«…καὶ ἐκκοπήσονται ἐν κατακλυσμῷ…»*

Ο πρόσφατος κατακλυσμός εικόνων και ειδήσεων από τις βιβλικές καταστροφές της Θεσσαλίας μου έφερε στον νου μια παλιότερη απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου, που απέρριπτε αίτηση για προσφυγικό καθεστώς ενός άνδρα από το Πακιστάν. Αν και περιελάμβανε την κρίσιμη μαρτυρία του ότι «έχασε τρεις φορές το σπίτι του από πλημμύρες στο χωριό του», ο ίδιος δεν κλήθηκε ποτέ να δώσει λεπτομέρειες για την τραγική συγκυρία που τον ανάγκασε να εγκαταλείψει τη χώρα του. Ο χειριστής της υπόθεσης και υπογράφων την απόφαση δεν μπήκε στη διαδικασία να «το ψάξει», για να βρει τις παραμέτρους εκείνες που πιθανόν να οδηγούσαν στο συμπέρασμα ότι είναι πρόσφυγας της Σύμβασης της Γενεύης του 1951. Πώς μπόρεσε να μείνει σε μια ξερή αναφορά σ’ έναν κατακλυσμό πληροφοριών για φονικές πλημμύρες και περιβαλλοντικούς πρόσφυγες;

Κοιτάζω τις πρόσφατες φωτογραφίες κατοίκων των πληγεισών στην Ελλάδα περιοχών στα βυθισμένα σε νερά και λάσπες σπίτια τους. Τα άδεια βλέμματα πολλών απ’ το κακό που τους βρήκε. Σκέφτομαι ότι κι ο άνδρας από το Πακιστάν με την ίδια έκφραση θα περιέγραφε στον χειριστή της υπόθεσης την καταστροφή που τρεις φορές τον χτύπησε. Σοβαρός. Με παγωμένο το συναίσθημά του για να αντέξει τον πόνο.

Διαβάζω για την κινητοποίηση των κρατικών αρχών και τις υποσχέσεις ευρωπαϊκών οργάνων για αποζημιώσεις και αποκαταστάσεις. Μοιραία τις παραλληλίζω με την τύχη του άνδρα που δεν ασχολήθηκε ποτέ κανείς μ’ αυτόν και το κακό που του έλαχε. Κι ας ήταν σε δυσμενέστερη θέση.

Βλέπω τις μαζικές κινητοποιήσεις ομάδων πολιτών με συλλογή φαρμάκων και τροφίμων, τη θετική ανταπόκριση των μαζικών μέσων επικοινωνίας για τους πληγέντες. Την αντίθεση με την αδιαφορία ή την κατακραυγή των περισσότερων για τους «άλλους», πληγέντες μεν, αλλά πρόσφυγες.

Τι κάνει το ξένο και ανοίκειο οικείο; Πώς, χωμένοι και οι δυο μέχρι τα γόνατα στο νερό, ένας Πακιστανός άνδρας από το πρόσφατα, στα τέλη Αυγούστου, πλημμυρισμένο Παντζάμπ κι ένας Θεσσαλός άνδρας λίγες μέρες αργότερα θα μας κινητοποιούσαν εξίσου δυναμικά και θετικά;

Αυτό για να γίνει θα πρέπει κατ’ αρχάς να μας δοθεί η δυνατότητα να τους συναντήσουμε. Για τους πρόσφυγες αυτό είναι δύσκολο, καθώς συστηματικά και προγραμματισμένα τους απομονώνουν τιμωρητικά σε φυλακές και κέντρα κατ’ όνομα φιλοξενίας, μακριά από πόλεις και χωριά, αναγκάζοντάς τους να ζουν σε ιδρυματικού χαρακτήρα άθλιες συνθήκες. Αλλά κι αυτοί που διαμένουν στα μεγάλα αστικά κέντρα αποκλείονται εκ των πραγμάτων σε γειτονιές όπου δεν συχνάζουν οι ντόπιοι. Από την άλλη, δεν εμφανίζονται σχεδόν ποτέ, και αν ναι, τότε με αρνητικό τρόπο, από τα περισσότερα μαζικά μέσα επικοινωνίας.

Από την άλλη, ως «επαγγελματίες ανθρωπιστές» δεν θα τους «συναντήσουμε» ποτέ αν δούμε και ακούσουμε διεκπεραιωτικά την ιστορία τους, όπως ο εν λόγω χειριστής, και αν δεν συνδέσουμε την εικόνα καταστροφής του «δικού» μας ανθρώπου με την εικόνα που μας περιγράφει ο ξένος απέναντί μας.

Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο φαίνεται ότι η προφητεία του βιβλικού προφήτη, ομώνυμου της πρόσφατης φονικής κακοκαιρίας Daniel, εκπληρώνεται συχνά στους περιβαλλοντικούς και όχι μόνον πρόσφυγες. Δεν είναι μόνον ότι εκκόπτονται-καταστρέφονται από τους φυσικούς κατακλυσμούς στις πατρίδες τους. Είναι που «κόβονται» από τις εξετάσεις για να λάβουν προστασία. Αποκλείονται συχνά από τα δικαιώματά τους σε έναν κατακλυσμό γνώσεων, εικόνων και πληροφοριών που μένουν ασύνδετες και ανεφάρμοστες στον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας. Σ’ αυτόν που προσφεύγει για προστασία. Στον Πρόσφυγα.

*Δανιήλ 9.26

**δικηγόρος