Η σταδιακή κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας: δεν είναι λόγος για γιορτή!

Οι τελευταίοι γερμανικοί πυρηνικοί σταθμοί τίθενται εκτός δικτύου. Αλλά η διάθεση των Γερμανών είναι θολή. Γιατί πρέπει να γιορτάσουν;

Τα τρία τελευταία πυρηνικά εργοστάσια στη Γερμανία θα κλείσουν, και στην πραγματικότητα χιλιάδες, μάλλον δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι θα έπρεπε να χορεύουν στους δρόμους αυτό το Σαββατοκύριακο.

Τι θρίαμβος ενός κινήματος!

Το αντιπυρηνικό Κίνημα στη Γερμανία προέκυψε από λίγες, μάλλον περιφερειακές και τοπικές ομάδες που αντιτάχθηκαν στην κατασκευή πυρηνικών εργοστασίων τη δεκαετία του 1970, στη συνέχεια έγινε όλο και πιο ενεργό σε εθνικό επίπεδο και συγχωνεύτηκε με το περιβαλλοντικό κίνημα. Θεωρητικά, το κίνημα ενάντια στην πυρηνική ενέργεια οικοδομήθηκε στη βάση της κριτικής στο καπιταλιστικό πυρηνικό κράτος. Μεταφέρθηκε και στα κοινοβούλια των κρατιδίων και στο ομοσπονδιακό, από ένα ειδικά για αυτό ιδρυμένο κόμμα-Die Grünen- το οποίο τελικά συγκυβέρνησε σε ομοσπονδιακό επίπεδο και, μαζί με το SPD, δρομολόγησε αποφασιστικά την πρώτη σταδιακή κατάργηση το 2000. Στη συνέχεια ανατράπηκε η κατάργηση από το CDU/CSU και το FDP (καγκελάριος Μέρκελ) το 2010, πριν αποφασιστεί για δεύτερη φορά το 2011- μετά τη Φουκοσίμα . Τελικά καθυστέρησε – έπρεπε να τελειώνει στο τέλος του 2022 – μερικούς μήνες και πάλι υπό τον επηρεασμό του πολέμου στην Ουκρανία. Πολύ μικρή καθυστέρηση!

Αν τα σημάδια δεν είναι απατηλά, αυτό θα είναι πραγματικά το τέλος της πυρηνικής ενέργειας στη Γερμανία, τουλάχιστον για πολύ καιρό.

“Να κλείσουν, έξοδος! Πυρηνική ενέργεια; όχι ευχαριστώ” ήταν το σύνθημα τότε, το1986, με λέξεις που σήμερα θεωρείται αμφιλεγόμενη ορολογία, ακόμη και με τη χρήση εισαγωγικών: το κάλεσμα αφορούσε διαμαρτυρίες μπροστά σε διάφορες εγκαταστάσεις γερμανικών πυρηνικών εργοστασίων μετά την καταστροφή του Τσερνομπίλ.

Αγώνας διαμόρφωσης ταυτότητας για το αντιπυρηνικό κίνημα

Το αντιπυρηνικό κίνημα είναι παιδί των κοινωνικών κινημάτων της δεκαετίας του 1970, έχοντας κάνει τη παραδοχή ότι η πυρηνική ενέργεια δεν είναι κάτι καλό, αλλά ένας κόμβος όπου συμπλέκονται και συμπλέουν πολλά και μεγάλα συστημικά κακά – περιφρόνηση του πλανήτη, αγνόηση των μελλοντικών γενεών, βραχυπρόθεσμη κερδοσκοπία, υποκριτική συμμαχία πολιτικής και εταιρειών, για να απαριθμήσουμε μόνο μερικά – ήταν πάντα το ενοποιητικό πνεύμα όλου του οικοδομήματος αυτών των κινημάτων.

Αμέτρητοι διαδηλωτές στάθηκαν σε φράχτες μπροστά στις πυρηνικές εγκαταστάσεις τη δεκαετία του 1980, κάθισαν μπροστά από τα μεταφορικά τρένα του Κάστορα προς το Gorleben, τη δεκαετία του 1990 και διαδήλωσαν ενάντια στην παράταση της λειτουργίας των πυρηνικών εργοστασίων τη δεκαετία του 2000. Όποιος έχει ποτέ ξυλοκοπηθεί μέσα στο δάσος από μια διμοιρία της αστυνομίας κατά τη διάρκεια πυρηνικών μεταφορών στην περιοχή Wendland, κατανοεί αυτό ως ένα γεγονός που διαμορφώνει την άποψή του για το κράτος και την ενεργειακή πολιτική, αλλά και για τον εαυτό του – πού ανήκω, ποια είναι η δική μου πλευρά του οδοφράγματος – για μερικές δεκαετίες.

Και όμως, και όμως. Ίσως ήταν ο Αλ Γκορ που πότισε το μικρό φυτό της αμφιβολίας στο μυαλό κάποιων αυτού του κινήματος. Την ίδια στιγμή που το κοκκινοπράσινο πυρηνικό σταδιακό κλείσιμο – αρκετά μη ικανοποιητικό για πολλά αντιπυρηνικά κινήματα- καρποφορούσε, ο υποψήφιος πρόεδρος των ΗΠΑ – απέτυχε οριακά το 2000- ξεκίνησε να προωθεί μια πολιτική για το κλίμα με επίκεντρο τη μείωση του CO2, αλλά και με τη βοήθεια της πυρηνικής ενέργειας, που θεωρούσε απαραίτητη για την μετάβαση σε μια «απανθακοποιημένη» καπιταλιστική οικονομία .

