H αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ είναι για πολλούς λόγους μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην Ελλάδα εδώ και πολύ καιρό. Και δεν έχει νόημα να τη συγκρίνεις με άλλες ανάλογης σημασίας για να βρεις σε ποια θέση ιεράρχησης την τοποθετείς… Από μόνη της έχει τόση αυταξία που δεν χρειάζεται συγκρίσεις και άλλες αναφορές.
Είτε συμφωνεί κάποιος με τα πεπραγμένα του Αριστερού ηγέτη, είτε όχι, οφείλει να παραδεχτεί πως η σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ελλάδας, αλλά σε κάποιο βαθμό ακόμα και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης…, είναι συνυφασμένη με το όνομα του Αλέξη Τσίπρα. Αυτό κανένας δεν δικαιούται να το αγνοήσει και όλες οι επιμέρους κρίσεις γίνονται αναγκαστικά πάνω στο συγκεκριμένο καμβά.
Ο Αλέξης Τσίπρας χρησιμοποιώντας με αποδοτικό, σοβαρό, οξυδερκή και κλιμακωτό τρόπο τα ατομικά του προσόντα μπόρεσε αυτό που το 2010 φαινόταν ακατόρθωτο για τα ελληνικά δρώμενα: να αναρριχηθεί στην πρωθυπουργία στην πιο ταραγμένη περίοδο της χώρας μετά το 1974… Μάλλον είχε ικανότητες που δεν συναντάς εύκολα, αλλιώς ο καθένας από εμάς θα μπορούσε να φαντασιώνεται πως μπορεί να πάρει ένα κόμμα από το 3% και να το πάει στο 36%… Όμως, επί του πρακτέου, αυτά μπορούν να τα κάνουν μονάχα οι πολύ ικανοί, που διακατέχονται κιόλας και από ευδιάκριτα στοιχεία χαρισματικότητας… Γκελ (και μάλιστα διαρκείας…) σε ένα λαό που υποφέρει δεν κάνεις εύκολα… Το θέμα είναι πως εδώ και λίγα χρόνια ο Τσίπρας έκανε λιγότερο γκελ από αυτό που είχε συνηθίσει ή του αρκούσε, και για τις εσωτερικές του διεργασίες και για τους πιο φρέσκους πολιτικούς τους σχεδιασμούς…
Για τη συμβολή του, το βαθμό και το είδος των πολιτικών του πεπραγμένων σε μη ατομικό επίπεδο τώρα μόλις ξεκίνησε η διαδικασία διερεύνησης. Δεκτές όλες οι τοποθετήσεις, χρήσιμες όλες οι κριτικές. Ίσως και ο ίδιος από ένα σημείο και μετά να προτιμούσε να διαβάζει, να ακούει και να εστιάζει στις αρνητικές (που είχαν όμως απτό νόημα και δεν ήταν απλές εμπάθειες) για να βρει τρόπους αντιμετώπισης των βασικών ανοιχτών ζητημάτων… Δεν νομίζω πως θεωρούσε πως ήταν αλάνθαστος, ίσως όμως από ένα σημείο και μετά εμπιστευόταν περισσότερο τη συνείδηση και το αισθητήριο του και δεν μπόρεσε να αφουγκραστεί έγκαιρα το νέο κοινωνικό παλμό. Ειδικά όπως αυτός διαμορφώθηκε από το 2020 κι ύστερα… Για να πούμε την αλήθεια, ποιος άλλωστε μπόρεσε; Ακόμα και το ακριβοπληρωμένο αρμόδιο επιτελείο της Νέας Δημοκρατίας δεν θα μπορούσε να κάνει τόσο αισιόδοξες για το κόμμα τους προβλέψεις…
Η αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ το μεσημέρι της Πέμπτης ήταν ο ορισμός της αξιοπρέπειας. Πολιτική πράξη με θετικό κατά γενική ομολογία πρόσημο, που φανερώνει πολιτική ωριμότητα, εσωτερική τιμή και ευσυνειδησία. Και που τον έκανε ξανά συμπαθή, μετά από πολύ καιρό…, σε ανθρώπους που είχαν πάρει αποστάσεις από τον εφαρμοσμένο «τσιπρισμό»… Επέλεξε να φύγει με τρόπο που γαργαλούσε τον αυτοσεβασμό του και κινούσε το νοητικό ενδιαφέρον πρωτίστως στον ίδιο. Με τη συνολική εικόνα, το εν γένει ύφος και τα λόγια του στα λίγα λεπτά της δήλωσης αποχώρησης στο Ζάππειο (απ)έδειξε κάποια πράγματα. Πως κατανοούσε τις ανάγκες του ρόλου ενός σημαντικού παίκτη του αστικού πολιτικού παιχνιδιού, ενός ανθρώπου που δεν ήθελε να απωλέσει τα όποια στοιχεία απλότητας του επέτρεπε η εμπλοκή του με τη σύγχρονη εξουσιαστική τεχνοτροπία και τα δέλεαρ της. Μέσα στο σύστημα, συστημικός, αλλά με το δικό του τρόπο, που άρεσε σε πολλούς απλούς ανθρώπους. Ο Τσίπρας καταλάβαινε πολλά και έμπαινε στο πετσί του ρόλου και με προσωπική ευχαρίστηση και με έντονα κίνητρα.
Λένε πολλοί πως π.χ. δεν είχε την πανεπιστημιακή κατάρτιση και εμβέλεια που είχε ο Ανδρέας Παπανδρέου πριν εκείνος αφοσιωθεί στα εγχώρια πολιτικά δρώμενα. Μα, αν το προσπαθούσε στη ζωή του ο Αλέξης Τσίπρας με το λεγόμενο επιστημονικό πεδίο αμφιβάλει κάποιος πως ενδεχομένως θα είχε πετύχει; Επί του πρακτέου, ο Αλέξης Τσίπρας διάλεξε να κάνει αυτό που του άρεσε, την πολιτική, και την έκανε πολύ καλά και αφήνοντας το στίγμα του στην ιστορία.
Έκανε όλα αυτά τα χρόνια πολλές στρατηγικές επιλογές. Από το 2019 και μετά σταμάτησαν να του βγαίνουν οι εμπνεύσεις και οι βασικές επιλογές. Δεν είναι υποχρεωτικό να πεις πως έφταιγε μονάχα αυτός. Ή τέλος πάντων, δεν μπορείς να τον κατηγορήσεις πως δεν προ-υπολόγιζε, πως δεν μέτραγε τις καταστάσεις και πως δεν τόλμαγε να πάρει πρωτοβουλίες. Όμως, ατυχώς για αυτόν άρχισαν να συσσωρεύονται ήττες. Τόσες που άνοιγαν χωρίς να το παίρνει χαμπάρι σχεδόν κανείς το δρόμο για την αυτόβουλη αποχώρηση της Πέμπτης. Αυτή η εξέλιξη δεν προήλθε από κάποια κομματική πίεση, αλλά κυρίως έλαβε χώρα ως μονόδρομος εσωτερικού αξιακού κώδικα. Ήταν μία ομολογία πως «οτιδήποτε και αν κάνω, το κοινωνικό κλίμα έχει παγιωθεί προς την άλλη κατεύθυνση»… Και μάλλον έχει και σημασία και από ποιους και με ποιο τρόπο χάνεις… Κυρίως το από ποιους…
Ο Αλέξης Τσίπρας διάλεξε συνειδητά τον πολιτικό δρόμο που ακολούθησε. Δεν ήθελε να βγάλει ποτέ την Ελλάδα από την Ε.Ε. Το 2015 δεν υποκρινόταν τον πολέμιο της τρόικας, αλλά είχε ξεκαθαρισμένο μέσα του (και είχε υποσχεθεί μάλλον και σε ντόπια και ξένα κέντρα αποφάσεων) πως δεν θα τόλμαγε την τελική ρήξη. Ήθελε να εκμεταλλευτεί, όμως, όσο περισσότερο γινόταν ένα γενικευμένο κλίμα ανυπακοής και αντιδραστικότητας για να γράψει η ιστορία πως αυτός διαφοροποίησε την τακτική του από τους (εγχώριους) προκατόχους του που έλεγαν ναι «πριν καν τεθεί το δίλημμα από τις διάφορες διεθνείς επιτροπείες»… Αλλά και να κατακτήσει όσα περισσότερα μπορούσε για τους πιο αδύναμους συμπολίτες μας, για όσους επ΄ουδενί δεν αποτελούσαν προτεραιότητες των εγχώριων και ξένων ελίτ…
Από τη στιγμή που δεν επέλεξε τη ρήξη, ο συμβιβασμός ήταν ένας οδυνηρός μονόδρομος και η λογική του μικρότερου κακού η βασική του σημαία. Ούτε προδότης υπήρξε, ούτε ψεύτης. Ήταν κυρίως μία ακόμα θυσία στο βωμό του σύγχρονου ευρωπαϊσμού… Δεν είναι λίγοι εκείνοι που ακόμα και αν δεν τον ψήφισαν ποτέ που πιστεύουν ακόμα και σήμερα πως κατά τη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε τίμιος για όσους μπορούσαν ή ήθελαν να καταλάβουν τους πραγματικούς του στόχους. Ένας μέγας τακτικιστής (σαν έναν αυτοσκοπό που του εξίταρε το μυαλό), ικανός να διατηρήσει την απλότητά του και την όποια (απαραίτητη στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε) εγγύτητα στους απλούς ανθρώπους, αλλά και θύμα πολλαπλών, ετερόκλητων επιθέσεων. Πού ήθελε να βοηθήσει, έβρισκε διαθέσιμους τρόπους, αλλά από ένα σημείο και μετά εκείνοι δεν αρκούσαν. Ούτε ήταν τώρα τελευταία και οι πιο εύστοχοι…
Με την απουσία του Αλέξη Τσίπρα από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να αλλάξουν συνήθειες όλοι. Και όχι μόνο το κόμμα που υπηρέτησε και στο οποίο ανήκει ακόμα… Πρώτοι από όλους τους υπόλοιπους, κυρίως όσοι είχαν κάνει επάγγελμα και ιδεολογία τους το να τα φορτώνουν όλα στον Τσίπρα. Oι αντι-τσιπρικοί, ειδικά εκείνοι που προέρχονται από το ακραίο κέντρο, αργά ή γρήγορα θα πρέπει να βρουν κάποιον άλλο που να συγκεντρώνει τα βέλη τους, για να βγάζουν λάδι τον εκάστοτε δικό τους εκλεκτό. Θα δυσκολευτούν; Δεν νομίζω… Σε κάθε κρίσιμη εποχιακή συγκυρία αναγνωρίζουν πολύ καλά ποιοι μπορούν να βλάψουν τα δικά τους συμφέροντα, αλλά και τους τρόπους για να τους φθείρουν και έντεχνα και με μία μακροχρόνια πολεμική (που ενίοτε αλλάζει μορφές και εντάσεις…).
Ο Αλέξης Τσίπρας ήταν ένας από εμάς που όμως μας ανάγκαζε με τα όποια λάθη του και τις όποιες επιλογές που αύξαναν πρωτίστως τη δική του φθορά να σκεφτούμε βαθύτερα. Μας έκανε, δηλαδή, να καταλαβαίνουμε την ανάγκη να βελτιωθούμε για να τα κάνουμε κάποια στιγμή στο μέλλον καλύτερα από αυτόν… Στο συγκεκριμένο κείμενο συνειδητά δεν θα σταθώ στους εξ αριστερών επικριτές του Τσίπρα. Γιατί οι αιτιάσεις τους παραμένουν κοινωνικά-λαϊκά επίδικα και τώρα που ο ίδιος ο Τσίπρας παραμερίζει…
Θα εστιάσω ξανά στους εκφραστές του ακραίου κέντρου. Γιατί αν κάτι δεν συγχωρούν ορισμένοι στον Αλέξη Τσίπρα, και δεν το θα το κάνουν ποτέ…, είναι πως ειδικά μέχρι τον Ιούλιο του 2015, αλλά και ύστερα, αγαπήθηκε από μεγάλο αριθμό απλών ανθρώπων. Μία αγάπη που δεν χρειάζεται να την περιγράψουμε, γιατί οι λέξεις δεν θα την αλλοιώσουν, αλλά θα την αδικήσουν. Αυτά ούτε τα ανέχονται, ούτε τα συγχωρούν ορισμένοι που έχουν συγκεκριμένη αντίληψη για τον τρόπο σκέψης και τα συναισθήματα του κοινωνικού-λαϊκού σώματος. Ο λαός πρέπει να εκδηλώνεται μονάχα όταν είναι να στηρίξει τους όποιους εκλεκτούς των ελίτ, αλλιώς λαθεύει… Το δημοψήφισμα του 2015 ακόμα ενοχλεί, όχι τυχαία… Μου αρέσει να τους διαβάζω όλους αυτούς, μου οξύνουν την σκέψη (γιατί παραδέχομαι πως αποτελούν ικανότατα μυαλά), αλλά θα τους ζητήσω τούτες τις μέρες να μας επιτρέψουν όλοι εμείς να έχουμε τα δικά μας πρότυπα, να ασκούμε τη δική μας κριτική (με βάση τα δικά μας κριτήρια) και να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας για πρόσωπα όπως ο Αλέξης Τσίπρας, με διαφορετικό τρόπο από αυτούς. Ίσως να είναι προς το δικό τους συμφέρον να αποκτήσουμε γρήγορα μία εσωτερική ευστάθεια…
