Αθήνα, 27°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
27°C
27.8° 24.9°
3 BF
42%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
26°C
27.7° 22.3°
2 BF
60%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
27°C
27.7° 24.4°
3 BF
54%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
18°C
17.9° 17.9°
1 BF
88%
Αλεξανδρούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
22°C
21.9° 21.9°
2 BF
73%
Βέροια
Αίθριος καιρός
25°C
25.4° 23.0°
1 BF
62%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
19°C
21.8° 19.4°
2 BF
56%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
25°C
24.6° 24.6°
2 BF
53%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
26°C
26.1° 23.8°
5 BF
67%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
23°C
23.3° 21.2°
2 BF
61%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
26°C
26.4° 23.3°
5 BF
44%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
24°C
24.0° 24.0°
3 BF
75%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
28°C
27.5° 27.5°
2 BF
37%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
22°C
24.0° 21.9°
0 BF
68%
Λαμία
Αίθριος καιρός
22°C
22.5° 22.5°
0 BF
59%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
25°C
24.9° 24.8°
3 BF
87%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
27°C
28.0° 25.1°
2 BF
44%
Καβάλα
Αίθριος καιρός
25°C
25.5° 25.5°
1 BF
72%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
25°C
26.1° 23.7°
1 BF
83%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
19°C
18.9° 18.9°
0 BF
67%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 22 Ιουνίου, 2024
Έλληνες που έχουν συλληφθεί από τους Βρετανούς

Ένας Βρετανός αντισυνταγματάρχης - αυτόπτης μάρτυς στις 3 Δεκέμβρη του 1944 στο Σύνταγμα

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η περιγραφή των γεγονότων της 3ης Δεκεμβρίου 1944 από τον αντισυνταγματάρχη Wilfred Byford-Jones από το σημείο που βρισκόταν μπροστά από το «Μπαρ του Γιαννάκη», στο ισόγειο του κτηρίου που στέγαζε και το Αρχηγείο της Αστυνομίας Πόλεων.

Ο συγγραφέας καταγράφει την εντύπωση που του προξενεί η πορεία που πλησιάζει το σημείο που βρίσκεται. Η κεφαλή της πορείας που ερχόταν από τις στήλες του Ολυμπίου Διός ήταν μπροστά από τα Παλαιά ανάκτορα όταν την προσοχή του Byford-Jones τράβηξαν οι ομιλίες μιας ομάδας αστυνομικών από το μπαλκόνι του δευτέρου ορόφου του κτηρίου πάνω από το μπαρ.  Έκπληκτος, όπως περιγράφει, διαπιστώνει ότι αυτοί οι αστυνομικοί είχαν τα τουφέκια τους σε ετοιμότητα.  Ένας ή δύο από αυτούς σημάδευαν την κεφαλή της πορείας.

Το πλήθος προχωρούσε σε γραμμές των οκτώ έως δέκα ατόμων κρατώντας ανά τρεις ή τέσσερεις  συμμαχικές και ελληνικές σημαίες ή πλακάτ.  Ήταν μία τυπική διαδήλωση του ΚΚΕ-ΕΑΜ.  Η ηλικία του κυμαινόταν από 10 έως 12 ετών μέχρι 60 και πάνω.   Μερικά παιδιά ήταν ξυπόλητα ,  οι περισσότεροι δεν φορούσαν παλτά αλλά ήταν και πολλοί καλοντυμένοι.  Όπως και σε προηγούμενες φορές, υπήρχε ένας υπερβολικά μεγάλος αριθμός κοριτσιών μεταξύ 18 και 30 χρόνων.  Η πορεία δεν έδειχνε καθόλου απειλητική. Μερικοί από τους άνδρες φώναζαν  με φανατισμό προς το κτίριο της Αστυνομίας και το ξενοδοχείο αλλά πολλά χιουμοριστικά πειράγματα και πολλά αστεία ανταλλάσσονταν μεταξύ των διαδηλωτών και αυτών που παρακολουθούσαν από τα πεζοδρόμια. Αυτό που τράβηξε πάλι την προσοχή του Byford-Jones στο μπαλκόνι, έμοιαζε με διαταγή στα ελληνικά.

Η κεφαλή της πορείας ήταν σε απόσταση 24 μέτρων. Όπως του είπε αργότερα o S. Barber, του Πρακτορείου United Press, ήταν  διαταγή να πυροβολήσουν. Το επόμενο λεπτό οι αστυνομικοί άρχιζαν να οπλίζουν τα τουφέκια τους, όχι συντονισμένα όπως ένα πειθαρχημένο σώμα, αλλά διστακτικά, ο ένας μετά τον άλλο,  σαν να δίσταζαν μερικοί να υπακούσουν. Ακόμα πίστευα, σημειώνει ο συγγραφέας, ότι ήταν ένα προληπτικό μέτρο, και κοίταξα ξανά το πλήθος που πλησίαζε.

«Αυτό που έγινε ήταν τόσο ασύλληπτα εξωπραγματικό που ένιωθα σαν να παρακολουθώ ταινία. Η αστυνομική διμοιρία από πάνω μας άδειασε τα όπλα της επάνω τους διαδηλωτές. Είχα ακούσει ατέλειωτες ιστορίες για μαζικές εκτελέσεις Ελλήνων από Γερμανούς αλλά δεν τις είχα πιστέψει. Είχα δει ανθρώπους που γνώριζα και αγαπούσα πολύ να σκοτώνονται δίπλα μου στο πεδίο της μάχης, αλλά τίποτα από όλα αυτά δεν ήταν δυνατόν να με προετοιμάσει γι΄αυτό που αντίκρυσα σ εκείνον τον πλατύ, ηλιόλουστο, δεντροστοιχισμένο δρόμο, πλημμυρισμένο από ανθρώπους που αστειεύονταν και γελούσαν, μια αναπνοή από τα αρχαία μνημεία της πρώτης δημοκρατίας, με τη γλυκιά ηχώ της καμπάνας να αιωρείται ακόμα πάνω από το ήσυχο κυριακάτικο αεράκι.  Στην αρχή νόμισα ότι η αστυνομία  έριχνε άσφαιρα, ή ότι πυροβολούσε στον αέρα πάνω από το συγκεντρωμένο πλήθος.  Το ίδιο πίστεψαν και πολλοί άλλοι. Όμως το χειρότερο είχε συμβεί.  Άντρες, γυναίκες και παιδιά που λίγο νωρίτερα φώναζαν και γελούσαν, γεμάτοι ψυχή και περηφάνεια, κουνώντας τις σημαίες τους,  και τις σημαίες μας, έπεσαν στο έδαφος, με το αίμα να στάζει από τα κεφάλια και τα σώματα τους στο οδόστρωμα ή στις σημαίες που κρατούσαν.  Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτή τη σκηνή.

