UNRWA, αυτή η πεισματάρικη υπηρεσία που δεν κερδίζει εύκολα συμπάθειες

Δεν Θα κάνουμε αγιογραφία. Ούτε όμως θα σπαταλήσουμε χρόνο για να απαριθμήσουμε τα αυτονόητα, όταν μιλάμε για μια οργάνωση με περισσότερους από 30.000 υπαλλήλους και πάνω από 700 κέντρα εργασίας, η οποία έχει παραρτήματα σε τέσσερα κράτη. Αν κάποιος θέλει να ψάξει ψύλλους στα άχυρα, θα τους βρει. Ας περάσουμε στο ζουμί: γιατί να είναι κάποιος κατά της UNRWA;

Ο ΟΗΕ περιλαμβάνει περίπου 80 οργανώσεις και υπηρεσίες. Υπάρχουν ωστόσο δύο υπηρεσίες οι οποίες τιμωρήθηκαν για τη σχέση τους με την Παλαιστίνη: η UNESCO και η UNRWA. Και οι δύο για τη βαρύτητά τους σχετικά με κάτι τόσο σημαντικό όσο η ταυτότητα ενός λαού. Η πρώτη επειδή τη δέχτηκε ως κράτος-μέλος. Η δεύτερη επειδή η ίδια της η ύπαρξη έχει μια ορατή σύνδεση με την ύπαρξη του λαού της Παλαιστίνης.

Η UNRWA ήταν ανέκαθεν μια δύσκολη υπηρεσία. Κι αυτό γιατί ήταν ανέκαθεν μια υπηρεσία που δεν υποτάχθηκε. Ενα κομμάτι του «διεθνούς» προσωπικού της ίσως να το αποπειράθηκε. Μόνο που η UNRWA είναι η πιο διεθνής από όλες τις υπηρεσίες του ΟΗΕ και ταυτόχρονα η πιο τοπική. Το ρητό βάσει του οποίου -τουλάχιστον στη θεωρία- δουλεύουν σε ό,τι αφορά τη διεθνή βοήθεια είναι ότι οι ωφελούμενοι πρέπει να έχουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο πρωταγωνιστικό ρόλο στη λήψη των αποφάσεων, στον σχεδιασμό των προγραμμάτων και στην εκτέλεσή τους μέσα στο πλαίσιο κάποιων βασικών οικουμενικών αρχών.

Αυτό σπάνια ισχύει και σχεδόν πάντα αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις είναι κάποιοι ειδικοί, ξένοι προς την πραγματικότητα των κοινοτήτων που πλήττονται. Δεν είναι αυτή η περίπτωση της UNRWA. Το σπάνιο εδώ είναι να συναντήσεις ξένο προσωπικό. Η συντριπτική πλειονότητα του προσωπικού της UNRWA -το 95%- είναι πρόσφυγες από την Παλαιστίνη. Αυτοί συνιστούν μια πολύ καλά εκπαιδευμένη κοινότητα, ικανή ως εκ τούτου να καλύψει όλες τις ανάγκες της υπηρεσίας τόσο στο θεωρητικό όσο και στο επιχειρησιακό κομμάτι. Γιατί λοιπόν να ψάξεις έξω κάτι που έχεις ήδη μέσα; Ο οποιοσδήποτε θα ήθελε να είχε πετύχει έναν τέτοιο στόχο. Και όμως αυτό είναι ένα από τα πρώτα πράγματα που της επιρρίπτουν οι εχθροί της: το πόσο παλαιστινιακή είναι η UNRWA.

Η πενιχρή παρουσία διεθνούς «προσωπικού» όχι μόνο κάνει οικονομία σε μεγάλους μισθούς, αλλά και καθιστά την υπηρεσία ιδιαίτερα αποτελεσματική: είναι πολλή η δουλειά που πρέπει να βγει και ελάχιστες οι φιοριτούρες που μπορούν να την κρύψουν. Η δουλειά είναι δύσκολη, είναι σκληρή και είναι απαραίτητο να γίνεται μέσα στις προδιαγραφές που έχουν ορίσει οι δωρητές, αυτές που έχει θεσπίσει ο ίδιος ο κόσμος του ΟΗΕ υπό την πίεση όσων ονειρεύονται το κλείσιμό της αλλά κυρίως υπό το βάρος των απαιτήσεων της ίδιας της παλαιστινιακής κοινωνίας.

Η σχέση του λαού της Παλαιστίνης με την UNRWA δεν είναι εύκολη. Για αρκετά εκατομμύρια προσφύγων αποτελεί ένα είδος εκτελεστικής εξουσίας και κοινωνικής ασφάλειας. Καλά πράγματα, δηλαδή, αλλά κυρίως καθημερινά προβλήματα. Είναι επίσης μια οδυνηρή ανάμνηση της εκ θεμελίων καταστροφής που υπέστη η παλαιστινιακή κοινωνία το 1948. Κι αυτή ακριβώς η διπλή ιδιότητα της ανάμνησης είναι που προσδίδει στην UNRWA τον τόσο ιδιαίτερο χαρακτήρα της: το θαλασσί χρώμα της και τα δυσκολοπρόφερτα αρχικά της αποτελούν σήμα κατατεθέν της παλαιστινιακής ταυτότητας. Θα έχετε ακούσει να γίνεται πολύς λόγος για την UNRWA και τη Γάζα. Ομως μην ξεχνάτε ότι μέσα σε όλη αυτή τη φρίκη, στην Ιερουσαλήμ, στη Ναμπλούς, στο Αμμάν, στη Συρία και στον Λίβανο πολλές χιλιάδες άνθρωποι συνεχίζουν να κάνουν καθημερινά τη δουλειά τους στην UNRWA. Κάθε εκπαιδευτής, κάθε τεχνικός, κάθε γιατρός δεν εκπληρώνει μόνο το συγκεκριμένο καθήκον που του έχει ανατεθεί: ο κάθε ένας από αυτούς εξυφαίνει με τον τρόπο του την ταυτότητα του λαού της Παλαιστίνης.

Το γεγονός ότι η UNRWA είναι αυτή που μοιράζει το φαγητό στη Γάζα συνιστά ευθύνη (και ενοχή) αυτών που πολιορκούν τη Γάζα. Αυτή η ταπεινωτική εξάρτηση φτάνει σε εξωφρενικά ποσοστά στη Λωρίδα κι αυτό δεν είναι αποτέλεσμα των ενεργειών των Παλαιστινίων ούτε της UNRWA, η οποία δεν θα έπρεπε κανονικά να μοιράζει τσουβάλια με αλεύρι και ζάχαρη.

Αυτό όμως που ενοχλεί δεν είναι ότι μοιράζει αυτά τα τσουβάλια. Αυτό που ενοχλεί είναι το πείσμα των Παλαιστινίων να διατηρήσουν την UNRWA ως κάτι που σφυρηλατεί την ταυτότητά τους ως λαού. Εν μέσω του απόλυτου ηθικού σκότους τα σχολεία της UNRWA είναι -και θα είναι- ένα αδιάρρηκτο σύμβολο αξιοπρέπειας και επίπονου αγώνα για την ύπαρξη και τη ζωή. Ολη η υποτιθέμενη περιπλοκότητα της σύγκρουσης συμπυκνώνεται σε αυτές τις δύο λέξεις: ύπαρξη και ζωή.

Αναγνωρίζω ότι όσο ζούσα στην Παλαιστίνη -έχουν περάσει πια χρόνια- δεν έδινα ιδιαίτερη προσοχή στην UNRWA. Οπως και φίλοι μου από εκείνη την εποχή, τα ατελείωτα απογεύματα και βράδια πολιτικής και Ιστορίας. Ηταν όμως εκεί, ποτέ πολύ μακριά από εμάς: αν δεν ήταν μια κλινική, ήταν ένα σχολείο. Αν όχι, κάποιο κατάστημα αρωγής. Ή κάποιο από εκείνα τα μικροσκοπικά Fiat Punto με τα θαλασσί γράμματα στην πόρτα τους. Και αν όχι, σίγουρα μα σίγουρα την έβρισκες στην παρουσία κάποιου συντρόφου ή φίλου πρόσφυγα.

Χρειάστηκε να έρθει το 2024 και μαζί του μια χούφτα ανήθικων ισχυρών για να συνειδητοποιήσουμε το εξής: η UNRWA, η Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες, είναι εκείνος ο στιβαρός πυλώνας στον οποίο στηριζόμαστε όταν όλα καταρρέουν. Το να γκρεμιστεί αυτός ο πυλώνας, να γκρεμιστεί η Γάζα, να γκρεμιστεί για ακόμα μία φορά η παλαιστινιακή κοινωνία, είναι χειροπιαστοί στόχοι των εχθρών της UNRWA. Γιατί οι εχθροί της UNRWA δεν είναι στην πραγματικότητα εχθροί μιας υπηρεσίας του ΟΗΕ. Είναι εχθροί του παλαιστινιακού λαού.

Υπάρχει μια καταγγελία σχετικά με πράξεις ακραίας ποινικής σοβαρότητας. Η ίδια η υπηρεσία είναι αυτή που την κατέθεσε στο εποπτικό όργανο του ΟΗΕ. Και προειδοποιεί ότι θα παραπέμψει στη Δικαιοσύνη όσους παραβίασαν τον νόμο. Nα παραπέμψει τα γεγονότα στα κανάλια του νόμου, της Δικαιοσύνης και των δικαστηρίων. Τι μου θυμίζει άραγε;

*Ισπανός δημοσιογράφος