-980x552.jpg)
H Δεξιά έχει ψύχωση με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Ηταν η στρατιωτική νικήτρια του Εμφυλίου, αλλά ταυτόχρονα, όπως οι ίδιοι αναγνωρίζουν, η ιδεολογική ηττημένη του. Και κατεξοχήν χώρος όπου η ήττα αυτή γινόταν αντιληπτή, που «φώναζε», ήταν ο χώρος των γραμμάτων και των τεχνών, με κορυφαίο χώρο τα (δημόσια) πανεπιστήμια.
Γι’ αυτό και πάντοτε ο στόχος ήταν η υποβάθμισή τους και, κατά το δυνατόν, η αντικατάστασή τους από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, που ούτε τη σχετική ιστορική μνήμη θα είχαν, ούτε την παράδοση συνδυασμού επιστήμης και πολιτικού αγώνα για τον εκδημοκρατισμό της χώρας. Αυτονόητο ήταν λοιπόν τα δημόσια πανεπιστήμια να βρίσκονται στο στόχαστρο της Δεξιάς. Ανέκαθεν, κυρίως όμως τελευταία και ειδικότερα μετά το «επιχείρημα» του 41%.
Τα όπλα προς την κατεύθυνση αυτή, πολλά.
Πρώτα μας είπαν ότι το μονοπώλιο της δημόσιας ανώτατης παιδείας του άρθρου 16 ήταν χουντικό κατασκεύασμα. Θα έπρεπε συνεπώς να καταργηθεί. Ας καταργήσουμε λοιπόν και το ΙΚΑ/ΕΦΚΑ επειδή, αν και παλαιότερο, η ουσιαστική έναρξη λειτουργίας του συνδέεται με την περίοδο Μεταξά… Και ξεχνούν βέβαια να πουν ότι το υποτιθέμενο αυτό μονοπώλιο είχε την ομόφωνη στήριξη του πολιτικού κόσμου από τη μεταπολίτευση και μετά.
Υστερα ήλθε το περίφημο επιχείρημα περί επιταγής της Ευρωπαϊκής Ενωσης να επιτραπούν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια (που με συστολή τα λέμε «μη κρατικά»…, κάπως δηλαδή όπως η μέρα είναι μη νύχτα…). Καταρχάς, δεν υπάρχει καμία τέτοια επιταγή της Ευρωπαϊκής Ενωσης, των επίσημων οργάνων της δηλαδή, αλλά απλώς μια ερμηνεία του ενωσιακού δικαίου που υποστηρίζουν έγκυροι νομομαθείς. Δεν αμφισβητώ ότι υπάρχει τέτοια ερμηνεία και ότι είναι υποστηρίξιμη. Ταυτόχρονα όμως υπάρχει και η αντίθετη, επίσης πλήρως υποστηρίξιμη. Το σημείωμα αυτό δεν είναι γνωμοδότηση.
Επειδή όμως οι σταυροφόροι των ιδιωτικών πανεπιστημίων έχουν κάνει σημαία μια παλαιότερη απόφαση του Δικαστηρίου Ε.Ε. για την Ουγγαρία (C-66/18), να υπενθυμίσω ότι εκεί επρόκειτο για απλή εθνική νομοθετική διάταξη, ενώ εδώ για συνταγματική επιταγή, υπό μία έννοια κομμάτι της συνταγματικής μας ταυτότητας τα τελευταία 50 χρόνια. Και ότι η περίφημη αρχή της «σύμφωνης ερμηνείας» που επικαλούνται ισχύει μόνο για τις περιπτώσεις εθνικών διατάξεων που, όπως είναι διατυπωμένες, επιδέχονται περισσότερες ερμηνείες, πράγμα που δεν ισχύει βέβαια για το άρθρο 16 του Συντάγματος, το οποίο σαφέστερο δεν μπορούσε να είναι. Και πολλά άλλα, για τα οποία δεν επαρκεί εδώ ο χώρος.
Και βέβαια, οι ισχυρισμοί περί αυστηρών κανόνων που τίθενται για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Ποιον κοροϊδεύουν; Μια χώρα που δεν μπορεί να εξασφαλίσει την τήρηση του νόμου για τις ξαπλώστρες στην παραλία (και που το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χθες μόλις μας είπε ότι δεν αποτελεί κατ’ ουσίαν κράτος δικαίου), θα την επιβάλει στους πανίσχυρους επιχειρηματίες της ιδιωτικής εκπαίδευσης; Αστεία πράγματα.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο. Η δημόσια πανεπιστημιακή εκπαίδευση (τα περίφημα «κέντρα ανομίας» της Δεξιάς) έχει εξασφαλίσει και συνεχίζει να εξασφαλίζει όχι μόνο άριστη επιστημονική κατάρτιση, τουλάχιστον σε όσους το επιθυμούν (οι Ελληνες «άριστοι» που διακρίνονται παγκοσμίως και οι κυβερνήσεις μας υπερήφανα επικαλούνται είναι, οι περισσότεροι, παιδιά αυτής της εκπαίδευσης), αλλά ταυτόχρονα και δυνατότητες κοινωνικής ανέλιξης και πρόσμιξης, που είναι απαραίτητες για μια κοινωνία σαν τη δική μας. Ευθύνη όλων μας να προστατεύσουμε όλα αυτά από τον Δούρειο Ιππο της σχεδιαζόμενης ιδιωτικοποίησης.
*Ομ. καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, τ. δικαστής & πρόεδρος Τμήματος στο Δικαστήριο Δημόσιας Διοίκησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης
