Γιατί διαλύθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ;

Στο ερώτημα αυτό οι απαντήσεις που δίδονται στη δημόσια σφαίρα έχουν δύο χαρακτηριστικά: πρώτον όλες, είτε πρόκειται για πολιτικο-δημοσιογραφικές αναλύσεις είτε ακόμη και για υποτιθέμενες επιστημονικές «κατασκευές», πάσχουν από το θετικιστικό σφάλμα της αιτιοκρατίας. Και το δεύτερο χαρακτηριστικό συνδέεται με την πολιτική μικρο-ιστορία της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας.

Ας εξετάσουμε, λοιπόν, αυτά τα δύο χαρακτηριστικά του δημόσιου πολιτικού Λόγου (Diskurs) που έχει ως θέμα του τη διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Η δημόσια πολιτική σφαίρα στην Ελλάδα είναι ελληνοκεντρική. Αυτό σημαίνει ότι δεν βλέπουμε τι ακριβώς συμβαίνει στην παγκόσμια πολιτική κοινωνία, αλλά αντιθέτως ο ελληνοκεντρισμός έχει καταστεί «επικοινωνιακός κανόνας» στον τόπο μας.

Στην περίπτωση της διάλυσης του ΣΥΡΙΖΑ ήταν επόμενο να επικρατήσουν «ερμηνείες» των οποίων οι αναφορές είναι η συμπερίληψη του μικρόκοσμου του πολιτικού συστήματος. Ακούμε, βλέπουμε και διαβάζουμε ποικίλες εκδοχές για τη διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ οι οποίες δεν υπερβαίνουν τον εμπειρικο-διαπιστωτικό γνωστικό ορίζοντα. Η μικροσκοπική αυτή «ερμηνευτική» εκδοχή συνδέεται άρρηκτα με τις αιτιοκρατικές αναλύσεις. Πολιτικοί αναλυτές και δημοσιογράφοι μιλάνε συνεχώς για αίτια και για λάθη. Και όλοι έχουν την ψευδαίσθηση ότι «ερμηνεύουν» το φαινόμενο της διάλυσης του ΣΥΡΙΖΑ!

Θα προτείνω μια άλλου τύπου ερμηνεία. Η κριτικο-ερμηνευτική ανάλυσή μου, εξαρχής, απορρίπτει τη θετικιστική-αιτιοκρατική λογική. Οι δεδομένες παραδοχές, τις οποίες υποθέτω ότι και οι αναγνώστες μου συμμερίζονται, είναι οι εξής δύο: Πρώτον, ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. ήταν ένα πολιτικό κόμμα της Αριστεράς. Και, δεύτερον, η πολιτική δράση του κατά την τελευταία εικοσαετία (2003-2023) εντάχθηκε σ’ ένα πλαίσιο επαναπροσδιορισμού της αριστερής ταυτότητάς του.

Ηταν δύσκολοι καιροί και για την Αριστερά και για τον ιδεολογικο-πολιτικό αυτοπροσδιορισμό της. Φτωχαίνει σε ιδέες κάθε ισχυρισμός που λέει ότι ο νέος πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είναι η αιτία της διάλυσής του. Οπως και ο ισχυρισμός ότι ο Τσίπρας επωμίζεται ευθύνες για την κατάντια που ζούμε. Τρεις είναι οι παράγοντες σε παγκόσμιο επίπεδο που διαμόρφωσαν το νέο πολιτικό σκηνικό στον τόπο μας εδώ και τριάντα χρόνια (μετά το έτος-τομή: 1989): η παγκοσμιοποίηση, η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού (πτώση του Τείχους) και η δεκαετής δημοσιονομική κρίση της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας (2008-2018).

Πρόκειται για πραγματολογικούς παράγοντες, οι οποίοι διαμόρφωσαν την ελληνική πολιτική πραγματικότητα. Οπως αποδείχτηκε από την εξέλιξη των πραγμάτων, η Δεξιά διαμόρφωσε συνθήκες παλινόρθωσης (πολιτικής και οικονομικής). Η Αριστερά με το πολιτικό κόμμα ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. εργάστηκε με ιδεολογικό-πολιτικό πάθος για να επιβιώσει η Ελλάδα στα δύσκολα χρόνια της «Ερημης Χώρας».

Η παλινόρθωση της Δεξιάς και η κατάρρευση της Αριστεράς στον τόπο μας συνδέονται με τη διαλεκτική μέθοδο, η οποία είναι η οντολογική συνθήκη της ανθρώπινης ζωής. Το στοιχείο που υπερισχύει οφείλει την ισχύ του στην εξουθένωση του αντίπαλου στοιχείου. Στην περίπτωσή μας η Δεξιά «μεταμορφώθηκε» σε κοινοβουλευτική ηγεμονία και κυβερνητική δυναστεία επειδή η Αριστερά μέσω του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. σήκωσε το βάρος της αναγέννησης της Ελλάδας σε οικονομικο-αναπτυξιακό επίπεδο, κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια.

Στο ερώτημα: γιατί διαλύθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ η θεωρητικο-πολιτική απάντησή μου συνοψίζεται στην ακόλουθη πρόταση: Η Αριστερά θυσιάστηκε ως «homo sacer» (Giorgio Agamben) για να διασωθεί η Ελλάδα στις συνθήκες της διεθνούς περιδίνησης και αστάθειας. Και ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. ως παιδί της Αριστεράς πνίγηκε στον παγκόσμιο χείμαρρο στον οποίο γεννήθηκε το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο που έγινε η πρώτη αρχή του κόσμου. Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. διαλύθηκε και η Αριστερά παραχώρησε στην Ελλάδα, στον τόπο μας, την πολιτική θέση της στη Δεξιά. Αλλά θα επανέλθει δριμύτερη και θα σφραγίσει με την πολιτική δράση της την Ελλάδα του εικοστού πρώτου αιώνα!

*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης