Η κλεψύδρα για τις εκλογές αδειάζει. Οι υποψήφιοι ηγέτες που θα αναλάβουν το πηδάλιο την επόμενη τετραετία, έχουν αποδυθεί σε πλειοδοσία των «θα» που -απ’ ό,τι έχει αποδείξει η Ιστορία- τα περισσότερα θα παραμείνουν «θα» για πολλά χρόνια. Ενα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό του ακροατηρίου παρακολουθεί την κούρσα προς τις εκλογές επιφυλακτικό, ψυχρό, αποστασιοποιημένο, καχύποπτο. Φυσιολογικό. Η επαναλαμβανόμενη στρατηγική χειραγώγησης της σκέψης και των συναισθημάτων, με τη χορήγηση πολλαπλών δόσεων από «αύριο» και «προσεκτικά επιλεγμένων περιστατικών τού σήμερα», το έχει κουράσει και θα παραμείνει αδιάφορο μέχρι να αρχίσουν να εκδηλώνονται οι… παρενέργειες.
Η αλήθεια είναι ότι η επικοινωνιακή πολιτική που έχει βασικό συστατικό το «κουκούλωμα» δεν είναι ούτε εφεύρεση ούτε επινόηση των τωρινών. Στη Δημοκρατία οι εξουσίες προσπαθούν να αποσπάσουν την προσοχή από τα «δύσκολα» με ωραίες εικόνες που κεντρίζουν τη φαντασία και καλλιεργούν προσδοκίες, διότι το «σήμερα» δεν έχει και πολλές επιτυχίες να επιδείξει. Τι να πουν; Οτι η ανεργία εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα; Οτι οι πλειστηριασμοί απειλούν να ξεσπιτώσουν χιλιάδες ανθρώπους; Οτι ο ρυθμός μείωσης των πραγματικών εισοδημάτων έχει επιταχυνθεί; Οτι η πλειονότητα των απολυμένων φοβάται ότι οι δουλειές που είχαν δεν θα ξαναβρεθούν ποτέ;
Οι πολιτικοί δεν είναι αυτόχειρες. Επειδή έχουν ιδιαίτερα ισχυρό ένστικτο αυτοσυντήρησης, αντιλαμβάνονται τις παγίδες που κρύβουν οι συζητήσεις για τις αιτίες που εκατοντάδες χιλιάδες -μπορεί και εκατομμύρια- έχουν εγκλωβιστεί ή φοβούνται ότι θα βρεθούν στη βαριά ομίχλη της ανασφάλειας και τις αποφεύγουν. Γνωρίζουν ότι μια συζήτηση για το «σήμερα» θα έφτανε αργά ή γρήγορα και σε εκείνους τους λίγους, που δεν… ανησυχούν. Και τότε θα έπρεπε να παραδεχτούν αλήθειες που πολιτικά κοστίζουν. Εδώ που τα λέμε, δεν είναι εύκολο σε οιονδήποτε πολιτικό να ομολογήσει ότι οι πλουσιότεροι -μεταξύ των οποίων και αυτοί που οδήγησαν τον τόπο στην κρίση χρέους- γίνονται όλο και πλουσιότεροι. Και όχι λίγο πλουσιότεροι αλλά πολύ πλουσιότεροι καθώς το πραγματικό εισόδημα και ο πλούτος τους αυξάνεται σε αντίθεση με το μέσο πραγματικό εισόδημα του υπόλοιπου πληθυσμού.
Και αν ξεκινήσει μια τέτοια συζήτηση, τότε σύντομα θα φτάσει σε ονοματεπώνυμα, σε «δώρα», σε συγκρίσεις και σε ένα αναπάντητο «γιατί» που θα απειλεί τις «ωραίες εικόνες» που φιλοτεχνούν. Δεν είναι τρελοί να αφήσουν να πάνε στράφι δύο αιώνες κουκουλώματος. Από συστάσεως του ελληνικού κράτους το πολιτικό σύστημα με την αρωγή των ΜΜΕ δεν έχει κάνει το παραμικρό για να αποκτήσει ο πλούτος ονοματεπώνυμο και οι απλοί άνθρωποι «εργαλεία» για να κάνουν συγκρίσεις. Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου παρέχονται αξιόπιστες στατιστικές για τη διαχρονική μέτρηση του πλούτου, εδώ εξακολουθεί να παραμένει «κρατικό μυστικό» το πόσο έχει αυξηθεί τα τελευταία δέκα χρόνια το εισόδημα και ο πλούτος του 5% των πιο εύπορων ή το μερίδιο του συνολικού εισοδήματος του 1% του πληθυσμού που βρίσκεται στην κορυφή της οικονομικής πυραμίδας. Επίσης, ένα από τα -λίγα- πράγματα που δεν έχουμε αντιγράψει από την Εσπερία είναι οι… λίστες των πλουσίων. Εκεί κάθε χρόνο περιοδικά -που μόνο αριστερά δεν μπορείς να τα χαρακτηρίσεις- δημοσιεύουν καταλόγους για τους πιο πλούσιους, την αξία και τη μεταβολή του πλούτου τους… Εδώ;
Αυτές οι διαφορετικές πραγματικότητες μπορούν ώς έναν βαθμό να ερμηνεύσουν την απουσία τού «πραγματικού σήμερα» από την προεκλογική αρένα. Αν διαβάσετε τις ομιλίες και τις τοποθετήσεις των περισσότερων κομμάτων και των υποψηφίων τους, τότε θα διαπιστώσετε ότι πέραν των γενικόλογων φιλολογικών αναφορών -και των αφορισμών- στην ανισότητα, στις δυνάμεις της αγοράς και στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, κανείς δεν είναι διατεθειμένος να ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα. Αποφεύγουν όπως «ο διάβολος το λιβάνι» τις τεκμηριωμένες αναφορές και παραπομπές. Ακολουθούν τεχνικές που παραπέμπουν στον 13ο αιώνα και στις συζητήσεις ξακουστών θεολόγων στο Πανεπιστήμιο των Παρισίων, για να μην αναγκαστούν να παραδεχτούν ότι οι πολιτικές που εφάρμοσαν διεύρυναν την ψαλίδα της ανισότητας προκαλώντας την πολιτική πόλωση, την καχυποψία και τον διχασμό. Καταδικάζουν για να μην αναδειχτεί ο ρόλος τους στις στρεβλώσεις του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος, στο οποίο σήμερα το χρήμα έχει γίνει συνώνυμο της πολιτικής επιρροής και της εξουσίας. Αδιαφορούν για την απαξία, γιατί το κόστος της αλήθειας με… ονοματεπώνυμο είναι απείρως μεγαλύτερο.
Και έτσι, για να καλύψουν τις ευθύνες και τις συνέπειές τους, προετοιμάζουν το έδαφος για την επόμενη κρίση, η οποία -κατά πάσα βεβαιότητα- θα είναι πιο βίαιη και πιο επώδυνη από την προηγούμενη.
*Δημοσιογράφος, συγγραφέας