Μία νέα κοπέλα με λευκή μπλούζα που σιγά σιγά κοκκίνιζε από το αίμα στο στήθος της.  Ένας νέος άντρας, με ένα σημάδι σαν αγκίστρι, να σφαδάζει κι έπειτα από λίγο να ξεψυχάει.  Ένα παιδί που ούρλιαζε κρατώντας το κεφάλι του . Οι πυροβολισμοί συνεχίστηκαν πάνω από μισή ώρα, όλοι τους από την πλευρά της αστυνομίας, και ενώ οι υποστηρικτές του ΕΑΜ παρέμεναν ξαπλωμένοι στο έδαφος. Το κακό που οι Γερμανοί είχαν σπείρει αποκαλύφθηκε σε μία ζωντανή και φρικτή παντομίμα θανάτου, που με πάγωσε ως το κόκκαλο. Ο ήχος των πυροβολισμών που συνέχιζαν να πέφτουν αντηχούσαν πάνω στους ψηλούς τοίχους των κτιρίων, και ανάμεσα στις βολές, ακουγόταν κραυγές φόβου και πόνου, μία εικόνα πανικού ξέφρενων ανθρώπων που σκόνταφταν πάνω σε πεσμένα σώματα που αιμορραγούσαν.  Η αστυνομία έδειχνε φοβισμένη για να σταματήσει και το θέαμα αυτό ξεσήκωσε τα αισθήματα αξιοπρέπειας κάθε  Βρετανού  που παρακολουθούσε τα γεγονότα, χωρίς ελπίδα αρχικά, σαν να ήταν φυτεμένος στο έδαφος, αλλά μετά άρχισαν να κραυγάζουν εναντίον των αστυνομικών. Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είχαμε δει, αυτοί οι πυροβολισμοί μας έδειξαν πόσο η Γερμανική Κατοχή είχε εξευτελίσει την ανθρώπινη ζωή στην Αθήνα. Για τους διαδηλωτές δεν υπήρχε πουθενά χώρος για να προστατευθούν, κάποιοι προσπαθούσαν να κρυφτούν πίσω από  δέντρα και τοίχους, οι περισσότεροι είχαν πέσει μπρούμητα στο έδαφος ενώ οι σφαίρες περνούσαν από πάνω τους.  

Οι πυροβολισμοί κράτησαν πάνω από μισή ώρα, όλοι προερχόμενοι από την αστυνομία ενώ οι οπαδοί του ΕΑΜ βρισκόταν ξαπλωμένοι στο έδαφος. Είδα κάποιους Άγγλους κοκκινοσκούφηδες να τρέχουν στο αστυνομικό τμήμα, αλλά δεν ξέρω αν σταματήσαν τους πυροβολισμούς.  Όταν οι πυροβολισμοί σταμάτησαν, μετά από λίγα λεπτά ο κόσμος σηκώθηκε, κοιτάζοντας ο ένας τον άλλο και τότε ανακάλυψαν  ποιοι είχαν σκοτωθεί, ποιοι ήταν τραυματίες, ποιοι σώθηκαν. Μαζεύτηκαν σε ομάδες κοιτάζοντας τους σκοτωμένους και φωνάζοντας το όνομά τους και ανακοινώνοντάς το και στους άλλους. Οι συγγενείς έτρεξαν στα πτώματα κι άρχισαν να κλαίνε από πάνω τους υστερικά.  Πάνω από 100 διαδηλωτές άνδρες και γυναίκες όλων των ηλικιών κείτονταν νεκροί ή τραυματισμένοι.  Πολλές χιλιάδες κόσμου κραύγαζαν οργισμένοι, εκτοξεύοντας απειλές και προκλήσεις στην αστυνομία.  Ήταν η πιο αποκρουστική σκηνή που έχω δει ποτέ».

Τα βρετανικά τανκ που είχαν ήδη φθάσει τοποθετήθηκαν κατάλληλα για να παρέχουν,  όπως γράφει ο Byford-Jones,  ένα τείχος «από προστατευτικό ατσάλι» στο κτίριο της Αστυνομίας.  Εμείς που είμαστε μέσα στη γραμμή του πυρός, συνεχίζει,  περιμέναμε κάθε λεπτό το ΕΑΜ να χρησιμοποιήσει όπλα. Στην ταράτσα των γραφείων του ΚΚΕ στην Πλατεία Συντάγματος είχαν τοποθετήσει ένα πολυβόλο που θα μπορούσε να γαζώσει την περιοχή του κτηρίου της αστυνομίας με καταστρεπτικά πυρά.  Αλλά το ΕΑΜ περιορίστηκε σε ύβρεις και απειλές.  Δεν νομίζω,  σημειώνει ο Byford-Jones να  ήταν κάποιος οπλισμένος στη διαδήλωση.

Ο αντισυνταγματάρχης του βρετανικού στρατού Wilfred Byford-Jones (1905-1977) αποβιβάστηκε στο Φάληρο στις 18 Οκτωβρίου 1944, με τις βρετανικές δυνάμεις που συνόδευαν την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Γ. Παπανδρέου.  Αποσπασμένος στο  Επιτελείο του στρατηγού R. Scobie, παρακολούθησε με βάση το ξενοδοχείο της Μεγάλης Βρετανίας, την κλιμάκωση και την εξέλιξη της κρίσης του Δεκέμβρη. Μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας ανακλήθηκε από το Γενικό Επιτελείο του Βρετανικού Στρατού στο Κάιρο για να του ανατεθεί νέα αποστολή στη Δαμασκό όπου υπήρχε κίνδυνος να εμπλακούν οι εκεί βρετανικές δυνάμεις  στις ταραχές που αντιμετώπιζε η γαλλική διοίκηση της Συρίας .

Βρετανικά σχέδια στις παραμονές των Δεκεμβριανών

Τα φονικά πυρά των ανδρών της Αστυνομίας Πόλεων εναντίον των διαδηλωτών στην Πλατεία Συντάγματος στις 3 Δεκεμβρίου 1944, παράλληλα με τη διεθνή κατακραυγή που προκάλεσαν,  οδήγησαν την πολιτική κρίση με ουσιαστικό επίκεντρο τον αφοπλισμό του  ΕΛΑΣ στη σύγκρουση των Δεκεμβριανών.

Το Σημείωμα του  Winston Churchill στον Υπουργό των Εξωτερικών Anthony Eden στις 7 Νοεμβρίου 1944 ότι «περιμένω ανοικτή σύγκρουση με το ΕΑΜ και δεν πρέπει να τη φοβόμαστε υπό την προϋπόθεση ότι έχουμε διαλέξει με προσοχή το έδαφος»   έχει ήδη καθορίσει το πλαίσιο των πολίτικων και στρατιωτικών εξελίξεων της επερχόμενης σύγκρουσης.

Η πολιτική διάσταση και ο διεθνής αντίκτυπος μιας ενδεχόμενης ήττας στην Αθήνα γίνεται άμεσα αντιληπτή από το Άγγλο Πρωθυπουργό και προκαλεί την καταλυτική επέμβαση του.  Στόχος του είναι η επιπλέον ενίσχυση των βρετανικών στρατευμάτων που συνεχίσουν να αποβιβάζονται μετά την άφιξη των πρώτων τμημάτων που πλαισίωναν τον ερχομό της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας.  Η αποστολή όμως αυτών των πρώτων περιορισμένων βρετανικών δυνάμεων ήταν σχεδιασμένη για να  υπογραμμίσει την ουσιαστικά ανύπαρκτη συμβολή τους στην Απελευθέρωση της Αθήνας.

Είναι ενδεικτικό της ιδιαίτερης εμμονής του Churchill με την Ελλάδα ότι μέσα στον κυκεώνα των εξελίξεων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου τον απασχολούν ιδιαίτερα οι πολιτικές εξελίξεις σ΄αυτήν  ήδη από το καλοκαίρι του 1943.

 Στο πλαίσιο αυτό, η απροθυμία του Στρατηγού H.M.Wilson,  Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή Μεσογείου, στις παραμονές των γεγονότων της 3ης Δεκεμβρίου, να θέσει σε προτεραιότητα τις εξελίξεις στην Αθήνα έναντι της Συμμαχικής Εκστρατείας στην Ιταλία προκαλεί την οργισμένη αντίδραση του Churchill που πιστεύει ότι μία ενδεχόμενη ήττα στην Αθήνα θα ήταν καταστροφική.  Στο τηλεγράφημα που του απευθύνει στις 3 Δεκεμβρίου τονίζει «Μία καταστροφή στην Ελλάδα λόγω έλλειψης λίγων ταγμάτων θα ήταν, κρίσιμη και θα προκαλούσε αντιδράσεις πολύ μεγάλης κλίμακας.  Μία καταστροφή στην Αθήνα δεν θα αντισταθμιζόταν από την κατάληψη της Μπολόνια».  

Οι μέχρι τότε επιτελικοί σχεδιασμοί για την υπεράσπιση των βρετανικών συμφερόντων στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο περνούν πλέον σε φάση υλοποίησης.

Πρωθυπουργικές ευθύνες υπό βρετανική επιτήρηση

Βασική αρχή για κάθε καλοπροαίρετη προστάτιδα δύναμη, όπως αρέσκεται να εμφανίζεται η Αγγλία, για να εδραιώσει την πολιτική επιρροή της σε μία χώρα, που την κρίνει απαραίτητη για την εξυπηρέτηση των ποικίλων συμφερόντων της, είναι και η αποκατάσταση της οικονομίας της υπό την επιτήρησή της.

Στα τέλη του 1944 η πρόσφατα απελευθερωμένη Ελλάδα συνιστά τυπικό παράδειγμα αυτών των εξελίξεων. Η εξέλιξη της πολιτικής κρίσης σε στρατιωτική σύγκρουση στη σύντομη περίοδο της Απελευθέρωσης μέχρι τα Δεκεμβριανά είχε ως αποτέλεσμα να παραμερισθεί, για την περίοδο της σύγκρουσής, η εξ ίσου σοβαρή οικονομική κρίση που διατρέχει  όλη την περίοδο της Κατοχής με ολέθριες συνέπειες.

Η παραίτηση των υπουργών του ΕΑΜ και του ΚΚΕ ακυρώνει τον χαρακτηρισμό της Κυβέρνησης Παπανδρέου ως Εθνικής Ενότητας.  Ο χαρακτηρισμός αυτός έχει ουσιαστικά επιμετρήσει τη χρησιμότητα του η οποία συνίσταται στο να επιτρέψει την απρόσκοπτη επιστροφή της Κυβέρνησης Παπανδρέου αλλά και των Βρετανών στην Αθήνα.

Η σύγκρουση των Δεκεμβριανών αναμένεται από όλους τους εμπλεκόμενους πριν υποβάλλουν τις παραιτήσεις τους οι υπουργοί του ΕΑΜ το βράδυ της 1ης Δεκεμβρίου και του ΚΚΕ το πρωί της επόμενης ημέρας. Ο Παπανδρέου  έχει προφανώς επιλέξει να ακολουθήσει αδιάλλακτη στάση. Για το λόγο αυτό το πρωί της 1ης Δεκεμβρίου διαβεβαιώνει τον Βρετανό πρεσβευτή Reginald Leeper ότι μπορεί να στηρίζεται επάνω του και ότι δεν θα υποχωρήσει.  Τον ενημερώνει ότι η Εθνοφρουρά αριθμεί τώρα 10.000 οπλισμένους και έμπιστους, όπως πιστεύει, άνδρες. Στη διάρκεια της ημέρας αποστέλλει στους υπουργούς του, εκτός των αριστερών, σχέδιο απόφασης που αποστρατεύει την Πολιτοφυλακή και τον ΕΛΑΣ στις 10 Δεκεμβρίου όπως όριζε η προγενέστερη διαταγή του του στρατηγού Ronald Scobie.

Αναφέρει επιπλέον στον Leeper ότι δεν θα συγκαλέσει το Υπουργικό Συμβούλιο γιατί θεωρεί ότι εναπόκειται στους υπουργούς της Αριστεράς να προσέλθουν για να παραιτηθούν αν το θέλουν.  Πιστεύει ότι είναι πιθανόν να το κάνουν (1). Ο Παπανδρέου στο δεύτερο μήνυμα του την ίδια ημέρα στον Leeper, είναι πλέον βέβαιος ότι σοσιαλιστές και οι κομμουνιστές υπουργοί δεν θα υπογράψουν (2).  

Η αντίδραση του πρεσβευτή στην αναμενόμενη σύγκρουση είναι ενδεικτική της βρετανικής κυνικής διαχείρισης που χαρακτηρίζει την μακροχρόνια εμπειρία τους στη καταστολή αυτόχθονων κινημάτων.  Σ΄ αυτή τη δοκιμασμένη διαδικασία έχει διαχρονικά στηριχθεί, επεκταθεί και εδραιωθεί η Βρετανική Αυτοκρατορία.   

Ο Leeper εκτιμά ότι ο Παπανδρέου εξωθεί την κατάσταση με επιχείρημα την άρνηση των κομμουνιστών να επιτρέψουν στην Πολιτοφυλακή του ΕΑΜ να αφοπλισθεί και ενημερώνει το Λονδίνο.  Προσθέτει επίσης ότι ως προς τις διαδηλώσεις και τη γενική απεργία που έχει εξαγγελθεί, ο στρατηγός Scobie έχει προετοιμαστεί να τις αντιμετωπίσει, ενώ σε περίπτωση που εκδηλωθούν κάποια επεισόδια,  όπως αναφέρει, η κατάσταση θα πρέπει σύντομα να τεθεί υπό έλεγχο.

Αυτή η λανθασμένη βρετανική εκτίμηση που στηρίζεται περισσότερο σε αποικιοκρατικές ιδεοληψίες και πρακτικές παρά σε ρεαλιστική αξιολόγηση της κατάστασης διατρέχει όλη την περίοδο της Αντίστασης.

Εκτός από τους Βρετανούς τοποτηρητές και η εναπομείνασα Κυβέρνηση Παπανδρέου υποτιμά τη σοβαρότητα της κατάστασης. Πιστεύει και αυτή ότι θα υπάρξουν κάποιες συγκρούσεις αλλά όπως ενημερώνει ο Υπουργός  Δικαιοσύνης Θεμιστοκλής Τσάτσος τον Leeper, η Κυβέρνηση είναι βέβαιη ότι η κατάσταση θα τεθεί υπό έλεγχο σε λίγες ώρες. Τον ενημερώνει επίσης ότι με ομόφωνη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου έχουν δοθεί οδηγίες στην Αστυνομία να εμποδίσει κάθε πορεία που προέρχεται από τα προάστια χρησιμοποιώντας βία αν είναι αναγκαίο.  Αυτή η ανθασμένη εκτίμηση των αστών υπουργών στηρίζεται στην απροθυμία τους να αποδεχθούν τον δυναμισμό που έχει αναδυθεί σε μεγάλα λαϊκά στρώματα και τη συνακόλουθη ανίσχυρη θέση των ιδίων, με αποτέλεσμα την παραχώρηση αυτών των καθοριστικών πρωτοβουλιών στον ξένο παράγοντα, εξέλιξη που συνιστά πάγια τακτική της αστικής τάξης ενώπιον κινδύνου.

Εξ άλλου οι αστοί πολιτικοί ηγέτες έχουν νομιμοποιήσει τον Παπανδρέου ως πρωθυπουργό της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και στο πλαίσιο της λογικής της συναλλαγής που τους διέπει,  αναμένουν από τους Άγγλους να αναλάβουν τη διαχείριση της κρίσης προς το κοινό τους εξ άλλου συμφέρον.  Ο λανθασμένος εφησυχασμός των δύο εταίρων πρέπει να οφείλεται και στην επιτυχημένη αλλά όχι αναίμακτη καταστολή  αντίστοιχης διαδήλωσης κατά του αφοπλισμού και της Κυβέρνησης που οργάνωσε το Μέτωπο Ανεξαρτησίας,  το ΚΚ Βελγίου και άλλες σύμμαχες πολιτικές δυνάμεις στις Βρυξέλλες στις 25 Νοεμβρίου 1944 (3).

Ενδεικτική της αντίληψης που έχει διαμορφώσει ο Leeper, από την ελληνική εμπειρία του, είναι ότι η μέχρι τότε πολιτική κατευνασμού των κομμουνιστών, όπως τη χαρακτηρίζει, του θυμίζει κατά ένα περίεργο τρόπο την πολιτική κατευνασμού του Hitler (4).

Από την αναφορά του Leeper στο Foreign Office το βράδυ της 1ης Δεκεμβρίου προκύπτει ότι ο Παπανδρέου με την τελευταία αδιάλλακτη απόφαση του εξωθεί ουσιαστικά την κατάσταση σε σύγκρουση. Επιπλέον ενημερώνει το Λονδίνο ότι ο στενά εποπτευόμενος από αυτόν Παπανδρέου διακατέχεται από ένα μείγμα ανακούφισης και ανησυχίας.  Ανακούφισης επειδή τώρα μπορεί να δράσει σύμφωνα με τις πεποιθήσεις του, και ανησυχίας για τον αντίκτυπο που θα έχει στις ελληνο-αγγλικές σχέσεις αν σκοτωθούν Βρετανοί στρατιώτες. Ο Leeper τον διαβεβαιώνει ότι οι Βρετανοί είναι σε θέση να φροντίσουν τον εαυτό τους (5).

Το πρωί της 3ης Δεκεμβρίου 1944 ο Παπανδρέου έχει ήδη αρθεί στο ύψος των περιστάσεων, σύμφωνα με τις δικές του προτεραιότητες, έχοντας ενημερώσει αρμοδίως για την ανησυχία του αν σκοτωθούν Βρετανοί στρατιώτες σε μία σύγκρουση στην οποία ο ίδιος έχει συμβάλει καθοριστικά με την αδιάλλακτη στάση του. Ο πρεσβευτής στα λογοκριμένα απομνημονεύματα του, για ό,τι αυτά αξίζουν, παραλείπει εσκεμμένα την αγωνιώδη ανταλλαγή τηλεγραφημάτων με τους προϊσταμένους του και τον Churchill.  Αντίθετα ο αναγνώστης διαβάζει ότι ξαφνικά ακούγονται μακρινοί πυκνοί πυροβολισμοί από την πλατεία που διαρκούν για λίγα λεπτά και μαρτυρούν ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα (6).

-

Σημειώνουμε ότι την άμεση απεικόνιση των Δεκεμβριανών όπως τη βίωσαν τέσσερεις λογοτέχνες, παρουσιάζει στη μελέτη του ο Παναγιώτης Οικονόμου με τίτλο: Δεκεμβριανά 1944: λογοτεχνικές αποτυπώσεις της μάχης της Αθήνας ως βιωμένου ιστορικού γεγονότος. Εταιρεία Σύγχρονης Ιστορίας, Αθήνα 2023

Παραπομπές:

(1) R19766 F.O> 371/43697 Leeper προς  Foreign Office,  τηλεγράφημα 410, 1.12.1944
(2) R19802 FO 371/43697  Leeper προς F.O. τηλεγράφημα 415,  1.12.1944
(3) Λη Σαράφη, Τα «Δεκεμβριανά» του Βελγίου: η Αντίσταση, η πολιτική κρίση και οι Σύμμαχοι το φθινόπωρο του 1944 στο: Π.Παπαστράτης, Μ. Λυμπεράτος, Λη Σαράφη (επιμ.) Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά. Μια τομή στην Πολιτική Ιστορία της Ελλάδας, Εταιρεία Σύγχρονης Ιστορίας,  Αθήνα 2020, σ.200-2001
(4) Στην πολιτική αυτή είχε διαπρέψει με συνεχείς υποχωρήσεις η Κυβέρνηση του N. Chamberlain χωρίς να αποφύγει τελικά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.
(5) R19802 FO371/43697 Leeper προς  F.O. τηλεγράφημα 415  1.12.1944
(6) R. Leeper, When Greek meets Greek. Chatto and Windus,  London, 1950,  σ. 98-99

 

*Ομότιμος καθηγητής Ιστορίας

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Ένας Βρετανός αντισυνταγματάρχης - αυτόπτης μάρτυς στις 3 Δεκέμβρη του 1944 στο Σύνταγμα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας