Τα όρια μιας εξομάλυνσης

Η διαπίστευση ως νέας πρέσβη του Ισραήλ στην Τουρκία της μέχρι τώρα επιτετραμμένης έχει τη συμβολική του σημασία, που επιτρέπει στο Τελ Αβίβ να κρατά πολύ πιο χαμηλούς τόνους από ό,τι η Αγκυρα.

Σε καμιά περίπτωση δεν πρόκειται για την αποκατάσταση μιας στενής συνεργασίας, όπως αυτή που συνέδεσε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 το Ισραήλ, το Ιράν και την Τουρκία, μια επιλογή που στήριξαν οι ΗΠΑ, ώστε να κρατούν υπό έλεγχο τον αραβικό εθνικισμό, μέσω των τριών μη αραβικών περιφερειακών δυνάμεων.

Το Ιράν, με την ανατροπή του Σάχη το 1979, αποσύρθηκε από την τριγωνική συμμαχία, με αποτέλεσμα η Τουρκία και το Ισραήλ να αναπτύξουν μια στενή προνομιακή ειδική σχέση, που κορυφώθηκε στις αρχές του 1996.

Τότε, με τη διμερή αμυντική συνεργασία που διαπραγματεύθηκε η ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων της Τουρκίας με την κυβέρνηση του Ισραήλ, οι δύο χώρες πίεσαν ασφυκτικά τη Συρία να σταματήσει να στηρίζει το ΡΚΚ αλλά και να περιορίσει την παρουσία του Ιράν στη Μέση Ανατολή.

Ο Ασαντ πατήρ, προ του κινδύνου να δεχθεί συνδυασμένα πλήγματα από το Ισραήλ και την Τουρκία, απομάκρυνε τον Οτσαλάν από τη χώρα, τον Οκτώβριο του 1998.

Το παραπάνω τοπίο δεν υπάρχει σήμερα, με τις δύο πλευρές να ακολουθούν μια οριοθετημένη Ρεαλπολιτίκ:

■ Η Τουρκία επιδίωξε την εξομάλυνση των σχέσεών της με το Ισραήλ, στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να προσεγγίσει όλους τους συμμάχους των ΗΠΑ στην ευρύτερη Μέση Ανατολή αλλά και για να μπορέσει να βγει από το στόχαστρο του φιλοϊσραηλινού λόμπι της Ουάσινγκτον.

■ Το Ισραήλ στήριξε το κουρδικό κίνημα στο Ιράκ από το 1960 και συνεργαζόταν με την Τουρκία εναντίον του ΡΚΚ που ιδρύθηκε το 1984, με σπόνσορα και οικοδεσπότη το καθεστώς της Δαμασκού, στο πλαίσιο της σύγκρουσης με τα ένοπλα κινήματα που οι ΗΠΑ χαρακτήριζαν ως τρομοκρατικές οργανώσεις.

Σήμερα, το Τελ Αβίβ στηρίζει την επένδυση των ΗΠΑ στους Κούρδους της Βορειοανατολικής Συρίας ως στρατηγική επιλογή.

Το Κουρδικό Κίνημα από τη Συρία και τον Λίβανο μέχρι το Ιράκ και το Ιράν είναι ένας διάδρομος φιλικός για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ που εξισορροπεί τον διάδρομο επιρροής του Ιράν από τη Βαγδάτη και τη Δαμασκό μέχρι το κράτος της Χεζμπολά στον Νότιο Λίβανο.

Δίχως υπερβολή, η νέα κανονικότητα στις διμερείς σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας είναι η σκιά της στρατηγικής συμμαχίας του παρελθόντος.