Κοβέσι VS Άρειος Πάγος: Η διαμάχη θα λυθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Σε νέα φάση περνάει πια η σύγκρουση ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τον Αρειο Πάγο για τη θητεία των Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου (σ.σ. της Διοικητικής Ολομέλειας) να απορρίψει ως απαράδεκτη την προσφυγή της επικεφαλής της EPPO, Λάουρα Κοβέσι. Η απόφαση, που ελήφθη με ευρεία πλειοψηφία 72 ψήφων έναντι 10, άνοιξε τον δρόμο για τη μεταφορά της διαμάχης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εκεί όπου αναμένεται να κριθεί το κρίσιμο ζήτημα των ορίων ανάμεσα στο εθνικό και το ενωσιακό δίκαιο.

Στο επίκεντρο της διαφοράς βρίσκεται η ανανέωση της θητείας των τριών Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων, της Πόπης Παπανδρέου, της Χαρίκλειας Θάνου και του Διονύση Μουζάκη, καθώς το Κολέγιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στο Λουξεμβούργο είχε αποφασίσει την πενταετή ανανέωση της θητείας τους, ακολουθώντας την ίδια διαδικασία που εφαρμόστηκε για περισσότερους από 100 αντίστοιχους εισαγγελικούς λειτουργούς στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ωστόσο το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του Αρείου Πάγου επέλεξε διαφορετικό δρόμο, ανανεώνοντας τη θητεία τους μόνο για δύο χρόνια.

Η επιλογή αυτή ανέδειξε μια βαθύτερη θεσμική διαφωνία σχετικά με το ποιος διαθέτει τελικά την αρμοδιότητα να αποφασίζει για το υπηρεσιακό καθεστώς των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων αφού, από τη μία πλευρά, η ελληνική Δικαιοσύνη και η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης υποστηρίζουν ότι ζητήματα υπηρεσιακής κατάστασης δικαστικών λειτουργών υπάγονται αποκλειστικά στις αρμοδιότητες των εθνικών δικαστικών οργάνων και από την άλλη η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επιμένει ότι η ενιαία λειτουργία του θεσμού προϋποθέτει κοινές αποφάσεις και ενιαία εφαρμογή των κανόνων σε όλα τα κράτη-μέλη.

Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου δεν μπήκε στην ουσία αυτής της αντιπαράθεσης, αφού, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η προσφυγή απορρίφθηκε επειδή η Λάουρα Κοβέσι δεν θεωρήθηκε ότι διαθέτει το δικαίωμα να προσφύγει ενώπιον του ανώτατου δικαστηρίου για λογαριασμό των τριών εισαγγελέων. Συγκεκριμένα, ο Αρειος Πάγος πάτησε και πάνω στην ελληνική νομοθεσία η οποία προβλέπει ότι σε ζητήματα υπηρεσιακής κατάστασης μόνο οι ίδιοι οι δικαστικοί λειτουργοί που θίγονται μπορούν να ασκήσουν τα σχετικά ένδικα μέσα και όχι η Λ. Κοβέσι ως τρίτος. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, ακόμη και αν είχαν προσφύγει οι ίδιοι, η κατάληξη δεν θα άλλαζε αφού η διαδικασία για να ολοκληρωθεί προϋποθέτει η απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου να έχει ληφθεί κατά πλειοψηφία, με τουλάχιστον δύο μειοψηφούντες, ενώ εδώ η απόφαση για τη διετή ανανέωση ήταν ομόφωνη.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, ο συνταγματολόγος Σπύρος Βλαχόπουλος, εκπροσωπώντας την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, έθεσε στο επίκεντρο το ζήτημα της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου και υποστήριξε ότι η ανανέωση της θητείας των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων αποτελεί αρμοδιότητα του Κολεγίου της EPPO, προειδοποιώντας μάλιστα ότι διαφορετικές εθνικές πρακτικές θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη συνοχή και την ανεξαρτησία ενός θεσμού που δημιουργήθηκε ακριβώς για να λειτουργεί με ενιαίους κανόνες σε ολόκληρη την Ε.Ε.

Αξίζει να αναφερθεί ότι δέκα ανώτατοι δικαστές μειοψήφησαν, εκφράζοντας άλλη άποψη για το παραδεκτό της προσφυγής αλλά και για την ανάγκη να ζητηθεί η γνώμη του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης μέσω προδικαστικού ερωτήματος. Η θέση αυτή δείχνει ξεκάθαρα ότι ακόμη και στο εσωτερικό του Αρείου Πάγου καταγράφηκε προβληματισμός.

Οπως όλα δείχνουν, η αντιπαράθεση αναμένεται να μεταφερθεί στο ευρωπαϊκό δικαστικό επίπεδο, όπου θα κριθεί όχι μόνο η διάρκεια της θητείας των τριών εισαγγελικών λειτουργών, αλλά κυρίως το εύρος των αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και η σχέση της με τα εθνικά δικαστικά συστήματα.

Τρεις νέοι εντεταλμένοι

Την ίδια ώρα, χθες, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του Αρείου Πάγου αποφάσισε ομόφωνα την τοποθέτηση τριών ακόμη εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων, αυξάνοντας τον συνολικό αριθμό τους από δέκα σε δεκατρείς.

Στις νέες θέσεις τοποθετούνται ο εισαγγελέας Εφετών Δημήτρης Ζημιανίτης, με αναπληρώτρια την εισαγγελέα Ολυμπία Κλειτσάκη, και οι εισαγγελείς Πρωτοδικών Δημήτρης Νομικός και Δημήτρης Αποστολάς, ενώ χρέη αναπληρωματικών θα ασκούν ο Δομένικος-Θεολόγος Δελήβεης και η Μαρία Ρηγοπούλου.

Υπενθυμίζεται ότι η διαδικασία κινήθηκε μετά από σχετικό αίτημα της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, Λάουρα Κοβέσι, για την περαιτέρω στελέχωση της ελληνικής αντιπροσωπείας της EPPO.