφημα μνημεία.  Κορυφαίο εκκλησιαστικό έργο η αξεπέραστη Αγία Σοφία αλλά και η Μονή της Χώρας. Από τα δύο αυτά μνημεία, σύμβολα του Χριστιανισμού, έχουν σωθεί δύο μαρμάρινα θυρόφυλλα. Ένα από την Αγία Σοφία και ένα από τη Μονή της Χώρας. Αυτά τα θυρόφυλλα μιμούνται αντίστοιχα ξύλινα και παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

– Ο Ιουστινιανός βασίλεψε περισσότερο από το ένα τρίτο του 6ου αιώνος και υπήρξε ο μεγαλύτερος προστάτης των τεχνών στην ιστορία. Είχε μέγιστες φιλοδοξίες. Επί της εποχής του η αρχιτεκτονική απέκτησε ουσιαστική και καινοτόμα εξέλιξη. Στην Ναοδομία ο Τρούλος δεσπόζει οικοδομικά και συμβολικά. Η Αγία Σοφία και η Μονή της Χώρας αποτελούν τα πρότυπα της Ναοδομίας για περισσότερα από 1000 χρόνια στην Ανατολική Χριστιανική Ορθόδοξη Εκκλησία.

-Το καθολικό της Μονής της Χώρας ( αυτό που οι κατακτητές ονόμασαν Καχριέ Τζαμί) πρωτοκτίστηκε επί Ηρακλείου τον 7ο αιώνα και μετασκευάστηκε εκ βάθρων τον 11ο και τον 14ο αιώνα. Στο καθολικό έχουμε πλάγια κλίτη και τριμερές ιερό ( όπως στην Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης).

– Η αρχιτεκτονική στο Βυζάντιο κατά την τελευταία περίοδο, 1204 – 1453,  είναι γνωστή με το όνομα των Παλαιολόγων που βασίλεψαν κατά την περίοδο αυτή ( Παλαιολόγειος Περίοδος) Η αρχιτεκτονική και η τέχνη γνώρισαν τότε την υστάτη τους ακμή που κράτησε περίπου δύο αιώνες μέχρι την Άλωση το 1453. Αυτήν την περίοδο έχουμε εξαιρετικής τέχνης και σπουδαιότητας μνημεία και στον ελλαδικό χώρο, όπως Οι Άγιοι Απόστολοι Θεσσαλονίκης και η Παναγία Παρηγορήτισσα Άρτας. Αυτά τα τρία μνημεία της Παλαιλογείου Περιόδου:  Μονή της Χώρας, Άγιοι Απόστολοι Θεσσαλονίκη και Παναγία Παρηγορήτισσα Άρτας διαθέτουν ψηφιδωτά στους τοίχους και στους θόλους κορυφαία καλλιτεχνήματα στην τέχνη του ψηφιδωτού. Τα ψηφιδωτά της Μονής της Χώρας αποτελούν κορύφωση και σταθμό στην τέχνη των ψηφιδωτών. Έγιναν επί Παλαιολόγων με χορηγό, το 1313 τον διανοούμενο πρωθυπουργό Θεόδωρο Μετοχίτη, (Ο Θεόδωρος Μετοχίτης, 1270-1332 ήταν  πρωθυπουργός του βυζαντινού κράτους επί αυτοκρατορίας του Ανδρόνικου Β`). Στην παλιά εκκλησία προστέθηκε εξωνάρθηξ και ένα παρεκκλήσιο με έξοχες τοιχογραφίες άριστα διατηρημένες.

-Έγινε Τζαμί τον 16ο αιώνα με το όνομα Καχριέ Τζαμί. Το 1947 έγινε Μουσείο. Από τις 23-2-2024 ξαναέγινε Τζαμί.

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης