Μια αδύνατη οριοθέτηση

Η συνάντηση μεθαύριο Τετάρτη στο Σαν Φρανσίσκο των Μπάιντεν και Σι Τζινπίνγκ θέτει το ερώτημα αν οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να οριοθετήσουν την αντιπαλότητά τους πριν αυτή κλιμακωθεί σε δυναμική σύγκρουσης.

Ολο και συχνότερα το ερώτημα διατυπώνεται, αν οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να διανείμουν ζώνες επιρροής με μια νέα Γιάλτα.

Η Γιάλτα, αν ξεχωρίσουμε τον μύθο από την πραγματικότητα, ήταν μια επικύρωση της παρουσίας στην Ευρώπη των στρατιωτικών δυνάμεων της ΕΣΣΔ από τη μια μεριά και των ΗΠΑ – Βρετανίας από την άλλη.

Η σημερινή πρόκληση σε ό,τι αφορά την προοπτική των σχέσεων ΗΠΑ – Κίνας είναι ότι στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον οι οριοθετήσεις ζωνών επιρροής με τους όρους του 1945 είναι αδύνατο να γίνουν.

Η πρόκληση της Κίνας για τις ΗΠΑ δεν περιορίζεται στον Ειρηνικό με επίκεντρα την Κορεατική Χερσόνησο, την Ταιβάν και τα νησιωτικά συμπλέγματα του Νότιου Ειρηνικού.

Η πρόκληση είναι παγκόσμια, είναι πολύπλευρη και έχει στρατηγική βαρύτητα, όπως δείχνει η οικονομική εμπορική και επενδυτική διείσδυση της Κίνας στη Νότια Αμερική, την Αφρική αλλά και στη Μέση Ανατολή, τη Μεσόγειο και την Ευρώπη.

Το 1945 στη Γιάλτα ΗΠΑ και ΕΣΣΔ μοίρασαν την Ευρώπη σε δύο ζώνες επιρροής.

Σήμερα η Κίνα εμφανίζεται ως εγγυητής της παγκοσμιοποίησης, με τις ΗΠΑ –με εργαλείο τις κυρώσεις– να αμφισβητούν τις ανοιχτές αγορές και το ελεύθερο εμπόριο.

Το 1945 η καθημαγμένη από τον πόλεμο ΕΣΣΔ προσέβλεπε στη βοήθεια των ΗΠΑ για την ανοικοδόμησή της για να διαπιστώσει ότι όταν εξαγγέλθηκε το σχέδιο Μάρσαλ τυχόν αποδοχή του θα σήμαινε την απώλεια επιρροής της στην Ανατολική Ευρώπη.

Αν αποδεχτούμε ότι Κίνα και ΗΠΑ δεν έχουν κανένα λόγο να διολισθήσουν αυτή τη στιγμή προς τη σύγκρουση, τότε υπάρχουν τρεις δυνατές προσεγγίσεις για το μέλλον των διμερών τους σχέσεων:

● Συνολική διατύπωση ενός πλαισίου και κανόνων που θα διέπουν τη διμερή σχέση στο εμπόριο, στις επενδύσεις και στην ασφάλεια.

● Κατά προτεραιότητα θέσπιση κανόνων για την αποφυγή αθέμιτου ανταγωνισμού.

● Κατά προτεραιότητα προληπτική σταθεροποίηση της περιφερειακής ασφάλειας με αποφυγή προκλήσεων σε σχέση με την Ταϊβάν.

Τούτων λεχθέντων, η προσπάθεια σταθεροποίησης των σχέσεων ΗΠΑ – Κίνας φέρει και αυτή, όπως και το σύνολο της εξωτερικής πολιτικής της Ουάσινγκτον, τη βαριά υποθήκη της εκλογικής μονομαχίας Τραμπ – Μπάιντεν τον Νοέμβριο του 2024.