Βέβαια, κανένας από τους σοβαρούς κύκλους της γερμανικής περιβαλλοντικής και ενεργειακής πολιτικής δεν αμφισβητούσε την αναγκαιότητα του περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα ακόμη και τότε, και βεβαίως κανένας από το αντιπυρηνικό κίνημα. Αλλά τα υπονοούμενα του Γάλλων πράσινων, για παράδειγμα, είχαν ήδη ακουστεί.

Αλλά το Cattenom από την άλλη πλευρά του Ρήνου ήταν αρκετά γνωστό ως αντιδραστήρας για παλιοσίδερα, και η μεγάλη γαλλική εθνική εμμονή με την πυρηνική ενέργεια δεν θεωρήθηκε κατά κάποιο τρόπο πρότυπο από κανέναν στη Γερμανία. Όμως το γεγονός ότι η προστασία του κλίματος θα μπορούσε όλο και περισσότερο να εμποδίσει την επιθυμία για σταδιακή κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας μπορεί να είχε περάσει από το μυαλό κάποιων Γερμανών Πράσινων που παρακολουθούσαν την εντυπωσιακή εκστρατεία του Αλ Γκορ εκείνη την εποχή.

Μέσα από δεκαετίες μετατόπισης της πολιτικής για το κλίμα στον ανεπτυγμένο κόσμο, η κλιματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης είναι τώρα εδώ και οι προοπτικές είναι ζοφερές. Αυτό δεν είναι λάθος του αντιπυρηνικού κινήματος: πάντα αγωνιζόταν για τις Ήπιες Πηγές Ενέργειας (ΗΜΕ, τις είχε ονομάσει από την αρχή το κίνημα και όχι ΑΠΕ που αργότερα έγιναν ΒΑΠΕ από τις «πράσινες» εταιρείες ενέργειας )και σίγουρα όχι για την εκτεταμένη εξάρτηση της Γερμανίας και Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Και τουλάχιστον στην αρχή, όταν ακόμα δεν είχε φύγει από τους Γερμανούς Πράσινους η «θεμελειακή» αντιπολίτευση («Fundis») και προτού επικρατήσουν οι ρεαλιστές(« Realos»), το κίνημα ήταν και στην ουσία του αντικαπιταλιστικό.

Η παράταση της διάρκειας ζωής έφερε επίσης εκνευρισμό

Το κίνημα όμως τώρα βιώνει και υφίσταται μια αποδόμηση από τον τρόπο με τον οποίο τα κόμματα –εκείνα κυρίως που μέχρι πρότινος δεν ήθελαν να ξέρουν τίποτα για τη κλιματική αλλαγή– επικαλούνται την πυρηνική ενέργεια για να συνεχίσουν να ακολουθούν το καταστροφικό μοντέλο ζωής και οικονομίας στη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και οι πιο αξιόπιστοι ακτιβιστές, όπως η Greta Thunberg, λένε: Εάν είναι προς το συμφέρον της προστασίας του κλίματος και οι αντιδραστήρες στέκονται εκεί ούτως ή άλλως, τότε ας τους αφήσουμε να λειτουργήσουν λίγο περισσότερο.

Αυτός ο συμβιβασμός στα πλαίσια της τρικομματικής κυβέρνησης στη Γερμανία (Σοσιαλδημοκράτες-Πράσινοι-Φιλελεύθεροι), η παράταση της τελευταίας εναπομείνασας διάρκειας ζωής των τελευταίων αντιδραστήρων μέχρι αυτό το Σαββατοκύριακο του Απριλίου, αντιπροσωπεύει επίσης το μέγεθος της ενόχλησης που τώρα χρωματίζει και παραμορφώνει τη χαρά των μελών του αντιπυρηνικού κινήματος για τη σταδιακή κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας. Ο θυμός για το πώς το θέμα της πυρηνικής ενέργειας χρησιμοποιείται πλέον για κομματικά παιχνίδια τακτικής, η αδυναμία απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία και το πώς έχει μετατοπίσει τις πολιτικές προτεραιότητες – απλά δεν αφήνουν να δημιουργηθεί πραγματική γιορτινή ατμόσφαιρα τελικά

Ο αγώνας για την εξασφάλιση ενός βιώσιμου ενεργειακού μείγματος δεν έχει τελειώσει ακόμα. Είναι πιθανόν η κατάργηση των πυρηνικών να είναι απλώς μια ακόμη αρχή.

Εξάλλου υπάρχει και το μεγάλο χρονικό διάστημα που απαιτείται έως ότου οι εταιρείες που λειτουργούσαν τα πυρηνικά εργοστάσια τα αποσυναρμολογήσουν. Τα διάφορα κομμάτια και απόβλητα των εργοστασίων θα συνεχίζουν να ακτινοβολούν και κατά το διάστημα αποδόμησης, αλλά και κυρίως κατά την τελική τους εναπόθεση για αιώνες. Για αυτό το αντιπυρηνικό, το περιβαλλοντικό, το αντιπολεμικό και το κίνημα της αποανάπτυξης, όλα μαζί, δεν θα πρέπει με κανένα τρόπο να «επαναπαυθούν στις δάφνες τους»!